Wielcy Polacy rodem ze Żnina - książka o Janicjuszu, Glicznerze i Śniadeckich

W naszym sklepie internetowym, a także w siedzibie redakcji tygodnika Pałuki oraz w Księgarni Pałuckiej można już nabywać książkę Tomasza Kardasia pt. Wybitni Polacy rodem ze Żnina. Janicjusz, Gliczner, Śniadeccy. To pierwszy tom z serii, która będzie poświęcona wybitnym Polakom rodem z Pałuk.

14 grudnia na oficjalnym kanale Felicjana Andrzejczaka na serwisie YouTube premierę miał teledysk legendarnej ballady rockowej Jolka Jolka, pamiętasz, który został nakręcony w kompleksie Cukrownia Żnin. Mniej więcej w tym samym czasie w drukarni Pozkal w Inowrocławiu pakowano w paczki i umieszczano na paletach do odbioru 1.000 egzemplarzy nowej książki. Ona, podobnie jak teledysk, ale w zupełnie inny sposób, też promuje Pałuki. Kształtuje wiedzę o nich poprzez wybitnych przedstawicieli wywodzących się ze Żnina i najbliższych okolic. To zresztą pierwszy tom z cyklu Wybitni Ludzie Pałuk, który ma w swoich ambitnych założeniach Wydawnictwo Dominika Księskiego Wulkan z siedzibą w Żninie.

Tom pierwszy nosi tytuł Wielcy Polacy rodem ze Żnina. Janicjusz, Gliczner, Śniadeccy, więc od razu wiadomo, o kim w nim poczytamy. W tym przypadku ważni są jednak nie tylko bohaterowie książki, ale też ich autor. Nawet nie chodzi mi tutaj o jego przystępny, trafiający do naszej wyobraźni o dawnych czasach, styl. Istotną sprawą jest to, że podobnie, jak jego bohaterowie, także i Tomasz Kardaś - bo to on jest tym autorem - wywodzi się z Pałuk. Konkretnie ze Żnina. Tutaj ukończył w 1971 r. liceum, którego patronami są bracia, będący bohaterami najnowszej książki. Nie jedynymi rzecz jasna, bo oprócz opowieści o Janie i Jędrzeju Śniadeckich, mamy też tutaj historię córki drugiego z nich, jednocześnie nieodwzajemnionej miłości i muzy naszego wieszcza Juliusza Słowackiego, czyli Ludwiki Śniadeckiej. Kwintet wybitnych postaci związanych z Pałukami, o których pisze Tomasz Kardaś, uzupełniają Klemens Janicki - poeta polskiego odrodzenia i Erazm Gliczner - myśliciel, pedagog, reformator religijny, pisarz.

Wszystkiego, co trzeba wiedzieć o tych postaciach, dowiemy się z lektury 240 stron wydanej właśnie książki. Wiadomo jednak nie od dzisiaj, że drogą do naszej wyobraźni są podczas lektury nie tylko słowa. Lubimy też ilustracje, a już zwłaszcza, gdy lektura ma charakter biograficzny. O to również autor i wydawca książki zadbali, umieszczając w niej dodatkowe 32 strony z portretami bohaterów i postaci z ich życiem związanych, z historycznymi mapami, rysunkami, jak i współczesnymi zdjęciami miejsc, o których Tomasz Kardaś pisze.

Jest to bowiem książka nie tylko o Janicjuszu, Glicznerze i Śniadeckich. To również opowieść o miejscach, w których żyli. I tutaj właśnie przejawia się przewaga Tomasza Kardasia jako autora książki o wybitnych Polakach, o których przecież napisano już sporo. Otóż Tomasz Kardaś wie albo nawet więcej - czuje miejsca, w których urodzili się i dorastali jego bohaterowie. Dlatego książka jest nie tylko portretem osób, ale i hołdem, który Tomasz Kardaś złożył swojej rodzinnej ziemi. Dużo tutaj ciekawostek historycznych, nazw miejsc, które mieszkańcy Pałuk znają z życia, a czytelnicy z innych stron mogą śledzić, oglądając mapy. Oczywiście tylko na początek swojego zainteresowania Pałukami, bo kolejnym etapem rzecz jasna powinny być odwiedziny. Książka o Śniadeckich, Glicznerze i Janicjuszu jest świetnym przewodnikiem w turystyce edukacyjnej po Żninie i okolicach. Podane przez Kardasia informacje to wiele ciekawostek przybliżających region także jego mieszkańcom. O tym np., że Gąsawa i Rogowo były jeszcze 100 lat temu miastami, wiedzą prawie wszyscy Pałuczanie. Tego, że w czasach Janicjusza czy Glicznera miastem były też Żerniki - to już dla wielu może być ciekawostka. Podobnie, jak informacja, że Opole wymienione wśród 29 wsi na obszarze kasztelanii żnińskiej, to dzisiejsze Juncewo.

Takich smaczków więc nie tylko miłośnicy biografii luminarzy dziejów, ale też zwykli sympatycy Pałuk znajdą na stronach tej książki bez liku. Czyta się to przyjemnie, a przecież to podróż nie tylko po Pałukach, ale po wielu miejscach, w których bohaterowie opowieści żyli i działali. Można wymieniać Poznań, Kraków, Wilno, Królewiec czy Padwę, ale ja bym zwrócił może największą uwagę na Jaszuny. To przecież miejscowość, która dzięki kontaktom ze stroną litewską jest tak bliska wielu żninianom. 

Daje się odczuć, że autor to nie tylko regionalista, ale też człowiek z wielkim doświadczeniem w zawodzie nauczyciela. Podczas lektury książki nie tylko przekonujemy się, że Tomasz Kardaś musiał prześledzić wiele źródeł, przeczytać liczne tomy i artykuły poświęcone stricte swoim bohaterom. Mamy jednocześnie przyjemność czerpać z erudycji i wiedzy ogólnej autora, podanej w jasny, zrozumiały dla laika sposób. Lekturę ułatwia też precyzyjny podział treści na rozdziały i śródrozdziały, przejrzyste wydzielenie cytatów. Dzięki temu czytelnik może łatwo przerwać w danej chwili lekturę, by - nie gubiąc się - później do niej wrócić. Choć musimy zaznaczyć - to  wprawdzie książka popularnonaukowa, ale wciąga, jak świetny serial. Dlatego rozpoczynając lekturę, nawet nie chce się jej później przerywać.

Dodatkowym walorem książki są ilustracje Igora Mikody oraz sztywna okładka, która dobrze prezentuje się tak na regale z książkami, jak i np. po otwarciu prezentu, jeśli postanowimy takowy komuś bliskiemu zrobić.

Karol Gapiński, 16 XII 2021

Książkę "Wielcy Polacy rodem ze Żnina. Janicjusz, Gliczner, Śniadeccy" możesz kupić w naszym sklepie internetowym i w redakcji Pałuk przy ul. Sądowej 4 w Żninie.

[DK-BEST]