Spotkanie autorów książki "ABC twoich emocji": o traumie i codziennym życiu, które jest nie takie, jakie powinno być

Czy życie rzeczywiście jest niesprawiedliwe? Co nas denerwuje - ktoś czy my sami? I jak to możliwe, że słowa, których używamy na co dzień, potrafią wpływać na nasze emocje, relacje, a nawet sposób, w jaki przeżywamy własne problemy? Wokół tych pytań toczyło się spotkanie autorskie poświęcone książce „ABC twoich emocji”, które 6 sierpnia odbyło się w księgarni Tajne Komplety we Wrocławiu. Rozmowa szybko wyszła jednak poza ramy zwykłej promocji książki.

Z zachodniego wybrzeża Stanów przyjechali do Polski dwaj spośród trzech autorów książki „ABC twoich emocji”: Mariusz Wirga i Michael deBernardi. Spotkanie z nimi było niezwykłą okazją, by poznać tych wybitnych lekarzy i terapeutów. Prezentujemy dziś filmową relację z tego spotkania. Miejsce, w którym się spotkaliśmy, jest niezwykłe samo w sobie – to prawdziwa księgarnia, a nie sklep z książkami. Było to pierwsze spotkanie autorskie obu autorów w Polsce i jedyne w czasie tegorocznego ich przyjazdu do naszego kraju. Mariusz i Michael są uczniami głównego autora książki "ABC twoich emocji", zmarłego w 2016 roku prof. Uniwersytetu Howarda, Maxie M. Maultsby’ego, rozwijają jego Racjonalną Terapię Zachowania i propagują ją w USA oraz w Europie.  

W trakcie spotkania, fot. Dominik Księski

Punktem wyjścia stało się pytanie o sprawiedliwość. Dlaczego pewne wydarzenia odbieramy jako krzywdzące, choć ktoś inny może patrzeć na nie zupełnie inaczej? Rozmówcy zaproponowali zmianę perspektywy: zamiast zaczynać od tego, co zrobił nam świat, warto przyjrzeć się temu, co my o tym wydarzeniu pomyśleliśmy.

Najprostszy przykład? Samochód, który nagle zajeżdża nam drogę. Złość pojawia się niemal natychmiast. Ale czy naprawdę wywołał ją kierowca? A może myśl, że „nie powinien był tego zrobić”, „co za idiota”, „jak można tak jeździć”? Gdybyśmy wiedzieli, że kierowca wiezie do szpitala człowieka walczącego o życie, ta sama sytuacja mogłaby wywołać zupełnie inną reakcję.

I tu pojawia się jedno z najważniejszych pytań wieczoru: ile władzy nad własnymi emocjami nieświadomie oddajemy innym ludziom?

W rozmowie powraca stworzony przez Alberta Ellisa model ABC emocji i charakterystyczne dla jego podejścia rozprawianie się z naszymi „muszę”, „powinienem” i „tak nie powinno być”.

Nie oznacza to jednak wezwania do obojętności. Wręcz przeciwnie. Złość na niesprawiedliwość może być potrzebna. Może mówić coś ważnego o naszych wartościach i motywować do działania. Problem zaczyna się wtedy, gdy emocja zamiast pomagać zmieniać rzeczywistość, zaczyna niszczyć człowieka, który jej doświadcza.

Rozmówcy zastanawiają się więc nad pozornym paradoksem: jak zaakceptować rzeczywistość taką, jaka jest, a jednocześnie nie godzić się na zło?

Słowa, które tworzą naszą rzeczywistość

Jednym z najbardziej intrygujących wątków spotkania jest „niezdrowa semantyka”. Czy istnieje różnica między zdaniami: „on mnie zdenerwował” i „zdenerwowałem się tym, co zrobił”?

Na pierwszy rzut oka – kosmetyczna. W rzeczywistości może zmieniać bardzo wiele.

Podobnie jest ze zdaniem: „jestem alkoholikiem”. Czy nazwanie siebie w określony sposób pomaga rozwiązać problem, czy czasami powoduje, że problem zaczyna stawać się częścią tożsamości człowieka?

To właśnie język – przekonują rozmówcy – potrafi utrwalać sposób, w jaki postrzegamy siebie i świat. A skoro tak, warto zacząć słuchać nie tylko tego, co mówimy innym, lecz również tego, co bez przerwy mówimy samym sobie.

Rozmowa nabiera zupełnie innego ciężaru, kiedy Michael opowiada o pracy z chińskimi migrantami, wśród których byli ludzie uwikłani w handel ludźmi. Odebrano im dokumenty, zmuszano ich do wielogodzinnej pracy, a część miała za sobą niezwykle niebezpieczną drogę przez kolejne kraje obu Ameryk. Wobec człowieka po tak złożonej traumie terapeuta nie może po prostu otworzyć podręcznika i powiedzieć: „zmień swoje przekonania”. Najpierw trzeba dać mu jedzenie, ubranie, możliwość odpoczynku. Przede wszystkim zaś poczucie bezpieczeństwa i więzi z drugim człowiekiem.

Pada zasada, która powraca później również podczas pytań publiczności: „connection before correction” – najpierw nawiąż więź, dopiero potem próbuj coś korygować.

Spotkanie jest również opowieścią o nieżyjącym już prof. Maxie Maultsbym, trzecim z autorów „ABC twoich emocji” i twórcy racjonalnej terapii zachowania.

Mariusz Wirga wspomina drogę, która doprowadziła go do Maultsby'ego: od specjalizacji z patomorfologii i pracy z pacjentami onkologicznymi po zainteresowanie wpływem psychiki na funkcjonowanie chorego. Jest też osobista historia pierwszego zetknięcia z książką Maultsby'ego. Wirga wspomina, że już na 57. stronie wiedział, że książkę trzeba wydać w Polsce. A potem pojawił się problem: czy najpierw doczytać ją do końca, czy natychmiast zacząć tłumaczyć?

Historia polskiego wydania ma zresztą posmak czasów sprzed plików przesyłanych jednym kliknięciem. Tłumaczenie trafiało do Polski na kasetach magnetofonowych, nagrywanych przez Mariusza Wirgę podczas stania w korkach, a następnie było przepisywane.

Bardzo ciekawy wątek otwiera pytanie z publiczności. Jeden z uczestników opowiada o sytuacji w sklepie. Powiedział córce, że coś go denerwuje.Usłyszał odpowiedź: „Tato, to ty się denerwujesz”. Jedno zdanie wystarczyło, żeby wrócić do zasadniczego tematu całego wieczoru. Jeśli dzieci od najmłodszych lat uczą się języka, który nie każe szukać źródła każdej emocji poza sobą, to można wyposażyć je w umiejętności, których dorośli muszą później uczyć się podczas terapii!

Stąd pytanie o książkę przeznaczoną dla nauczycieli i młodych ludzi. Okazuje się, że temat nie jest autorom obcy – powstało już skrócone opracowanie- jeszcze nie wydane, a w planach są niewielkie publikacje dotyczące konkretnych problemów, m.in. lęku i depresji, a być może także wykorzystania tych metod w edukacji.

Jedno z najbardziej poruszających pytań pada pod koniec spotkania. Kobieta mająca problemy z poruszaniem się opowiada, że podczas załatwiania codziennych spraw ludzie często przestają zwracać się do niej. Zamiast tego rozmawiają z towarzyszącym jej asystentem – choć to ona podejmuje decyzje, płaci i podpisuje dokumenty. Opisuje uczucie depersonalizacji: jakby wraz z ograniczeniem sprawności fizycznej otoczenie automatycznie odbierało jej samodzielność.

Odpowiedź ponownie prowadzi do komunikacji, empatii i budowania więzi. Nie wystarczy wiedzieć, jak „naprawić” czyjeś myślenie. Trzeba najpierw spróbować naprawdę zrozumieć człowieka – i sprawdzić, czy rzeczywiście go zrozumieliśmy.

Na zakończenie Mariusz Wirga używa bardzo prostego porównania. Książka jest jak rower. Można postawić go w domu. Można kupić drugi, dziesiąty, a nawet dwudziesty. Od samego posiadania żadnym z nich jednak nigdzie nie pojedziemy. Trzeba wsiąść i zacząć pedałować.

Podobnie „ABC twoich emocji” – przekonuje Wirga – nie ma działać przez samo przeczytanie. Sens pojawia się dopiero wtedy, gdy zawarte w niej ćwiczenia zaczynamy stosować do własnych przekonań, emocji i codziennych sytuacji.

Czy rzeczywiście można nauczyć się nie „być denerwowanym” przez innych? Dlaczego czasem kurczowo trzymamy się nawet tych przekonań, które nas unieszczęśliwiają? Czy zaakceptowanie niesprawiedliwości oznacza pogodzenie się z nią? I dlaczego dobry terapeuta, zanim spróbuje człowieka zmienić, powinien czasem po prostu dać mu odpocząć, zjeść i poczuć się bezpiecznie?

O tym wszystkim – i o wielu przykładach, których nie sposób zamknąć w krótkim omówieniu – jest rozmowa zarejestrowana podczas wrocławskiego spotkania. Warto obejrzeć ją w całości, bo jej najciekawsza część zaczyna się właściwie w momencie, kiedy proste pytania przestają mieć proste odpowiedzi.

(d) 

Meeting the Authors of ABC Your Emotions: On Trauma and Everyday Life When Things Aren’t the Way They Should Be

Is life really unfair? What makes us angry — other people, or ourselves? And how is it possible that the words we use every day can influence our emotions, our relationships, and even the way we experience our own problems? These were the questions at the heart of an author event devoted to the book ABC Your Emotions, held on August 6 at the Tajne Komplety bookstore in Wrocław. The conversation, however, quickly went far beyond the usual format of a book promotion.

The place where we met is remarkable in its own right — it is a true bookstore, not merely a shop that sells books. This was the first author event in Poland featuring both authors together, and the only one held during their visit to the country this year. Mariusz and Michael were students of the book’s principal author, Maxie M. Maultsby, a professor at Howard University who died in 2016. Today, they continue to develop his Rational Behavior Therapy and promote it in the United States and Europe.

Meeting the Authors of ABC Your Emotions in Wrocław: Mariusz Wirga, Maria Banout, Michael deBernardi

From the West Coast of the United States, two of the three authors of ABC Your Emotions came to Poland: Mariusz Wirga and Michael deBernardi. Meeting them was a rare opportunity to get to know these outstanding physicians and therapists. Today, we are presenting a video report from that event.

The conversation began with a question about justice. Why do we perceive certain events as hurtful or unfair, while someone else may see them completely differently? The speakers suggested changing perspective: instead of starting with what the world has done to us, it is worth looking at what we ourselves thought about what happened.

The simplest example? A car suddenly cuts us off on the road. Anger appears almost instantly. But was it really caused by the other driver? Or perhaps by the thought: “He shouldn’t have done that,” “What an idiot,” “How can anyone drive like that?” If we knew that the driver was rushing someone in critical condition to the hospital, the very same situation might trigger a completely different reaction.

And that leads to one of the most important questions of the evening: how much power over our own emotions do we unconsciously hand over to other people?

Throughout the conversation, Albert Ellis’s ABC model of emotions returns, along with his characteristic challenge to our “I must,” “I should,” and “it shouldn’t be this way.”

This does not mean becoming indifferent. Quite the opposite. Anger at injustice can be necessary. It can tell us something important about our values and motivate us to act. The problem begins when an emotion, instead of helping us change reality, starts destroying the person who experiences it.

The speakers therefore explore an apparent paradox: how can we accept reality as it is without accepting what is wrong?

One of the most intriguing themes of the meeting is “unhealthy semantics.” Is there a real difference between saying, “He made me angry” and “I got angry because of what he did”?

At first glance, the difference may seem purely cosmetic. In reality, it can change a great deal.

The same applies to the statement: “I am an alcoholic.” Does defining oneself in this way help solve the problem, or can it sometimes make the problem become part of a person’s identity?

Language, the speakers argue, can reinforce the way we see ourselves and the world. And if that is true, then it is worth listening not only to what we say to others, but also to what we keep saying to ourselves.

The conversation takes on a very different weight when Michael talks about his work with Chinese migrants, including people who had become victims of human trafficking. Their documents had been taken away, they had been forced to work long hours, and some had survived an extremely dangerous journey through countries across the Americas.

With someone who has experienced such complex trauma, a therapist cannot simply open a textbook and say, “Change your beliefs.”

First, that person needs food, clothing, rest and, above all, a sense of safety and connection with another human being.

This leads to a principle that comes up again later during questions from the audience: “connection before correction” — first build a relationship, then try to correct.

The meeting is also a story about the late Professor Maxie Maultsby, the third author of ABC Your Emotions and the creator of Rational Behavior Therapy.

Mariusz Wirga recalls the path that led him to Maultsby: from training in pathology and working with cancer patients to becoming interested in the influence of the mind on the way patients function.

He also tells a personal story about his first encounter with Maultsby’s book. Wirga remembers that by page 57, he already knew the book had to be published in Poland.

Then came a dilemma: should he finish reading it first, or start translating it immediately?

The story of the Polish edition also has the flavor of a time before files could be sent with a single click. The translation reached Poland on cassette tapes, recorded by Mariusz Wirga while sitting in traffic jams, and was then transcribed.

A particularly interesting thread begins with a question from the audience. One participant describes a situation in a shop. He told his daughter that something was making him angry.

That single sentence brought the conversation back to the central theme of the evening. If children learn from an early age to use language that does not automatically place the source of every emotion outside themselves, they can develop skills that many adults only learn later in therapy.

This leads to a question about a book for teachers and young people. It turns out that the idea is already close to the authors’ interests. A shorter version has already been prepared, though not yet published, and there are plans for small books dealing with specific problems, including anxiety and depression, and perhaps also with applying these methods in education.

One of the most moving questions comes near the end of the meeting. A woman with mobility difficulties explains that when dealing with everyday matters, people often stop speaking directly to her. Instead, they address the assistant accompanying her — even though she is the one making the decisions, paying and signing documents.

She describes a feeling of depersonalization: as if reduced physical mobility automatically caused others to take away her independence.

The answer once again leads back to communication, empathy and building connection. It is not enough to know how to “fix” someone’s thinking. First, we need to try to truly understand the person — and check whether we have actually understood them.

At the end, Mariusz Wirga uses a very simple comparison: the book is like a bicycle.

You can keep it at home. You can buy a second one, a tenth one, even a twentieth one. But simply owning them will not get you anywhere.

You have to get on and start pedaling.

The same applies to ABC Your Emotions, Wirga argues. The book is not meant to work simply because it has been read. Its value begins when we start applying the exercises it contains to our own beliefs, emotions and everyday situations.

Can we really learn not to be “made angry” by other people? Why do we sometimes cling so tightly to beliefs that make us unhappy? Does accepting injustice mean agreeing with it? And why should a good therapist, before trying to change someone, sometimes simply let them rest, eat and feel safe?

These are just some of the questions explored in the conversation recorded during the meeting in Wrocław. It is worth watching in full, because its most interesting moments begin precisely when simple questions stop having simple answers.

(d)

NFRW