Żnin uczcił pamięć polskich bohaterów. 86 rocznica wybuchu II wojny światowej (fotogaleria)

Główna uroczystość związana z obchodami kolejnej rocznicy wybuchu II wojny światowej - już 86. - w Żninie wróciła przed Pomnik Walki i Męczeństwa. Rok temu z uwagi na przebudowę ul. Kościuszki obchody odbyły się przed Pomnikiem Katyńskim. Tradycyjnie również żninianie nie zapomnieli uczcić pamięci pomordowanych Polaków z dawnego powiatu szubińskiego, których egzekucje Niemcy przeprowadzili w pobliżu starego cmentarza żydowskiego w Żninie, za tzw. probostwem.

Żnin uczcił 86. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Uroczystość zorganizowana z inicjatywy burmistrza Łukasza Kwiatkowskiego, starosty żnińskiego Zbigniewa Jaszczuka i prezesa Żnińskiego Towarzystwa Kultury Marka Wilgórskiego odbyła się przed Pomnikiem Walki i Męczeństwa przy ul. Kościuszki. Włodarz Żnina oraz prezes ŻTK wygłosili przemówienia, w których apelowali o pamięć i szacunek dla bohaterów II wojny światowej. Prezes ŻTK przedstawił fragmenty wspomnień niektórych z nich, którzy mieszkali w Żninie i okolicach. Te wspomnienia o samym wybuchu wojny, ale przede wszystkim o repatriacjach, egzekucjach Niemców na Polakach pochodzą m.in. z artykułów w tygodniku Pałuki. Marek Wilgórski przypomniał, jakie plany mieli Niemcy i jak je realizowali względem ziemi żnińskiej i jej mieszkańców. Przedstawił niemieckie nazwy miejscowości, które zaczęły obowiązywać we wrześniu 1939 r. po zajęciu tej okolicy. Ziemie te zostały bezpośrednio włączone do terytorium III Rzeszy.

Oficjalne delegacje samorządów gminy i powiatu, instytucji kultury, policji, Państwowej Straży Pożarnej, jednostek administracji publicznej, szkół oraz organizacji politycznych i trzeciego sektora złożyły wiązanki kwiatów przed pomnikiem. Następnie część uczestników, na czele z burmistrzem i członkami ŻTK pojechała na tzw. probostwo, czyli na teren przy dawnym nasypie kolejowym w kierunku Bydgoszczy, na wysokości rogatek Żnina. Zarówno tutaj, jak i wcześniej na ul. Kościuszki warty honorowe pełniły żnińskie harcerki.

Przed tablicą upamiętniającą miejsce straceń na tzw. probostwie fot. Karol Gapiński

Na probostwie znajduje się tablica upamiętniająca ofiary niemieckich egzekucji dokonanych na polskich patriotach z Szubina oraz dawnego powiatu szubińskiego, które miały miejsce jesienią 1939 r. ŻTK od kilkudziesięciu lat opiekuje się tym miejscem pamięci, a sam pomnik został tam dzięki staraniom działaczy przy wsparciu gminy Żnin kilka lat temu odnowiony.

Stefan Czarnecki z ŻTK przypomniał, że ofiarami masowych mordów dokonanych w tym miejscu byli Polacy głównie z okolic Szubina, choć wśród straconych znaleźli się również mieszkańcy Barcina i Łabiszyna. Już na samym początku wojny hitlerowcy sporządzili listy osób przeznaczonych do likwidacji, wśród których na terenie Pałuk znaleźli się przede wszystkim byli powstańcy wielkopolscy. Zostali oni aresztowani i uwięzieni na terenie obecnego domu poprawczego w Szubinie, skąd w trzech turach skuci łańcuchami przewożeni byli nad ranem na miejsce stracenia. Pierwszych rozstrzelań dokonano 11 listopada, zginęło wówczas 24 Polaków; 17 listopada straconych zostało 20 osób; liczba ofiar ostatniej egzekucji 28 listopada nie została poznana, jednak szacuje się, że na tzw. probostwie zgładzonych zostało łącznie ponad 60 Polaków. Z nazwiska znanych jest 19 osób, wśród nich znalazł się Michał Szulczewski, poseł z powiatu szubińskiego, ziemianin i właściciel Chwaliszewa. Świadkiem zbrodni był zarządca majątku kościelnego inż. Ignacy Nyka, który rozstrzelania obserwował przez szparę w stodole.

W 1944 roku, gdy Niemcy zaczęli się już orientować, że nie wygrają wojny i mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności za dokonane zbrodnie, groby rozstrzelanych na probostwie zostały zlikwidowane, a ich ciała Niemcy porozrzucali po okolicy. Tych szczątków nie udało się odnaleźć. 

Także przed tablicą upamiętniającą pomordowanych tutaj Polaków zostały złożone wiązanki kwiatów i zapalone znicze. 

Karol Gapiński