Chojna - Smogulec

Poznajemy Pałuki
    Chojna - Smogulec
    Warto wyjechać na północ od Gołańczy w kierunku Wyrzyska. W odległości 7 km od Gołańczy, w malowniczej pagórkowatej okolicy położona jest wieś Chojna. Nad wsią dominują wysokie wzgórza morenowe (122 m n.p.m.), a na północ i zachód od Chojny rozciąga się duży kompleks leśny.

    We wsi znajduje się kościół konstrukcji szachulcowej, z kwadratową wieżą konstrukcji słupowej, zbudowany w 1776 r. z fundacji starosty wałeckiego Macieja Mielżyńskiego. Wyposażenie wnętrza, barokowe, pochodzi z XVIII w. Na uwagę zasługuje ołtarz boczny w stylu regencji, z herbem Nałęcz z inicjałami wojskiego wschowskiego Piotra Raczyńskiego.
    5 km dalej, w ładnej, urozmaiconej okolicy, nad Kcyninką położona jest wieś Smogulec. Od XIV do XVII w. stanowiła ona gniazdo rodowe Grzymalitów Smoguleckich. W Smogulcu urodził się Mikołaj Jan Smogulecki (1610-1656), jezuita, matematyk, podróżnik. Należał do tych, którzy jako pierwsi przemierzali nieznane obszary wyspy Jawa i Chin. Przyczynił się do rozwoju nauki, głównie astronomii i matematyki, w Chinach. W XIX w. Smogulec stał się ośrodkiem znacznych dóbr rodziny Hutten-Czapskich.
    Na wzniesieniu znajduje się renesansowy kościół zbudowany w latach 1617-1619 z fundacji Jana Wierzbięty Smoguleckiego. Przebudowano go w końcu XIX w. i wtedy też dobudowano ostatnią kondygnację wieży, zwieńczonej hełmem neobarokowym z blachy miedzianej, wzorowanym na hełmie wieży srebrnych dzwonów katedry wawelskiej. Na uwagę zasługują trzy późnorenesansowe portale z piaskowca: główny w wieży od północy z bogatym bramowaniem z wolut i ornamentów okuciowych i z prezbiterium do zakrystii. Chór muzyczny wykuto w 1618 r. w piaskowcu. Późnorenesansowy ołtarz główny z około 1620 r. ozdobiony jest obrazami i rzeźbami z XVII w. pochodzącymi ze szkoły włoskiej. Do kościoła przylega rodowa kaplica grobowa Hutten-Czapskich dobudowana w latach 1876-79. W krypcie marmurowe sarkofagi rodziny Hutten-Czapskich.
Nieopodal kościoła - obszerny park, a w nim wspaniałe okazy starych pomnikowych drzew - lipy o obwodzie do 570 cm, topole czarne o obwodzie 450 cm i platan klonolistny o obwodzie 290 cm.
    Ze Smogulca można dojechać do Osieka, gdzie znajduje się Muzeum Kultury Ludowej lub do Kcyni.