Pałuckie słowo i pieśń = dwa niezwykłe spotkania z literaturą i tradycją regionu

Jakie opowieści, wiersze i pieśni zachowały pamięć o mieszkańcach Pałuk? W najbliższą niedzielę na zamku w Gołańczy, a dzień później w Niestronnie będzie można odkrywać szczegóły pałuckiej kultury. Przewodniczką po świecie regionalnej literatury będzie prof. Małgorzata Zduniak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Pierwsze spotkanie, zatytułowane „Trasy literatury z Pałuk słowem i pieśnią”, odbędzie się w niedzielę 11 października o godz. 17.00 na  zamku w Gołańczy. Prof. Małgorzata Zduniak opowie o dotychczasowych rezultatach swoich badań.

Będzie to okazja, aby spojrzeć na Pałuki nie tylko jako na krainę o charakterystycznym krajobrazie, bogatej historii i tradycjach ludowych, ale również jako na przestrzeń literacką – miejsce, które inspirowało twórców i którego mieszkańcy utrwalali swoje doświadczenia w słowie pisanym oraz przekazywanym z pokolenia na pokolenie.

Spotkanie będzie miało również wymiar muzyczny. Wystąpi Zespół Śpiewu Tradycyjnego „Piekielnica”, który wykona pieśni pałuckie. Dzięki temu opowieść o regionalnej kulturze zostanie wzbogacona o jej żywe, muzyczne dziedzictwo.

Pałucka tradycja śpiewacza jest ważną częścią niematerialnego dziedzictwa regionu. Dawne pieśni towarzyszyły zarówno codziennej pracy, jak i obrzędom rodzinnym oraz dorocznym świętom. Przechowywały miejscowe słownictwo, obrazy dawnego życia i emocje ludzi, których głosy nie zawsze odnajdziemy w dokumentach historycznych.

Drugie spotkanie odbędzie się w poniedziałek 12 października o godz. 18.00 w świetlicy wiejskiej w Niestronnie. Tym razem uwaga uczestników skupi się na literaturze związanej z tą miejscowością.

Oba wydarzenia mogą zainteresować nie tylko miłośników literatury i regionalistów, lecz także wszystkich, którzy chcieliby lepiej poznać kulturowe korzenie Pałuk. To okazja, by odkryć, że historia małych miejscowości zapisana jest nie tylko w kronikach i archiwach, ale również w literaturze, miejscowych opowieściach i pieśniach.

Prof. UAM dr hab. Małgorzata Zduniak jest literaturoznawczynią i badaczką wielokulturowego dziedzictwa Polski. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej UAM, gdzie zajmuje się między innymi literaturą migracyjną i kontaktami międzykulturowymi. W 2026 roku otrzymała stypendium artystyczne Marszałka Województwa Wielkopolskiego na realizację projektu o intrygującym tytule „Szedłym suobie szuosóm, szuosóm uod Puoznania. Trasy literatury z Pałuk i o Pałukach”. Jego celem jest zbadanie utworów literackich związanych z regionem zarówno tematyką, jak i biografiami ich autorów, a następnie popularyzacja wyników tych badań.

Co ciekawe, zainteresowanie badaczki Pałukami ma również bardzo osobisty wymiar. Małgorzata Zduniak śpiewa pieśni pałuckie Zespole Śpiewu Tradycyjnego „Piekielnica”. Łączy więc akademickie badania nad regionalnym dziedzictwem z aktywnym uczestnictwem w podtrzymywaniu miejscowych tradycji.

Dominik Księski