Co zostało po Krzyckich? - tekst Janusza Kaźmierskiego z 7 numeru Pałuk z 1991 roku

Anna Krzycka, zmarła 30 kwietnia 1991 w Poznaniu, spoczęła na cmentarzu w Żninie. I słusznie, była bowiem - wraz z mężem i całą rodziną - osobą wielce dla kultury naszego miasta zasłużoną. Warto dziś przypomnieć dorobek tej rodziny, dorobek znacznie wykraczający ponad to, co się zazwyczaj w małych miasteczkach dzieje.

    Z dniem 6 kwietnia 1888 roku drukarz niemiecki Gustaw Wenzeł rozpoczął wydawanie lokalnego pisma pt. Zniner Zeitung (Gazeta Żnińska). Była to czterostronicowa gazeta średniego formatu, wydawana dwa razy w tygodniu. Zawierała ona wiadomości lokalne, częściowo urzędowe i płatne ogłoszenia.
    Od roku 1910 do końca I wojny światowej właścicielem drukarni i wydawcą gazety był Adolf Zacharias. Wprowadził on nowość. Zamówił w Berlinie egzemplarze z wydrukowaną na dwóch wewnętrznych stronach częścią polityczną. W swojej drukarni na stronie pierwszej i czwartej dokonywał nadruk materiałów składanych w Żninie.
    Treścią tych stron były wiadomości lokalne, z województwa i kraju, materiały urzędowe i płatne ogłoszenia.
    Od roku 1901 w Żninie istniała druga drukarnia - własność Leona Krzyckiego. Była ona nastawiona na wydawanie druków dla Polaków i organizacji polskich. Od wyzwolenia Żnina w dniu 2 stycznia 1919 roku do 3 listopada 1920 roku Adolf Zacharias wydawał za zgodą władz polskich pismo Zniner Zeitung, a następnie Orędownik Powiatowy. W listopadzie 1920 roku Leon Ksycki zakupił drukarnię Zachariasa i połączył ją ze swoją.
    Na treść Orędownika składały się wiadomości urzędowe Starostwa Powiatowego, władz miejskich i gminnych oraz płatne ogłoszenia. Na życzenie czytelników zaczęto drukować powieść w odcinkach. Pierwszą była nowela Henryka Sienkiewicza Bartek Zwycięzca.
    Z dniem 2 listopada 1927 roku Leon Krzycki zaczął wydawać gazetę o zasięgu regionalnym pt. Pałuczanin. Było to pismo czterostronicowe o charakterze polityczno - społecznym z bogatym materiałem informacyjnym z powiatu i powiatów sąsiednich należących do regionu pałuckiego.
    Ponieważ Pałuczanin nie był pismem urzędowym nadal ukazywał się Orędownik Powiatu Żnińskiego.
    1 lutego ujrzał światło dzienne nowy tygodnik - Moja Przyjaciółka, redagowany przez Annę Ksycką i Danutę Wyrybkowską. Pismo zyskało ogólnopolski zasięg, a kampania reklamowa przyniosła zamówienia na prenumeratę w wysokości 150.000 egzemplarzy. Nie mając możliwości cotygodniowego wydawania, Ksycki przemianował pismo na dwutygodnik. W roku 1939 nakład Mojej Przyjaciółki wynosił ćwierć miliona egzemplarzy.
     Od 1936 roku na bazie redakcyjnej Ilustrowanego Kuriera Pałuckiego powstały dwa nowe dzienniki: Ilustrowany Kurier Powszechny i Ilustrowany Kurier Pomorski. Zasięgiem objęły one Pomorze, Wielkopolskę Górny Śląsk oraz Centralny Okręg Przemysłowy (Mielc - Stalowa Wola). Te trzy gazety ukazywały się w nakładzie 120.000 egzemplarzy.
    Na początku 1939 roku rozpoczęto przygotowania do wydawania w nakładzie 100.000 egz. żurnala mody pt. Rewia Mody. Pierwszy numer był częściowo gotowy w końcu sierpnia 1939 roku.
    Alfred Krzycki (syn Leona) chcąc stworzyć prawdziwą potęgę wydawniczą w Żninie i uniezależnić się od dostawców projektował na początek lat czterdziestych budowę w Żninie fabryki papieru i farby drukarskiej.
    Wydawcy wybitnie pomagali: jego żona Anna - redaktor naczelny Mojej Przyjaciółki, dyrektor wydawnictwa - Lucjan Lamparski oraz sekretarz wydawnictwa - redaktor Edwin Kaźmierski.
    W 1939 roku w Żninie ukazywało się 7 czasopism o łącznym nakładzie jednorazowym 553.000 egz. Żnin był w tym czasie prawdziwym potentatem prasowym. Toruń wydawał dwa czasopisma - 20.000 egz. nakładu. Bydgoszcz - 4 pisma o nakładzie 65.000 egz., a Poznań 14 pism o nakładzie 463.000 egz.
    Bodźcem do doskonałej pracy całej załogi była idealna organizacja pracy i duże zarobki. Warunki socjalne w żnińskich zakładach były bardzo dobre, nie spotykane w innych drukarniach.
    Okres międzywojenny był czasem wielkiej ekspansji kulturowej Żnina na cały kraj, podnoszącym miasto do rangi wielkiego ośrodka wydawniczego.
    Dziś po żnińskich zakładach poligraficznych pozostał jedynie budynek.

Janusz Kaźmierski
Pałuki nr 7 (7/1991)

    Źródło: Andrzej Kłyszyński: Koncern prasowy w małym mieście. Prasa polska, 1987, nr. 6.

W 1939 roku żnińska drukarnia drukowała następujące gazety:
    Ilustrowany Kurier Pałucki (do 1937 roku - Pałuczanin), ukazywał się trzy razy w tygodniu.
    Moja Przyjaciółka. Ilustrowany dwutygodnik kobiecy.
    Moje Powieści. Ilustrowany tygodnik dla wszystkich.
    Orędownik Powiatu Żnińskiego. urzędowy organ publikacyjny dla miast: Żnina, Janowca, Rogowa i Gąsawy. Dwutygodnik.
    Ilustrowany Kurier Kobiecy (do 37 roku - Pałuczanka). Dodatek do Pałuczanina.
    Rodzina (do 37 roku - Rodzina Pałucka). Dodatek dwutygodniowy do Pałuczanina.
    Gospodarz. Bezpłatny dodatek do ilustrowanego Kuriera Pałuckiego, wychodził 3 razy w tygodniu.
    Gospodarz pałucki. Bezpłatny dodatek Ilustrowanego Kuriera Pałuckiego, wychodził 3 razy w tygodniu.
    Ilustrowany Kurier Powszechny (mutacja na Śląsk).
    Kalendarz Informator na rok... Bezpłatny dodatek do Ilustrowanego Kuriera Pałuckiego.
    Oprócz tych wydawnictw annały bibliograficzne odnotowały także wydawany krótko Mój Świat. Ilustrowany tygodnik dla młodzieży (1935) i obszerne Sprawozdania Dyrekcji Miejskiego Gimnazjum im. Braci Śniadeckich w Żninie.

    Słów parę poświęcić należy pisowni nazwiska Ksycki / Krzycki. Zmiany ortografii dokonano pod koniec lat 30-tych, stąd ta podwójna pisownia.

HL-DK