Kto i kiedy otrzyma rentę rodzinną? - cz. 1

     Kto i kiedy otrzyma rentę rodzinną? - cz. 1
    O rentę rodzinną mogą ubiegać się członkowie rodziny zmarłego emeryta lub rencisty albo osoby, która w chwili śmierci spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.

     Świadczenie to przysługuje również członkom rodziny po osobie, która pobierała zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. W każdym z tych przypadków, przy ocenie prawa do renty rodzinnej przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
     Kiedy wdowa otrzyma rentę
     Wśród członków rodziny uprawnionych do omawianej renty jest małżonek. Wdowie przysługuje renta rodzinna, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy. Prawo do renty rodzinnej ma również wdowa wychowująca co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie ukończyło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat życia. Natomiast wdowa sprawująca opiekę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy uprawnionym do renty rodzinnej ma prawo do omawianego świadczenia bez względu na wiek dziecka. O rentę rodzinną może ubiegać się także wdowa, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci albo od zaprzestania wychowywania wyżej wymienionych osób.
     Małżonka rozwiedziona lub wdowa, która do dnia śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej także ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli spełniała określone powyżej warunki i w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony ustalonych wyrokiem lub ugodą sądową.
     Wdowa, która nie spełnia wymienionych warunków do przyznania renty rodzinnej, a nie posiada niezbędnych źródeł utrzymania i do momentu śmierci męża pozostawała na jego utrzymaniu ma prawo do tego świadczenia przez okres jednego roku od chwili śmierci małżonka albo przez okres uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu mającym na celu uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej, nie dłużej jednak niż przez 2 lata od dnia śmierci męża.
     Wymienione powyżej zasady dotyczące przyznania renty rodzinnej stosuje się odpowiednio do wdowca.
     Które z dzieci otrzyma rentę rodzinną
     Prawo do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione do ukończenia 16 lat, a jeżeli dalej się uczą to do ukończenia nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat. W sytuacji, gdy dziecko osiągnęło 25 lat będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, świadczenie przysługuje do zakończenia tego roku nauki. Bez względu na wiek, renta rodzinna przysługuje natomiast dziecku całkowicie niezdolnemu do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnemu do pracy, jeżeli niezdolność powstała przed 16. rokiem życia lub w okresie nauki w szkole przed ukończeniem 25 lat.
     Prawo do renty dla wnuka
     Renta rodzinna przysługuje również wnukom, rodzeństwu i innym dzieciom przyjętym na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli spełniają warunki do tego świadczenia jak dzieci własne i zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią emeryta lub rencisty oraz nie mają prawa do renty rodzinnej po zmarłych rodzicach, a gdy rodzice żyją, jeżeli nie mogą zapewnić im utrzymania, a także, gdy emeryt lub rencista albo jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd. Nie dotyczy to jednak dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodzinnego domu dziecka lub rodziny zastępczej.
     Renta rodzinna dla rodziców
     Również rodzicom, ojczymowi i macosze, a także osobom przysposabiającym, po śmierci dziecka przysługuje prawo do omawianego świadczenia. Przyznanie rodzicom renty rodzinnej po zmarłym dziecku jest możliwe wówczas, gdy zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania, a rodzice spełniają warunki do przyznania renty przewidziane dla wdowy lub wdowca.     
     Jakie dokumenty i gdzie złożyć
     Renta rodzinna przyznawana jest na wniosek uprawnionej osoby, który należy złożyć w jednostce terenowej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania. Wniosek o świadczenie może być sporządzony na formularzu ZUS Rp-2 lub ZUS Rp-2a, gdy o rentę ubiega się więcej osób pełnoletnich, dostępnych na salach obsługi klientów we wszystkich jednostkach terenowych ZUS oraz na stronie internetowej w zakładce formularze.
     Do wniosku należy dołączyć dokument stwierdzający datę zgonu osoby, po której ma być przyznane świadczenie i dokument określający datę urodzenia wnioskodawcy, a ponadto odpis skrócony aktu małżeństwa, jeżeli o świadczenie ubiega się wdowa lub wdowiec.
     W sytuacji, gdy przyznanie świadczenia uzależnione jest od niezdolności do pracy, należy dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza leczącego. Ponadto, gdy dziecko ukończyło 16 lat i nadal się uczy należy dołączyć zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły.
     Dokumentami wymaganymi przy składaniu wniosku o rentę są także oświadczenie o pozostawaniu we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci współmałżonka oraz oświadczenie o osiąganiu bądź nie dodatkowych przychodów z tytułu zatrudnienia, służby lub innej pracy zarobkowej albo prowadzenia pozarolniczej działalności.
     W sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o rentę nie pozostawała we wspólności małżeńskiej ze zmarłym, wówczas powinna dołączyć do wniosku dokument potwierdzający prawo do alimentów na podstawie wyroku lub ugody sądowej.  
     Jeżeli osoba zmarła nie miała ustalonego prawa do świadczeń emerytalno-rentowych do wniosku o rentę rodzinną - poza wyżej wymienionymi dokumentami - należy dołączyć także dokumenty stwierdzające datę urodzenia i zgonu osoby, po której ma być przyznane świadczenie, kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych zmarłego (druk ZUS Rp-6), oryginały dokumentów potwierdzających te okresy oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia (druk ZUS Rp-7), a także zaświadczenie płatnika składek o okresach pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przebytych przed 1 stycznia 2009 r.
     Osoba, która chce zrezygnować z prawa do renty rodzinnej, może wycofać wniosek, jednak nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji przyznającej świadczenie. Wycofanie wniosku powinno być zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu.

Alina Szałkowska
rzecznik prasowy ZUS
oddział w Bydgoszczy