Narodowe Czytanie z biblioteką

8 września 2026 r. w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Żninie odbyła się 15. Edycja Narodowego Czytania. Tym razem bohaterem ogólnopolskiego święta literatury były „Dziady” Adama Mickiewicza, a w książnicy wspólnie odczytano scenę IV i VII części III tego dramatu. „Salon warszawski” nabrał szczególnego znaczenia w bibliotecznych wnętrzach, a w nim świat pełen kontrastów, pozorów i podziałów.

„Dziady” Adama Mickiewicza to dzieło, które po niemal dwóch stuleciach wciąż prowokuje do pytań o wolność i odpowiedzialność, a pamięć i patriotyzm zmuszają do odpowiedzi  - jaką cenę trzeba zapłacić za wierność własnym przekonaniom. Żnińska biblioteka od lat pielęgnuje tradycje wspólnego czytania, a wszystko zaczęło się w 2012 roku od Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. W kolejnych latach Polacy spotykano się przy dziełach Aleksandra Fredry, Trylogii i Quo vadis Henryka Sienkiewicza, Lalce Bolesława Prusa, Weselu Stanisława Wyspiańskiego, Przedwiośniu Stefana Żeromskiego, Balladynie Juliusza Słowackiego, Moralności pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej, Balladach i romansach Mickiewicza, Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej czy Kordianie Juliusza Słowackiego. W 2025 roku bohaterem wspólnej lektury była poezja Jana Kochanowskiego.

Po 15 latach znów w murach żnińskiej książnicy zagościł Mickiewicz w niepokojącej rzeczywistości „Dziadów”, a w akację wspólnego czytania włączyli się ludzie reprezentujący różne środowiska, zawody i pokolenia, których połączył mickiewiczowski świat przeniesiony do współczesnego Żnina. Przedstawiciele  władz samorządowych, żnińskich instytucji kultury, środowisk związanych z życiem społecznym i kulturalnym miasta oraz przyjaciele biblioteki nadali słowom Mickiewicza własny głos przeplatany patriotyzmem i obojętnością, prawda i milczeniem, odwagą i konformizmem.

Piętnastą edycję Narodowego Czytania otworzyła i jej uczestników powitała dyrektorka biblioteki Beata Czaczyk, zaś w klimat historii wprowadziła wszystkich Aleksandra Pawłowska, której klasa licealna także wzięła udział w wydarzeniu. -  Jest to dzieło niezwykłe i tutaj należy to podkreślić. „Dziady” część trzecia to jest dramat, który narodził się tak naprawdę z bólu, ale także z bezsilności, ponieważ Adam Mickiewicz napisał je w 1832 roku w Dreźnie, będąc właśnie na emigracji. Nie wziął udziału w powstaniu listopadowym, jak wiemy. Dotarł w okolice Wielkopolski, ale nie przekroczył granicy, więc jego próby dotarcia do kraju tak naprawdę spełzły na niczym. Nie udało mu się dołączyć do powstańców. Nie wiadomo, czy tak zamierzał, czy był to przypadek, natomiast ten ciężar nieobecności nosił w sobie przez całe życie. Trzecia część „Dziadów” jest takim utworem, który ma być literackim zadośćuczynieniem, próbą spłacenia długu wobec pokolenia, które walczyło i które ginęło. Dlatego też Adam Mickiewicz, zobaczcie państwo, sięgał do własnych przeżyć – usłyszano.

Podczas tegorocznego Narodowego Czytania w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Żninie na wstępie wybrzmiała scena IV, która przeniosła wszystkich do spokojnej i  niemal mistycznej przestrzeni wiejskiego domu pod Lwowem. Tam młoda dziewczyna Ewa dowiedziała się o prześladowaniach młodych ludzi, a także o tym, że  poeta, którego utwory czytała, został uwięziony. Odpowiedzią na te wiadomości staje się jej żarliwa modlitwa oraz współczucie na cierpienie drugiego człowieka.

Następnie sala biblioteczna zamieniła się w XIX-wieczny elegancki salon warszawski, w którym została pokazana Polska i jej elity, z jednej strony unikające tematów bolesnych i niewygodnych, a z drugiej strony patrioci, którzy nie boją się mówić o prześladowaniach, więzieniach czy cierpieniu, które dotykają Polaków. W ten sposób zaprezentowano dwa sposoby patrzenia na Ojczyznę, które wciąż jest aktualne mimo upływu wieków.

Wspólne czytanie po raz kolejny pozwoliło odkryć klasykę inaczej, a tradycja, duchowość, historia oraz walka o wolność wybrzmiały współczesnym głosem. Jednocześnie żnińska książnica po raz kolejny udowodniła, że biblioteka to nie tylko miejsce przechowywania książek, ale przede wszystkim przestrzeń pamięci i dialogu oraz pomost między pokoleniami.

Zaproszenie do Narodowego czytania w tym roku przyjęli: Łukasz Kwiatkowski – Burmistrz Żnina (Mistrz Ceremonii), Aleksandra Nowakowska – Przewodnicząca Rady Powiatu w Żninie (Dama II, Młoda Dama), Jolanta Reiter – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żninie (Panna, Literat II), Maksymilian Reiter (Kamerjunkier, Hrabia), Artur Jakubowski – Kierownik Wydziału Promocji i Rozwoju Lokalnego Starostwa Powiatowego w Żninie (Literat, Literat I, Stary Polak), Aleksandra Pawłowska – nauczycielka języka polskiego (Wprowadzenie, Anioł),  Remigiusz Świtkowski – Kierownik Działu Pomocy Rodzinie MOPS w Żninie (Adolf), Radosław Urbanowski (Drugi Hrabia, Jeden z młodzieży, Jeden z młodych, Oficer Wyższy), Agnieszka Marek – Dyrektor Żnińskiego Domu Kultury (Marcelina, Róża), Aleksander Kranc – pracownik Urzędu Miejskiego w Żninie (Jenerał, Piotr Wysocki), Katarzyna Rodziewicz – kustosz Dworu Marzeń w Sielcu (Dama I, Dama) oraz pracownicy biblioteki: Julia Karczyńska (Ewa), Ewa Dąbrowska-Goclik (Chór Aniołów), Aleksander Paradowski (Zenon Niemojewski, Francuz, Szambelan, Literat III, Literat IV, Adam Gurowski , Ludwik Nabielak).

Była to prawdziwa uczta duchowa, a każdy z czytających Mickiewiczowskiego dramatu wniósł własne emocje i wrażliwość, co sprawiło, że bohaterowie sprzed niemal dwustu lat byli wśród nas przypominając nam o patriotyzmie i odpowiedzialności za Ojczyznę oraz radości, które łączą pokolenia.

Barbara Filipiak