Rolnicy muszą spełnić nową normę. Zmiany w dopłatach i nowe ekoschematy

3 kwietnia Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował szkolenie dla rolników dotyczące wymogów i płatności w ramach ekoschematów. Przeprowadził je kierownik żnińskiego biura Mirosław Spochacz, który przekazał wiele cennych informacji, zwracając szczególną uwagę na nowości i zmiany. Jedną z nich jest wejście w życie nowej normy dotyczącej torfowisk i terenów podmokłych znajdujących się nie tylko na trwałych użytkach zielonych, ale także na gruntach ornych.

Do 15 maja br. rolnicy mogą składać do ARiMR wnioski o przyznanie płatności. Złożenie wniosku po 15 maja skutkować będzie ich pomniejszeniem o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia. Wniosek złożony po 9 czerwca 2025 r. nie będzie rozpatrywany.

WARUNKOWOŚĆ

Podstawowym warunkiem przyznania w pełnej wysokości płatności bezpośrednich oraz obszarowych jest spełnienie przez beneficjenta wymogów warunkowości, czyli zapewnienia zgodności z podstawowymi normami dotyczącymi środowiska, zmiany klimatu, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt, zdrowia roślin i dobrostanu zwierząt. System warunkowości dotyczy wszystkich gospodarstw, w tym gospodarstw małych i z produkcją ekologiczną. Niezależnie od powyższego, zgodnie z przepisami unijnymi, rolnicy posiadający gospodarstwa do 10 ha użytków rolnych nie są kontrolowani i nie nakłada się kar za niespełnienie norm warunkowości.

OCHRONA TORFOWISK I TERENÓW PODMOKŁYCH

Od 15 marca br. obowiązuje rolników norma GAEC 2: Ochrona torfowisk i terenów podmokłych. Celem normy jest ochrona torfowisk i obszarów podmokłych użytkowanych rolniczo z uwzględnieniem prowadzenia działalności rolniczej pozwalającej zakwalifikować te grunty jako użytki rolne. Ochrona tych terenów ma na celu zapobieganie zmianom klimatycznym i łagodzenie ich skutków. Obszary, które obejmuje ta norma zostały wyznaczone w oparciu o wyniki badań przeprowadzonych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy (IUNG-PIB). Na trwałych użytkach zielonych oraz gruntach ornych położonych w obrębie oznaczonych tą normą torfowisk i obszarów podmokłych obowiązuje zakaz wydobywania torfu, budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu oraz ich zaorywania (możliwa jest tylko konserwacja). Dodatkowo, w odniesieniu do trwałych użytków zielonych, obowiązuje zakaz przekształcania z wyjątkiem wykonania zabiegu renowacji z zastosowaniem płytkiej uprawy gleby i podsiewu nie częściej niż raz na 4 lata, a w przypadku gruntów ornych - umożliwia się płytką uprawę gleby do głębokości 15 cm. Szacuje się, że powierzchnia terenów objętych normą GAEC 2 wyniesie ok. 400 tys. ha. Informacje o tym, czy dany grunt podlega normie, znajdziemy w aplikacji e-wniosek plus oraz na portalu https://gaec2.iung.pl/. Jeżeli rolnik nie zgadza się z wyznaczonymi obszarami objętymi tą normą, może zgłosić rozbieżności do ARiMR lub do IUNG-PIB.

NOWOŚCI W EKOSCHEMATACH

W przypadku ekoschematów najważniejsza zmiana dotyczy tego, że do tej samej powierzchni, w tym samym roku, mogą być przyznane płatności maksymalnie do dwóch ekoschematów lub interwencji. W tym roku istnieje możliwość skorzystania z nowych ekoschematów: Biologiczna uprawa, Materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany i Grunty wyłączone z produkcji.

- Biologiczna uprawa to interwencja polegająca na zastosowaniu zabiegu ochrony upraw z wykorzystaniem mikrobiologicznego środka ochrony roślin (wariant 1); zastosowaniu w uprawie nawozowego produktu mikrobiologicznego (wariant 2). Nawozowy produkt mikrobiologiczny musi być wpisany do wykazu, prowadzonego przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Dodatkowym warunkiem otrzymania wsparcia jest prowadzenie rejestru zabiegów agrotechnicznych i złożenie imiennego dokumentu potwierdzającego zakup środka ochrony roślin zawierającego mikroorganizmy jako substancje czynne czy nawozowego produktu mikrobiologicznego.

- Materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany - płatność jest przyznawana do powierzchni gruntów ornych, na których rolnik zastosował materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany zbóż i ich mieszanek, roślin strączkowych lub ziemniaków. Płatnością nie są objęte uprawy przeznaczone na przedplon lub poplon. Płatność ta jest przyznawana, jeżeli rolnik na co najmniej 25% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie zastosował tego typu materiał siewny zbóż, roślin strączkowych lub ziemniaków (w ilości nie mniejszej niż określona w rozporządzeniu) albo kukurydzy, rzepaku, buraków cukrowych lub buraków pastewnych [do tego mat. siewnego nie ma dopłaty - wlicza się on jedynie do wymaganych 25% powierzchni - przyp. red.]  i potwierdzi to przez złożenie oświadczenia w ARiMR w terminie 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności. Płatność ta jest przyznawana, jeżeli rolnik zastosował tego typu materiał siewny zbóż, roślin strączkowych lub ziemniaków oraz realizuje jeden z ekoschematów Rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi lub ekoschematu Biologiczna uprawa lub wysieje międzyplon ozimy lub ścierniskowy. Płatność ta jest przyznawana, jeżeli rolnik nie złożył wniosku o przyznanie pomocy de minimis w rolnictwie z tytułu zużytego materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany.

Nie ma obowiązkowego ugorowania, o co w zeszłym roku toczyły się batalie. Rolnicy mogą jednak dobrowolnie zdecydować się na tego typu działanie, przystępując do ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji. Płatność za tą praktykę jest przyznawana do nie więcej niż 4% powierzchni gruntów ornych na których nie prowadzi się produkcji rolnej, w tym wypasu i koszenia, nie stosuje się nawozów i środków ochrony roślin w terminie od dnia 1 stycznia do 31 lipca, a zabiegi agrotechniczne przeprowadza się do 31 października roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

MNIEJ PUNKTÓW TO MNIEJ PIENIĘDZY

Zmiany dotknęły też popularny ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, który oparty jest o system punktów przypisanych do poszczególnych praktyk. Minimalna liczba punktów uprawniająca do przyznania płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi stanowi iloczyn 25% powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, nie większej jednak niż 300 ha, oraz 5 pkt przyznawanych za hektar. Istnieje możliwość łączenia wybranych praktyk na tej samej działce. Przy czym ilość punktów przypisanych do poszczególnych praktyk zmniejszyła się w porównaniu do ubiegłego roku, np. za wymieszanie słomy z glebą rolnik otrzyma 1 pkt (w zeszłym roku były 2 pkt), uproszczone systemy uprawy - 3 pkt (były 4). W związku z tym mniejszym gospodarstwom będzie w tym roku trudniej uzyskać minimalną wymaganą liczbę punktów, umożliwiającą dostęp do ekoschematów, co może skutkować niższą kwotą należnych dopłat.

Dorota Kapłońska