Służebnica Boża z Pałuk - Matka Maria Karłowska (1865-1935)

W Żołędowie, w dziewiętnastowiecznym pałacyku mieści się Dom Samotnej Matki, prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Pasterek od Opatrzności Boskiej. 8 grudnia obchodzone będzie 100-lecie tego Zgromadzenia. Pierwszą przełożoną generalną zgromadzenia była siostra Maria Karłowska.

    Lata dziecięce na Pałukach
    Maria Karłowska przyszła na świat 4 września 1865 r. w Karłowie (dawniej Słupówek) niedaleko Dobieszewa koło Kcyni, jako jedenaste dziecko Mateusza i Eugenii z domu Dembińskiej. Ojciec pochodził ze starego wielkopolskiego rodu ziemiańskiego i odznaczał się wielkim miłosierdziem dla ubogich i szczerą gościnnością. Matka była osobą głęboko wierzącą. Takie postawy rodziców wywarły znaczący wpływ na ukształtowanie cech charakteru i osobowości córki. 8 września w kościele parafialnym w Smogulcu odbył się chrzest, na którym nadano imiona: Maria, Leonarda, Rozalia.
    Nieurodzajna ziemia, niepowodzenia w zbiorach i inne trudności spowodowały, że Karłowscy sprzedali posiadłość Karłowo i przeprowadzili się do Poznania.
    Okres poznański
    31 maja 1875 r. dziewięcioletnia Maria przyjmuje Komunię Św. w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny na Ostrowiu Tumskim w Poznaniu.  
    W okresie wakacyjnym często wyjeżdżała do Będzitowa na Kujawach, gdzie mieszkała jej najstarsza siostra Helena. Tutaj też młoda Maria przeżyła szok po śmierci 18-letniej siostry Eugenii. Ta śmierć odbiła się piętnem na psychice młodej Marii i pobudziła ją do refleksji nad znikomością tego, co doczesne.  
W 1877 r. Maria złożyła śluby dozgonnej czystości.

Błogosławiona Maria Karłowska w wieku 20 lat

    W 1882 r. umierają rodzice. Opiekę nad młodą Marią roztoczyła siostra Wanda (matka chrzestna), która zatrudniła ją w swoim zakładzie krawieckim. Maria, czując jednak, że do wyższych celów została stworzona, w listopadzie 1892 r. rozpoczęła działalność dobroczynną wśród dziewczyn zagubionych i prostytutek. Przez półtora roku pomogła 150 dziewczętom zerwać z dotychczasowym życiem.  
    W 1894 r. utworzone zostało schronisko Zakład Dobrego Pasterza przy ul. Szewskiej 12 w Poznaniu, które rok później przeniesiono do nowej siedziby na Winiarach. Jego poświęcenia dokonał 29 września 1895 r. arcybiskup Florian Stablewski. 8 września 1896 r. wszystkie wychowanki Zakładu Dobrego Pasterza przywdziały habity i to stało się początkiem Zgromadzenia Sióstr Pasterek od Opatrzności Boskiej. 20 czerwca Maria Karłowska wraz z siedmioma siostrami złożyła śluby wieczyste.
    Rozwój Zgromadzenia
    6 listopada 1906 r. Maria Karłowska wraz z siostrami przybyła do Wiktoryna pod Lublinem w celu objęcia pracy. 13 kwietnia 1909 r. biskup Edward Likowski - ordynariusz poznański wydał dekret nadający Zgromadzeniu Sióstr Pasterek prawa instytucji diecezjalnej, a trzy lata później władze świeckie dokonały jego wpisu do rejestru stowarzyszeń. 19 marca 1918 r. arcybiskup Edmund Dalbor zaaprobował Zgromadzenie. 21 września 1920 r. dziewięć sióstr Pasterek podjęło pracę w szpitalu dla wenerycznie chorych kobiet w Toruniu. Z początkiem kwietnia 1921 r. siostry objęły Topolno koło Świecia, tu także przeniesiono z Poznania-Winiar nowicjat Zgromadzenia. 3 lutego 1922 r. pierwsza kapituła generalna Zgromadzenia Sióstr Pasterek wybrała Marię Karłowską Przełożoną Generalną.  
    W 1925 r. Zgromadzenie nabyło majątek Pniewite koło Chełmna, a w Radogoszczy koło Łodzi założyło Dom Wychowawczy, natomiast w 1927 r. w samej Łodzi objęło szpital im. Św. Marii Magdaleny.  
    10 maja 1928 r. Kapituła Generalna Sióstr Pasterek obrała Matkę Karłowską Przełożoną Generalną na dalsze 12 lat. 25 maja 1928 r. prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki przyznał Marii Karłowskiej Złoty Krzyż Zasługi za 40-letnią pracę społeczną dla dobra narodu.
    8 grudnia 1929 r. pierwsza grupa sióstr pielęgniarek, po odbytym nowicjacie, złożyła śluby zakonne. 11 kwietnia Maria Karłowska z siostrami przybyła do Dębowej Łąki koło Wąbrzeźna w celu objęcia i urządzenia tam domu nowicjatu (przeniesiono go z Topolna). Natomiast w maju 1932 r. otwarto Dom Wychowawczy w Romanowie koło Łodzi, do którego przeniesiono Zakład z Bydgoszczy. 15 lipca 1933 r. Maria Karłowska nabyła resztówkę majątku Jabłonowo Pomorskie - zamek koło Brodnicy i przeznaczyła go na Dom Generalny Zgromadzenia i na szkołę gospodarczą dla dziewcząt.
    24 marca 1935 r. Maria Karłowska umarła w domu zakonnym w Pniewitem, a 31 sierpnia jej zwłoki zostały złożone w podziemiu kaplicy Sióstr Pasterek w Jabłonowie Pomorskim.
    Postępowanie kanonizacyjne
    17 marca 1965 r. ks. biskup Kazimierz Kowalski z Pelplina uroczyście otworzył diecezjalny Proces Informacyjny. W latach 1967-71 odbył się Proces Rogatoryjny Marii Karłowskiej w Poznaniu. 28-30 kwietnia 1978 r. otworzono grobowiec i stwierdzono autentyczność zwłok; zabezpieczono relikwie doczesnych szczątków Marii Karłowskiej. 14 października 1983 r. dokonano w Pelplinie zamknięcia procesu diecezjalnego i akta przekazano do Rzymu, gdzie dalszy tok sprawy podjęła Stolica Apostolska.

Józef Marosz
Pałuki nr 145 (48/1994)  

S2UFLADA