Szansa na rozwój małych gospodarstw

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, szansa, gospodarstwa, wsparcie
     Szansa na rozwój małych gospodarstw
     Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowuje model pomocy dla małych gospodarstw rolnych w Polsce w nowej perspektywie finansowej 2014-2020.

     W ministerstwie trwają obecnie prace nad mechanizmami pomocy finansowej dla rolnictwa i wsi ze środków budżetu Wspólnej Polityki Rolnej na nową perspektywę finansową. Jednym z istotnych problemów w Polsce, który wymaga rozwiązania, m.in. przy pomocy pieniędzy unijnych, jest poprawa struktury agrarnej i stworzenie ogółowi gospodarstw rolnych możliwości rozwoju i pozyskiwania wyższych dochodów.
     Wedle założeń ministerstwa rozwój małych gospodarstw w Polsce będzie zależał głównie od wzrostu przychodów z gospodarstwa. Sporo gospodarstw rolnych posiada duży potencjał rozwojowy. W małych gospodarstwach istnieją możliwości wzrostu produkcji rolnej, a zwłaszcza produkcji zwierzęcej, warzyw, owoców, produkcji prowadzonej metodami ekologicznymi. Znaczna część gospodarstw ma szansę poprawić agrotechnikę (dawki nawożenia, metody ochrony roślin, zabiegi plonotwórcze). Małe gospodarstwa mają również szanse pozyskiwania dodatkowych dochodów w zakresie świadczenia dodatkowych usług lub drobnej działalności wytwórczej. Specjalne mechanizmy wsparcia małych gospodarstw mają być zgodnie z założeniami zachętą do rozwoju gospodarstw i poprawić ich dochodowość.
     Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowuje propozycje form pomocy finansowej dla rolnictwa i wsi z udziałem środków budżetu Wspólnej Polityki Rolnej, przeznaczonych dla Polski na lata 2014-2020. Pomoc ta zostanie ujęta w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i w systemie wsparcia bezpośredniego. Poza tym w ramach funduszu Polityki Spójności przewidziane są działania mające rozwijać przedsiębiorczość, edukację zawodową i rozbudowę infrastruktury technicznej na obszarach wiejskich.
     Ministerstwo w projekcie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 proponuje działania, których beneficjentami mogą być rolnicy prowadzący gospodarstwa rolne o niewielkim potencjale produkcyjnym i niskich dochodach z działalności rolniczej. Działania te obejmują: restrukturyzację małych gospodarstw, modernizację gospodarstw rolnych, premię na rozpoczęcie działalności pozarolniczej, rolnictwo ekologiczne, program rolnośrodowiskowo-klimatyczny, tworzenie grup producentów rolnych, systemy jakości produktów rolnych i środków spożywczych, doradztwo, transfer wiedzy i innowacji oraz podejście LEADER.
     Z opracowanych przez ministerstwo założeń wynika, że począwszy od 2014 r. będą dofinansowywane projekty restrukturyzujące małe gospodarstwa rolne. Projekty te będą miały na celu rozwój produkcji rolnej w gospodarstwie i powinny przyczynić się do wzrostu dochodów z tych gospodarstw.
     O pomoc będą mogli się starać właściciele gospodarstw, którzy prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej. Pomoc będzie udzielana w postaci premii - maksymalnie 60.000 zł.
     Właściciele małych gospodarstw, według opracowań ministerialnych, będą również mogli korzystać z pomocy, kiedy będą podejmować wspólne inwestycje z innym lub kilkoma właścicielami gospodarstw. Inwestycje te będą miały poprawić dochodowość każdego z gospodarstw i przyczynić się do wzrostu ich konkurencyjności.
     Finansowane będą projekty inwestycyjne dotyczące budynków inwentarskich wynikające z konieczności dostosowania gospodarstw prowadzących produkcję mleka do planowanego zniesienia kwotowania produkcji mleka lub produkcji bydła mięsnego, prosiąt, przechowalnictwa produktów rolnych pochodzących z gospodarstwa (m.in. zboża, owoce, warzywa), plantacji wieloletnich i produkcji ekologicznej lub produkcji integrowanej.
     Wsparciem zostaną objęte również projekty mające na celu poprawę jakości produktu lub zwiększenie wartości dodanej produktu, w tym poprzez przygotowanie produktu do sprzedaży.
     Według założeń ministerstwa w 2015 roku w ramach wsparcia bezpośredniego właściciele małych gospodarstw rolnych będą mogli skorzystać z dopłat bezpośrednich w nowym systemie pod nazwą Płatności dla małych gospodarstw rolnych. System ten ma zastąpić wszystkie pozostałe płatności realizowane w ramach podstawowego systemu płatności bezpośrednich. Płatności te będą miały formę ryczałtu. Naliczane zostaną poprzez zsumowanie wszystkich płatności, które mają zostać przyznane rolnikowi w danym roku. Maksymalna kwota płatności będzie mogła wynieść do 1.250 euro na gospodarstwo.
     Z myślą o małych gospodarstwach rolnych, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej zabiega, by w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych polityki spójności objąć współfinansowaniem reorientację zawodową rolników i członków ich rodzin w celu włączenia ukrytych zasobów pracy w rolnictwie do pozarolniczego rynku pracy. Wsparcie tych działań ma przyczynić się do ograniczenia wykluczenia społecznego mieszkańców wsi i przyspieszenia zmian strukturalnych w rolnictwie i poprawy konkurencyjności polskiego rolnictwa. Pomoc ma być obsługiwana - wedle założeń - nie tylko przez urzędy pracy, ale też ośrodki doradztwa rolniczego. Przygotowywana przez oba resorty koncepcja zakłada osiągnięcie tego celu poprzez wspieranie: pośrednictwa pracy, badania kompetencji i umiejętności, szkolenia zawodowe dostosowane do potrzeb rynku pracy i pracodawców, samozatrudnienie, czyli rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wsparcie dla rolników i ich rodzin prowadzone będzie w oparciu o indywidualne plany reorientacji zawodowej, zgodnie z którymi końcowi beneficjenci będą kierowani na stosowne warsztaty i kursy lub kontaktowani ze stosownymi instytucjami.
     Ostateczna forma wsparcia nie jest jeszcze przesądzona i zależy od decyzji poszczególnych samorządów wojewódzkich odnośnie kształtu RPO. Wsparcie na rzecz reorientacji zawodowej rolników może przyjąć formę wydzielonego, osobnego działania w RPO, ale polegać będzie również na możliwości korzystania przez rolników i członków ich rodzin z wielu ogólnodostępnych działań dotyczących rynku pracy czy edukacji. Trwają też uzgodnienia pomiędzy ministerstwami i regionami w sferze umiejscowienia w polityce spójności innych istotnych z punktu widzenia wsi zadań. Uzgodnienia te odnoszą się m.in. do inwestycji z zakresu gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki wodnej, rozwoju przedsiębiorczości poprzez tworzenie nowych miejsc pracy na wsi, oraz dostępności i jakości usług publicznych na obszarach wiejskich, chociażby przez zapewnienie dostępu do przedszkoli na obszarach wiejskich.
     Planowane formy pomocy finansowej dla małych gospodarstw w latach 2014-2020 są propozycjami ministerialnymi. Natomiast ostateczne zasady wsparcia rozwoju niewielkich gospodarstw i rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich zostaną określone po zakończeniu konsultacji społecznych i po przyjęciu ich przez organy władzy państwowej i zatwierdzeniu przez Komisję Europejską.

Arkadiusz Majszak
Pałuki nr 1126 (37/2013)