Wnioski o dopłaty złożone - o czym należy pamiętać?

Rolnicy złożyli już wnioski o dopłaty. Nie oznacza to, że teraz wystarczy spokojnie czekać na wypłatę środków. Najważniejsze jest, aby wywiązać się z podjętych zobowiązań. Większość dokumentów wymagana jest już w momencie składania wniosków o dopłaty. Jednak w niektórych przypadkach, zwłaszcza jeśli chodzi o schematy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (tzw. ekoschematy), trzeba pamiętać o dołączeniu w odpowiednim terminie wymaganych załączników. Poza tym należy liczyć się z kontrolami weryfikującymi zgodność tego co rolnik zadeklarował we wniosku, z tym co rzeczywiście znajduje się na polu.

OŚWIADCZENIA I ZAŁĄCZNIKI

Na stronie internetowej ARiMR (w zakładce Załączniki do wniosku o przyznanie płatności na 2025 r.) dowiadujemy się, że dostarczenie załączników wymagane jest np. w przypadku ekoschematu polegającego na wymieszaniu obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od jego aplikacji oraz stosowania nawozów naturalnych płynnych innymi metodami niż rozbryzgowo. W tych przypadkach rolnik przesyła zdjęcia geotagowane (wysyłane za pośrednictwem aplikacji Mobilna ARiMR) lub składa oświadczenie o wykonaniu wymogu lub praktyki niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, jeżeli praktyka była zrealizowana przed dniem złożenia tego wniosku lub przed 
15 marca 2025 r. Jednak jeżeli praktyka była zrealizowana po dniu, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, odpowiednie oświadczenie należy złożyć nie później niż do 7 listopada 2025 r. (lub do 30 listopada 2025 r. w przypadku gdy rolnik, z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe, nie mógł dokonać zbioru upraw lub nawożenia gleby - jeśli spełnione zostały kryteria określone w Programie azotanowym).
Wielu terminów muszą przestrzegać hodowcy, którzy podjęli zobowiązania dotyczące dobrostanu zwierząt: do 31 lipca 2025 r. należy dostarczyć plan poprawy dobrostanu zwierząt (loch, tuczników, krów, opasów, owiec, kóz, koni, drobiu) albo oświadczenie o braku zmian w planie poprawy dobrostanu ww. zwierząt (jeśli rolnik posiada ten sam plan poprawy dobrostanu zwierząt sporządzony w latach 2020-2024 i otrzymał płatność dobrostanową za rok poprzedni). Także do końca lipca trzeba dostarczyć zdjęcia geotagowane dokumentujące stosowanie ściółki w budynku lub w pomieszczeniu, w którym utrzymywane są zwierzęta zgodnie z wymogami praktyki utrzymywanie na ściółce w ramach wariantów dobrostanu loch, tuczników, krów mlecznych, krów mamek i opasów.
Od 1 do 7 października 2025 r. rolnik powinien dostarczyć:
- oświadczenie o zapewnieniu wypasu dla krów mlecznych lub rejestr wypasu - w przypadku realizacji praktyki zapewnienie wypasu w ramach wariantu Dobrostan krów mlecznych;
- oświadczenie o zapewnieniu wypasu dla krów mamek lub rejestr wypasu (obejmujący także cielęta, jałówki i opasy o masie ciała do 300 kg typu użytkowego mięsnego lub typu użytkowego kombinowanego o mięsnym kierunku ich użytkowania) - w przypadku realizacji praktyki zapewnienie wypasu w ramach wariantu Dobrostan krów mamek utrzymywanych w pomieszczeniach lub w budynkach;
- oświadczenie o zapewnieniu wypasu dla opasów lub rejestr wypasu - w przypadku realizacji praktyki zapewnienie wypasu w ramach wariantu Dobrostan opasów.
Od 15 do 21 marca 2026 r. hodowca realizujący praktyki zapewnienia wybiegu w ramach wariantu Dobrostan krów, krów mamek utrzymywanych w pomieszczeniach lub budynkach oraz opasów dostarcza rejestr wybiegu lub oświadczenie o zapewnieniu wybiegu dla krów mlecznych, krów mamek (obejmujący także cielęta, jałówki i opasy o masie ciała do 300 kg typu użytkowego mięsnego lub typu użytkowego kombinowanego o mięsnym kierunku ich użytkowania) oraz opasów. W tym samym terminie należy dostarczyć rejestr sposobu utrzymywania loch w okresie okołoporodowym, jeżeli rolnik w planie poprawy dobrostanu zwierząt lub oświadczeniu o braku zmian w planie, oświadczył, że lochy są utrzymywane w systemie jarzmowym nie dłużej niż przez 14 dni w okresie okołoporodowym - w przypadku realizacji wariantu Dobrostan loch,
Także od 15 do 21 marca 2026 r. hodowca powinien dostarczyć:
- rejestr terminów odsadzenia prosiąt - w przypadku realizacji praktyki późniejsze odsadzanie prosiąt w ramach wariantu Dobrostan loch oraz rejestr terminów odsadzenia cieląt - w przypadku realizacji praktyki późniejsze odsadzanie cieląt w ramach wariantu Dobrostan krów mlecznych;
W tym samym terminie, w zależności od tego jakich zwierząt dotyczy realizowany wariant, należy dostarczyć: oświadczenie o zapewnieniu wszystkim utrzymywanym w gospodarstwie kurczętom brojlerom co najmniej 6 godzin nieprzerwanej ciemności podczas doby; oświadczenie o zapewnieniu wszystkim utrzymywanym w gospodarstwie indykom co najmniej 8 godzin nieprzerwanej ciemności podczas doby; oświadczenie o zapewnieniu dostępu do powierzchni zewnętrznych lub biegalni dla koni; oświadczenie o zapewnieniu dostępu do zewnętrznej powierzchni bytowej dla kóz; oświadczenie o zapewnieniu zwierzętom utrzymywania na ściółce - w przypadku realizacji praktyki utrzymywanie zwierząt na ściółce, w ramach wariantów: Dobrostan loch, tuczników, krów mlecznych, krów mamek czy opasów; oświadczenie o zapewnieniu wypasu lub dostępu do zewnętrznej powierzchni bytowej dla owiec i koni czy o zapewnieniu wypasu dla kóz.
 Do 21 marca 2026 r. rolnik dostarcza: zaświadczenie potwierdzającego ukończenie szkolenia z zakresu metod ograniczających stosowanie antybiotyków w produkcji zwierzęcej - w przypadku realizacji praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt w ramach wszystkich wariantów, jeśli nie zostało wykonane i dostarczone do ARiMR w roku 2025; certyfikat potwierdzający, że wytwarzane produkty są zgodne ze specyfiką i standardami systemu QAFP- w przypadku realizacji praktyki utrzymywanie zwierząt zgodnie z systemami QAFP w ramach wariantów: Dobrostan loch, tuczników, kurcząt, brojlerów czy indyków utrzymywanych z przeznaczeniem do produkcji mięsa; certyfikat potwierdzający, że wytwarzane produkty są zgodne ze specyfiką i standardami systemu QMP - w przypadku realizacji praktyki utrzymywanie zwierząt zgodnie z systemem QMP w ramach wariantów: Dobrostan krów mamek utrzymywanych w pomieszczeniach lub budynkach, Dobrostan krów mamek utrzymywanych w systemie otwartym, Dobrostan opasów.

REJESTR ZABIEGÓW AGROTECHNICZNYCH
Prowadzenie rejestru zabiegów agrotechnicznych jest wymagane w przypadku stosowania ekoschematu międzyplony ozime, wsiewki śródplonowe, opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia, uproszczone systemy uprawy, wymieszanie słomy z glebą, integrowana produkcja, biologiczna uprawa czy materiał siewny. Rejestr prowadzić można na formularzu znajdującym się na stronie internetowej ARiMR. Prawidłowy rejestr zawierać powinien: nr działki ewidencyjnej oraz oznaczenie działki rolnej, wielkość powierzchni uprawy, rodzaj uprawy, datę i rodzaj wykonanych zabiegów agrotechnicznych oraz inne niezbędne informacje potwierdzające wykonanie zabiegu.

KONTROLE Z ARIMR
Celem kontroli na miejscu, w ramach płatności bezpośrednich, jest weryfikacja danych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym, a tym samym zapewnienie prawidłowego wykorzystania środków finansowych. Kontrola na miejscu w ramach płatności bezpośrednich do gruntów rolnych realizowana jest dwoma metodami: inspekcji terenowej oraz FOTO. Kontrola metodą inspekcji terenowej polega na przeprowadzeniu wywiadu terenowego i pomiarów terenowych (najczęściej w oparciu o technikę GPS), w odniesieniu do gruntów zadeklarowanych przez producenta we wniosku. Kontrola metodą FOTO jest przeprowadzana na podstawie ortofotomapy i na podstawie wywiadu terenowego. Kontrole w ramach płatności bezpośrednich realizowane metodą inspekcji terenowej wykonywane są przez pracowników ARiMR jak i na zlecenie ARiMR przez zewnętrznych wykonawców kontroli. Kontrole metodą FOTO przeprowadzane są na zlecenie ARiMR przez zewnętrznych wykonawców. W związku z prowadzonymi kontrolami konieczne może być pozyskanie od rolników dokumentów dotyczących realizacji np. ekoschematów zadeklarowanych we wniosku o płatności bezpośrednie. Wobec tego pracownicy ARiMR, jak i pracownicy firm wykonawczych, mogą kontaktować się z rolnikami w celu pozyskania stosownej dokumentacji na potrzeby weryfikacji podjętych zobowiązań.

KONTROLE Z PIORIN
Należy także pamiętać o wymogach, jakie musi spełniać gospodarstwo, a które kontroluje Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Chodzi tu zwłaszcza o prowadzenie ewidencji środków ochrony roślin, posiadania aktualnych uprawnień do wykonywania tego typu zabiegów (zaświadczenie) oraz ważnego przeglądu opryskiwacza. 
- Najczęstsze uchybienia, które zdarzają się podczas kontroli w gospodarstwach, to braki lub błędy w ewidencji zużycia środków ochrony roślin. Mam tu na myśli przede wszystkim brak pełnych nazw użytych środków. Poza tym chciałbym zwrócić uwagę na konieczność wpisania nazwy konkretnego agrofaga, ze względu na obecność którego wykonywany jest zabieg, np. nie wystarczy wpisać że środek jest owadobójczy, ale że zastosowano go np. na słodyszka rzepakowca. Jest to ważne, ponieważ każdy środek jest zarejestrowany do zwalczania konkretnego agrofaga. Ważne jest aby w rubryce „uwagi” wpisać jakie panowały warunki atmosferyczne w trakcie wykonywania zabiegu (np. bezwietrznie, bez opadów). Należy także wpisać temperaturę powietrza oraz godzinę wykonania zabiegu - ze względu na konieczność jego wykonania po oblocie pszczół. Zdarza się także, że rolnik nie ma aktualnych uprawnień - tzw. kursu na opryskiwacz. Nie wolno mu wtedy wykonywać zabiegów, ale może np. poprosić sąsiada, który takowe zaświadczenie posiada. W takim przypadku do ewidencji trzeba wpisać numer jego świadectwa i datę ważności dokumentu - powiedział Cezary Myszkowski - kierownik żnińskiego oddziału PIORiN. Dodał także, że rolnicy są powiadamiani o planowanej kontroli oraz, że nie mają obowiązku okazywania się fakturami za zakup ŚOR (jednak warto je mieć, ponieważ jest na nich widoczny numer partii danego środka). - Jeśli kontrola ujawni jakieś uchybienia, może nałożyć na rolnika mandat w wysokości 500-1000 zł. O tym fakcie powiadamiana jest ARiMR, która podejmuje wobec rolnika kolejne kontrole, które mogą być dotkliwsze, bo wiążą się ze zmniejszeniem dopłat - dodał kierownik żnińskiego oddziału PIORiN.
Cezary Myszkowski pouczył, że puste i wypłukane opakowania po środkach ochrony roślin należy przechowywać w zamkniętym worku, w wydzielonym do tego celu pomieszczeniu. Następnie należy oddać je do punktu zajmującego się sprzedażą tych środków. Zaświadczenie o zdaniu opakowań także jest wymagane podczas kontroli inspekcji.

Dorota Kapłońska