Coraz więcej otyłych dzieci

Konieczna zmiana nawyków i aktywność fizyczna
    Coraz więcej otyłych dzieci
    Złe nawyki żywieniowe, nieprawidłowa dieta obfitująca w tłuste, smażone potrawy, słodycze i „fast-foody”, połączona z siedzącym trybem życia są zagrożeniem dla zdrowia i życia naszych pociech.

    Jako lekarz pediatra z długoletnim stażem niemal codziennie spotykam dzieci mające kłopoty z utrzymaniem właściwej masy ciała. Tę ocenę potwierdzają również inni przedstawiciele świata medycznego np. pielęgniarki szkolne (których niestety jest coraz mniej w polskich szkołach) w trakcie rutynowych badań - bilansów zdrowia przedszkolaków i uczniów.
Przeprowadzone w Polsce badania wykazały, że wśród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych nadwaga występuje u około 6%, a otyłość u 4% dzieci. Tak więc mamy do czynienia z narastającym szybko problemem zdrowotnym nadwagi, otyłości pokarmowej i zespołu metabolicznego u dzieci i młodzieży  nazywanym często epidemią naszych czasów.
Jako definicję otyłości przyjmujemy, iż jest to „nadmierna ilość tkanki tłuszczowej prowadząca do przyrostu masy ciała ponad przyjęte normy”. To przewlekła jednostka chorobowa, która uszkadza ważne funkcje życiowe prowadząc do wielu innych chorób skracających długość i jakość życia naszych latorośli.
    Nadwaga i otyłość u dzieci wywierają negatywny wpływ na ich samopoczucie. Dzieci te często są dyskryminowane i krytykowane przez rówieśników, a nawet przez dorosłych, borykają się z niskim poczuciem własnej wartości, negatywną samooceną, stanami depresyjnymi i niedostosowaniem społecznym. Takie zaburzenia psychologiczne mogą mieć niestety trwały charakter. Ponadto u dzieci z otyłością stwierdza się częstsze niż u ich zdrowych rówieśników poważne problemy fizjologiczne. Do najbardziej typowych zaburzeń należą: zbyt szybkie tempo wzrastania i dojrzewania, wysoki poziom cholesterolu, cukrzyca, stłuszczenie wątroby i kamica żółciowa.
Rzadziej występujące powikłania to nadciśnienie, guzy mózgu, bezdechy w czasie snu, powikłania ortopedyczne oraz niektóre choroby jajników.
    Ponadto musimy pamiętać, że otyłość i zespół metaboliczny w dzieciństwie predysponuje do występowania chorób serca, cukrzycy, nowotworów w późniejszym wieku!
    Najczęstszą przyczyną problemów z utrzymaniem właściwej masy ciała jest zbyt wiele kalorii dostarczanych w pożywieniu w stosunku do potrzeb energetycznych organizmu. Prościej ujmując - jeżeli organizm dziecka otrzymuje więcej kalorii niż potrzebuje to ich nadmiar odkłada się w tkance tłuszczowej. Komórki tłuszczowe namnażają się u dziecka bardzo szybko, a te, które powstaną, nie znikną przez całe życie!
    Reasumując: to złe nawyki żywieniowe, nieprawidłowa dieta, obfitująca w tłuste, smażone potrawy, słodycze i „fast-foody, połączona z siedzącym trybem życia, są zagrożeniem dla zdrowia i życia naszych pociech. Zwykle nakładają się tu jeszcze predyspozycje genetyczne (dość częste jest zjawisko, kiedy to otyłe są całe rodziny), a także czynniki kulturowe.
    Najpowszechniejsze błędy i złe nawyki żywieniowe to:
    - zwyczaj spożywania w rodzinie obfitych, tłustych, słodkich posiłków, czyli złe odżywianie w rodzinie,
    -jedzenie łatwo dostępnych pokarmów o wysokiej gęstości energetycznej, bogatych w tłuszcze zwierzęce i cukry proste (batoniki, chipsy, fast- foody, cukierki, ciastka dostępne również w sklepikach szkolnych czy dystrybutorach),
    - niska edukacja odnośnie prawidłowego żywienia oraz wszechobecna reklama promująca żywność tuczącą ,
    - jedzenie staje się coraz częściej formą spędzania wolnego czasu, co w połączeniu z siedzącym trybem życia sprzyja tyciu,
    - nagradzanie dzieci słodyczami lub np. pójściem do „McDonalda”.
    Najskuteczniejszą metodą zapobiegania nadwadze i otyłości wydaje się więc zmiana niewłaściwych nawyków żywieniowych oraz regularna aktywność fizyczna.
Małe dziecko jest całkowicie niezainteresowane zmniejszeniem swojej nadwagi, postępowanie dietetyczne oraz zwiększanie aktywności ruchowej spoczywa więc całkowicie w gestii rodziców, dziadków i starszego rodzeństwa.
    A oto kilka wskazówek dla rodziców zmagających się z nadwagą i otyłością swoich dzieci, podpowiadających jak postępować, by pomóc dziecku uzyskać prawidłową wagę ciała:
    - regularnie spożywać właściwe posiłki,
    - wyeliminować podjadanie między posiłkami,
    - ograniczyć lub wyeliminować posiłki wysokokaloryczne z diety dziecka,
    - zwiększyć spożycie produktów niskokalorycznych (warzyw oraz niskokalorycznych owoców, np. jabłek),
    - ograniczyć siedzący tryb życia (oglądanie telewizji lub korzystanie z komputera przez dziecko nie powinno przekraczać 2 godz. dziennie),
    - zadbać o umiarkowany wysiłek fizyczny (np. codzienna jazda na rowerze co najmniej przez 30 minut, pływanie, bieganie).
Walka z nadwagą i otyłością dziecka jest niezbędnym warunkiem dla jego harmonijnego rozwoju fizycznego i psychicznego.
    W leczeniu otyłości u dzieci unika się podawania leków hamujących apetyt, nie stosuje się też interwencji chirurgicznych. Doraźne stosowanie tzw. „rewelacyjnych” kuracji odchudzających czy też głodzenie się nie przynosi dobrego efektu - po ich zakończeniu z reguły następuje powrót do wagi sprzed kuracji. Muszę także dodać, że nadwaga lub otyłość mają nieraz podłoże psychiczne. Zdarza się bowiem, że dziecko rozładowuje napięcie i stres, objadając się smakołykami, dlatego też warto, aby rodzice często rozmawiali ze swoimi dziećmi starając się zrozumieć ich problemy i zawsze służyli im wsparciem. Bądźmy najlepszymi przyjaciółmi swoich dzieci!
    Na zakończenie pragnę zaznaczyć, że u około 5% dzieci otyłość towarzyszy innym problemom zdrowotnym np. chorobom endokrynologicznym czy zaburzeniom funkcjonowania układu nerwowego. Dlatego też, jeżeli dziecko przybiera na wadze bez wyraźnych przyczyn żywieniowych i uwarunkowanych stylem życia, konieczna jest zawsze konsultacja lekarza pediatry.

Elżbieta Hinc-Ostrowska
specjalista chorób dziecięcych
NZOZ Epoka w Żninie
Pałuki Wkładka Magazynowa nr 314 (40/2008)