Eksperyment Jana Śniadeckiego

Żninianin Jan Śniadecki jako pierwszy Polak wykonał eksperyment, który polegał na wzbiciu w powietrze balonu. Działo się to w Krakowie 1 kwietnia 1784 roku. W ubiegłym tygodniu dzieło naszego przodka odtworzyli pracownicy i studenci Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego.

Uczestnicy eksperymentu Jana Śniadeckiego (od lewej): Marcin Tomasik, Mścisław Śrutek, Jakub Kuchalski, Damian Paprocki, Jarosław Gordon, Jolanta Adamska i Damian Wolsztyński. Trzymają papierowy balon, który nie unosił się tak długo w powietrzu jak przez 236 laty. fot. Remigiusz Konieczka Film z eksperymentu Jana Śniadeckiego -  eksperyment został powtórzony w maju 2010 roku w Bydgoszczy

    Jan Śniadecki rozpoczął próby nad wzniesieniem balonu już w 1783 roku, po tym jak dowiedział się o udanym eksperymencie we Francji. Przygotowania trwały od grudnia 1783 do marca 1784 roku. O tym, że zaczyna się eksperyment, mieszkańcom Krakowa obwieściły trzy wystrzały z moździerza. Do eksperymentu doszło w ogrodzie botanicznym krakowskiej uczelni 1 kwietnia 1784 r. Tego dnia nie padało, a wiatr był bardzo słaby. Sprzyjało to przeprowadzeniu doświadczenia.
    Podobnie było 26 maja tego roku. Słoneczne niebo i lekki wiatr sprzyjały odtworzeniu wydarzeń sprzed ponad dwóch stuleci.
    Po 236 latach na inauguracji Bydgoskiego Festiwalu Nauki na Rybim Rynku publiczność znowu mogła zobaczyć, jak papierowy balon wzlatuje w powietrze. Nad eksperymentem czuwali dr inż. Mścisław Śrutek, pracownik naukowy Wydziału Telekomunikacji i Elektroniki UTP oraz Jakub Kucharski, kierownik działu promocji UTP. Pomagali im studenci tej bydgoskiej uczelni: Marcin Tomasik, Damian Paprocki, Jarosław Gordon, Jolanta Adamska i Damian Wolsztyński.
    Eksperyment przeprowadzony w ubiegłym tygodniu nieco różnił się od tego z XVIII wieku. Przede wszystkim Jan Śniadecki nie ogrzewał powietrza gazem z butli, a współczesny balon był nieco mniejszy. Reszta odbyła się już według instrukcji słynnego żninianina.
    Najpierw nad palenisko został nałożony papierowy balon. Po kilku minutach rozgrzane powietrze wypełniło go i balon mógł wznieść się w górę. Balon Jana Śniadeckiego miał średnicę 30 metrów i wysokość 9 metrów. Wykonany był z grubego papieru. Pod nim podczepione było palenisko, które ogrzewało powietrze przez cały czas trwania lotu. Balon wniósł się na wysokość 3.900 metrów i szybował około 30 minut. W lipcu 1784 r. Jan Śniadecki po raz drugi chciał doprowadzić do lotu, ale tym razem eksperyment nie udał się i balon spłonął. Jan Śniadecki stracił fundusze na dalsze badania i więcej prób nie przeprowadził.
    Bydgoski balon unosił się chwilę i poleciał w górę na kilka metrów.

Remigiusz Konieczka
Pałuki 955 (22/2010)