Mężczyzno, nie bój się urologa

Najważniejsza profilaktyka
    Mężczyzno, nie bój się urologa
    Objawy łagodnego rozrostu prostaty - schorzenia często występującego u mężczyzn po pięćdziesiątym roku życia, na które zachorowalność wzrasta wraz z wiekiem, a także raka prostaty, mogą być zupełnie identyczne. Dlatego też po wystąpieniu problemów z oddawaniem moczu, tak ważne jest przełamanie wstydu i nieodkładanie wizyty w gabinecie urologicznym. By uniknąć groźnych dla zdrowia i życia następstw, mężczyźni po pięćdziesiątce, nawet ci, u których niepokojące objawy nie występują, powinni profilaktycznie badać się raz do roku.

    Prostata, stercz, gruczoł krokowy - to nazwy określające gruczoł wydzielania zewnętrznego, umiejscowiony u mężczyzn tuż pod pęcherzem moczowym i otaczający tylny odcinek cewki moczowej, spełniający bardzo istotną rolę poprzez produkcję i wydzielanie odpowiednich substancji w procesie zapłodnienia. Choroby prostaty mogą dotyczyć mężczyzn w każdym wieku. W niniejszym artykule postaram się przybliżyć kilka podstawowych wiadomości dotyczących tych schorzeń.
    Bakteryjne lub niebakteryjne zapalenie gruczołu krokowego obserwuje się głównie u młodych mężczyzn, choć na tę chorobę mogą chorować także mężczyźni w starszym wieku. Choroba rozwija się najczęściej na skutek infekcji dróg moczowych, niekiedy do zakażenia dochodzi też przez kontakty seksualne. Objawy to: uczucie parcia, częstomocz, bóle w podbrzuszu, a także niemożność długotrwałego siedzenia w jednej pozycji. W ostrych zakażeniach bakteryjnych wystąpić może podwyższona ciepłota ciała, czasem nawet stwierdzamy ropień gruczołu krokowego. W leczeniu choroby stosuje się przede wszystkim antybiotykoterapię.
    Łagodny rozrost stercza jest najczęstszą chorobą układu moczo-płciowego występującą u mężczyzn po 50. roku życia. Ten problem zdrowotny dotyka bardzo wielu mężczyzn, przyjmuje się, że u około 50% mężczyzn między 50-60. rokiem życia, a u 80-90% powyżej 70. roku życia rozwija się łagodny rozrost stercza. Choroba ta stopniowo doprowadza do pogorszenia oddawania moczu, konieczności oddawania moczu w nocy, czemu towarzyszyć mogą parcia naglące i ból podczas mikcji. W ostateczności dochodzi do zatrzymania moczu - taki stan wymaga już założenia cewnika. Ponadto schorzenie to prowadzi do osłabienia popędu płciowego i problemów z erekcją. Przerost prostaty możemy leczyć zachowawczo, bądź operacyjnie. Leczenie zachowawcze polega na podawaniu odpowiednich leków. Najczęściej są to leki z grupy alfa-blokerów, bądź leki ingerujące w przemiany hormonalne (finasteryd). Jako leczenie wspomagające traktowane jest podawanie leków roślinnych. Jeśli chodzi o leczenie operacyjne to jako „złoty standard” stosowana jest elektroresekcja przezcewkowa gruczołu krokowego, sporadycznie zaś, niezwykle popularna przed laty, operacja otwarta - adenomektomia.
    Rak stercza jest drugim pod względem częstotliwości występowania nowotworem złośliwym w Polsce, i niestety, liczba zachorowań na ten nowotwór z roku na rok wzrasta. Na raka prostaty chorują głównie mężczyźni po 60. roku życia, choć obserwuje się coraz częściej przypadki rozpoznawania tego schorzenia u mężczyzn około 50. roku życia. Na rozwój choroby wpływ mają czynniki genetyczne, ale także warunki życia i sposób odżywiania (zaobserwowano związek pomiędzy dietą bogatobiałkową i bogatotłuszczową a zachorowalnością).
    Objawy nowotworu prostaty mogą być takie same jak łagodnego rozrostu stercza, czasem pacjenci zgłaszają także obecność krwi w moczu lub nasieniu, bóle w okolicy krocza, a w bardziej zaawansowanych stadiach także brak apetytu i spadek masy ciała oraz bóle kostne.
Ze względu na tak niecharakterystyczne objawy kliniczne raka prostaty, bardzo istotną sprawą jest jak najwcześniejsze postawienie prawidłowego rozpoznania i podjęcie właściwego dla danej choroby leczenia, dlatego też chory nie powinien zwlekać z wizytą w gabinecie urologicznym.
    Po rozmowie z pacjentem i zebraniu wywiadu przechodzimy do badania fizykalnego  (w każdym przypadku z badaniem przez odbytnicę). W diagnozowaniu schorzeń gruczołu krokowego bardzo przydatne są badania laboratoryjne takie jak: ogólne badanie moczu i badanie PSA w surowicy krwi (PSA to swoisty antygen produkowany tylko w gruczole krokowym, jego najważniejszą cechą jest wzrost stężenia w przypadku raka stercza i stąd w warunkach klinicznych spełnia on rolę markera nowotworowego). Wśród badań obrazowych posługujemy się przede wszystkim badaniem USG i badaniem urograficznym. Niekiedy rozstrzygająca, co do rodzaju schorzenia, jest biopsja gruczołu krokowego.
    Po zdiagnozowaniu choroby wybieramy optymalny rodzaj leczenia. Leczenie raka prostaty jest w dużym stopniu zdeterminowane wielkością i stopniem zaawansowania w chwili postawienia rozpoznania. W leczeniu raka stercza stosuje się radykalne leczenie operacyjne, radioterapię (napromienianie), hormonoterapię oraz leczenie paliatywne. Rokowanie uzależnione jest przede wszystkim od stopnia zaawansowania zmian nowotworowych.
    W świetle powyższych wywodów, największy nacisk położyć należy na profilaktykę, polegająca na dbałości o swoje zdrowie, dlatego też każdy mężczyzna po 50. roku życia, nawet jeśli nie obserwuje u siebie wymienionych wcześniej niepokojących objawów, powinien odwiedzać urologa przynajmniej raz w roku. Na szczęście w ostatnich latach zauważam wzrost świadomości wśród pacjentów, i coraz częściej zdarza się, że przychodzi do mnie pacjent i mówi: Panie doktorze, skończyłem pięćdziesiąt lat, pora się przebadać.

Andrzej Barecki
dr nauk medycznych
specjalista urolog
Wojewódzki Szpital
im. J. Biziela w Bydgoszczy
NZOZ „Epoka” w Żninie
(opieka urologiczna nie jest zakontraktowana w ramach świadczeń refundowanych przez NFZ)
Pałuki Wkładka Magazynowa nr 307 (33/2008)