Mizar i Alkor jak Bydgoszcz i Toruń

Żnin, nauczyciel fizyki, gwiazda województwa, Mizar i Alkor, gwiazda, konkurs
     Mizar i Alkor jak Bydgoszcz i Toruń
    Mizar i Alkor będzie przyświecać województwu kujawsko-pomorskiemu. Jest to gwiazda podwójna Wielkiego Wozu stanowiącego fragment gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy. Zwycięzcą ogłoszonego przez Urząd Marszałkowski w Toruniu konkursu został Tomasz Kanarkowski, nauczyciel fizyki w I Liceum Ogólnokształcącym w Żninie.

     W konkursie Gwiazda Kujawsko-Pomorskiego, ogłoszonym przez Urząd Marszałkowski w Toruniu mogli wziąć udział wszyscy mieszkańcy województwa. Wystarczyło wybrać jedną gwiazdę i uzasadnić, dlaczego właśnie ona ma przyświecać województwu kujawsko-pomorskiemu.
     Nadesłane prace oceniła działająca przy marszałku Rada Programowa Astrobaz. Gwiazdą województwa kujawsko-pomorskiego zostały Mizar i Alkor, wybrane i uzasadnione przez szkolnego koordynatora projektu astrobaza w I Liceum Ogólnokształcącym w Żninie, Tomasza Kanarkowskiego.
     Zwycięzca konkursu wyjaśnia, iż jest to wizualnie podwójny układ gwiazd łatwy do odnalezienia na niebie w Wielkim Wozie z charakterystycznie złamanym dyszlem. To przełamanie jest szukanym obiektem, który stał się gwiezdnym patronem naszego województwa.
     Zwycięzca podkreślił w swoim uzasadnieniu, iż kujawsko-pomorskie to województwo, w którym występuje dwuczłonowość nie tylko w nazwie. - Bydgoszcz i Toruń to dwa miasta będące stolicami naszego regionu, a herb województwa to symbole półlwa i półorła. Czyż naszym gwiezdnym symbolem nie powinna być właśnie gwiazda podwójna? Nieważna pora roku czy nocy, to przecież gwiazdy konstelacji niezachodzącej w naszej szerokości geograficznej. Nie widzisz gwiazdy podwójnej? Wystarczy najprostsza lornetka. Masz teleskop? Spójrz na Mizara. Widzisz? - to prawdziwy układ podwójny, którego składniki oddalone są od siebie o 14 sekund kątowych. Mizar i Alkor niech będą symbolem Bydgoszczy i Torunia, Pomorza i Kujaw, Lwa i Orła, Wisły i Noteci - brzmi uzasadnienie laureata pierwszej nagrody.
     Mizar i Alkor to pierwszy podwójny układ zaobserwowany przez teleskop w 1650 roku i pierwszy na fotografii. To również pierwsza gwiazda badana spektroskopowo. Dzięki tym i późniejszym badaniom wiadomo, że ten układ podwójny jest w rzeczywistości układem aż sześciu gwiazd.
     Tomasz Kanarkowski już może przygotowywać się do wycieczki do Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, która jest nagrodą główną w konkursie. Otrzyma także tablet z wgraną aplikacją astronomiczną.
     Gwiazdę Kujawsko-Pomorskiego można obejrzeć w każdy pogodny wieczór nad północnym horyzontem. Dokładniejsze jej obserwacje i podziwianie zimowego nieba są możliwe w żnińskiej astrobazie w pogodne wtorki i piątki w grudniu i styczniu od 18:00.

Arkadiusz Majszak
Pałuki nr 1139 (50/2013)