Okres stalinizmu w polskiej szkole wiejskiej w Mycielewie wspomina Teresa Śliwa-Lisiecka (3)

Dzień 7 listopada 1949 r. to bardzo ważna data w historii szkoły w Mycielewie. Po prawie rocznej nauce nastąpiło uroczyste jej otwarcie i podniesiony stopień organizacyjny. W większości szkoły wiejskie na tym etapie były niżej zorganizowane i jeszcze do lat sześćdziesiątych nauczanie odbywało się w nich systemem klas łączonych.

Teren nowej szkoły został w miarę uporządkowany ale pozostało jeszcze dużo do zagospodarowanie i trzeba było społecznego zaangażowania tak dzieci jak rodziców. Czyste klasy zostały udekorowane, na ścianach wisiały portrety nie tylko naszych dostojników, ale i przywódców radzieckich. Było dużo czerwieni. Teren przed budynkiem wymagał więcej zabiegów. Z czasem utworzono rabaty, posadzono drzewka i krzewy ozdobne.

W szkole naszej na szeroką skalę prowadzono współzawodnictwo: w zbieraniu surowców wtórnych, zbieraniu ziół, hodowli królików - wszystko z przeznaczeniem na zakup pomocy naukowych, których odczuwało się poważne braki.

Wyniki współzawodnictwa na bieżąco pokazywano na barwnych wykresach wpływając w ten sposób na uczuciowe zaangażowanie się dzieci w organizowane akcje.

Na podobnych wykresach pokazywano wyniki w nauce i zachowaniu:

kolor czerwony - ocena bardzo dobra.

biało czerwony - ocena dobra.

biało czarny - ocena dostateczna.

czarny - ocena niedostateczna.

Wykresy te wisiały w każdej klasie i były dostępne wszystkim. W ten sposób chwalono dobrych uczniów, a piętnowano słabych. Dziś byłoby to nie do przyjęcia. Za brak zachowania tajności nauczyciele mieli by duże problemy.

W naszej szkole była bardzo ożywiona działalność organizacji uczniowskich, działały zespoły artystyczne. Urządzaliśmy wieczornice, akademie środowiskowe. Nie pamiętam dokładnie kiedy wycofano ze szkół nauczanie religii, a od klasy V wprowadzono język rosyjski, ale tak było. Zaczynał się stalinizm. Zmieniły się oczekiwania władz oświatowych. Trzeba było kształtować nową ideologię, naukowy światopogląd.

W okresie Bożonarodzeniowym w klasach i świetlicy szkolnej pojawiły się choinki udekorowane w nowym stylu. Dużo było czerwieni, a prezenty rozdawał dzieciom nie św. Mikołaj, lecz Dziadek Mróz. Jasełek już nie było. Na akademiach dominowały pieśni i wiersze rewolucyjne takie jak: “Spoza gór i rzek”, “Naprzód młodzieży świata”, “Hej wy konie rumaki stalowe”, “Tysiące rąk” itp. W kwietniu 1952 r. na 60–tą rocznicę urodzin prezydenta Bolesława Bieruta masowo przygotowywaliśmy kolorowe laurki z życzeniami.

Szczególnie uroczyście obchodziliśmy rozpoczęcie roku szkolnego 1951/52 gdyż naukę szkolną rozpoczynały dzieci z rocznika PKWN. W szkole witały je plakaty z napisem: “Mam 7 lat, tyle co Polska Ludowa, Uczę się jak ją budować”.

Nasze zaangażowanie społeczne nie ograniczało się tylko do terenu szkoły. Wiosną obchodziliśmy Dzień Sadzenia Drzew. Wtedy całą szkołą, ze śpiewem na ustach wyruszaliśmy do Zalesia gdzie mieszkał leśniczy p. Katafiasz, pod kierunkiem którego w lesie za parkiem sadziliśmy drzewka. Był na tę okazję specjalny wiersz, którego ostatnią zwrotkę recytowaliśmy zbiorowo na pożegnanie, a brzmiała ona następująco:

 “Hej rośnijcie drzewka nasze,

Niech wam nuci polne ptasze,

W ten wiosenny czas.

Ziemia da Wam żywsze soki,

Deszcze spuszczą Wam obłoki,

Dziś żegnamy Was”.

Przypałacowy park w Zalesiu otoczony był murem i rowem. Obszerna polana służyła jako miejsce zabaw i występów artystycznych w czasie majówek, a przecudny zapach bzów, jaśminów i akacji przepełniał czyste powietrze.

Nauczyciele naszej szkoły przygotowywali nas do różnego rodzaju konkursów. Z tamtego okresu utkwiły mi w pamięci wiersze i piosenki sławiące osiągnięcia ZSRR w dziedzinie budowy komunizmu, nacjonalizacji przemysłu i kolektywizacji wsi oraz postać wielkiego wodza, który temu przewodził. Oto zapamiętany wiersz:

“Gdzie tajga była, dymią miasta,

Lasy pustynne idą w step,

I człowiek na bezpłodnych piaskach

Dochodzi urodzajnych gleb.

Nie za górami jest komunizm,

Rzeki zmieniają dawny nurt,

Gdzie nadmiar słońca - woda szumi

I do pastuszych zmierza jurt.

Wola człowieka cuda czyni,

W upalne niebo rzuca obłok.

Pszenicę sieje na pustyni,

Skałom wyrywa kiść winogron.

To Stalin lasy w pochód śle,

Rzekom w pustynie płynąć każe,

Stalin - towarzysz, Stalin - wódz,

Stalin - inżynier naszych marzeń”.

(wiersz Krzysztofa Gruszczyńskiego, drukowany w bożonarodzeniowym numerze "Po Prostu", 1949) 

Nas, dzieci uświadamiano o wyższości gospodarki uspołecznionej po to, by przenieść tę wiedzę do domów rodzinnych i zachęcać do tworzenia spółdzielni produkcyjnych.

Kiedy przygotowywano w kraju nową konstytucję, zawieziono nas na wieś (chyba do Dąbrówki Słupskiej), gdzie istniała wzorcowa spółdzielnia produkcyjna i tam na zebraniu recytowaliśmy poszczególne artykuły i objaśnialiśmy ich znaczenie w życiu codziennym, choć sami nie mieliśmy o tym przecież najmniejszego pojęcia. Ale tak nas uczyli.

W naszej szkole odbywały praktykę pedagogiczną uczennice Liceum Pedagogicznego w Bydgoszczy.

Na zakończenie roku szkolnego 1951/52 wprowadzono do szkół końcowe egzaminy z języka polskiego i matematyki dla absolwentów. Były one wizytowane przez przedstawicieli władz oświatowych.

Podobnie jak w innych szkołach, tak i u nas często zmieniała się kadra nauczycielska. Następowało to nawet w ciągu roku szkolnego. Zatrudniani byli niekwalifikowani nauczyciele, którzy się dokształcali na kursach. Największe braki były w nauczycielach języka rosyjskiego, w liceach pedagogicznych prowadzono specjalizację tego języka.

Obecnie ponad stuletnia szkoła w Mycielewie została rozbudowana, unowocześniona i kształci w swoim obiekcie kolejne pokolenia.

Teresa Lisiecka

Za tydzień ciąg dalszy wspomnień, czyli droga przez kolejną szkołę: Liceum Pedagogiczne w Bydgoszczy