Pałuki w okresie Powstań Śląskich

Kcynia, Górny Śląsk, Powstania Śląskie, Wojciech Korfanty

    Pałuki w okresie Powstań Śląskich

     21 czerwca (sobota) 1997 r. w Katowicach przy pomniku Powstańców Śląskich obchodzono uroczyście 75-lecie powrotu Górnego Śląska do macierzy. Prezydent Aleksander Kwaśniewski nadał pośmiertnie Order Orła Białego Wojciechowi Korfantemu – szermierzowi ruchu odrodzeniowego i niepodległościowego na Górnym Śląsku.

     75 lat temu, w czerwcu 1922 r. Wojsko Polskie pod dowództwem generała Stanisława Szeptyckiego uroczyście wkroczyło na Górny Śląsk.

    Powrót Górnego Śląska do macierzy okupiony został ofiarami trzech Powstań Śląskich (1919, 1920, 1921), których jednym z przywódców i współorganizatorów był Wojciech Korfanty (1873-1939). Zapewne impulsem dla Ślązaków do zrywu niepodległościowego było m.in. zwycięskie Powstanie Wielkopolskie 1919 r. 76 lat temu był to ten czas, kiedy po prawie półtorawiekowej niewoli pruskiej, austriackiej i rosyjskiej rodziła się II Rzeczpospolita.

    Rezonans Powstań Śląskich miał swoje odbicie na Pałukach. Wielu Pałuczan – Powstańców Wielkopolskich z naszego regionu udało się na Śląsk wesprzeć czynnie Ślązaków w zrywie niepodległościowym.

    W maju 1920 r. na Pałukach przeprowadzono zbiórki na Plebiscyt Górnośląski. 1 listopada 1920 r. na mocy umowy komisji ds. wyznaniowych i szkolnych z Górnośląskim Komisariatem Plebiscytowym w kcyńskim Seminarium Nauczycielskim rozpoczęli naukę kandydaci do zawodu nauczycielskiego pochodzący z obszaru Górnego Śląska. Do października 1921 r. na ogólna liczbę 164 seminarzystów 91 było Ślązakami. W miesiąc później część z nich (dokładnie 37)skierowano do Seminarium Nauczycielskiego w Wągrowcu na przyspieszony kurs nauczycielski aby jak najszybciej zasilili kadry pedagogów szkolnictwa górnośląskiego. Na koniec roku szkolnego 1921-22 w czerwcu było w kcyńskim Seminarium Nauczycielskim 51 Wielkopolan, 49 Ślązaków, 18 z Westfalii.

    19 marca 1921 r. w przeddzień Plebiscytu na Górnym Śląsku na jego rzecz w szkołach Kcyni i okolicznych wiosek zawieszono programowe zajęcia lekcyjne a nauczyciele czas ten poświęcili na przeprowadzenie pogadanek o znaczeniu Śląska dla Polski. Z wielką radością przyjęto korzystny wynik, gdyż większość ludności tej dzielnicy opowiedziała się za przyłączeniem do Rzeczypospolitej.

    23 kwietnia 1921 r. w dzień św. Wojciecha z inicjatywy Seminarium Nauczycielskiego a szczególnie śląskich seminarzystów odbył się do podkcyńskiej Dębogóry wielki pochód manifestacyjny mieszkańców Kcyni i okolicy, gdzie dokonano przemianowania i poświęcenia byłego wzgórza Bismarcka na wzgórze o nazwie „Korfantówka” (na cześć Wojciecha Korfantego). Przemowy wygłosili ks. Kanonik dr Jan Opieliński – proboszcz kcyński i Franciszek Stopa – dyrektor Seminarium Nauczycielskiego. Posadzono „Dąb Wolności”. Akt erekcyjny zakopano pod głazem pamiątkowym, a drugi egzemplarz delegacja wręczyła Wojciechowi Korfantemu osobiście w dniu 3 maja w chwili wybuchu III Powstania Śląskiego.

    III Powstanie Śląskie, którego dyktatorem był Wojciech Korfanty było protestem przeciw niesłusznemu projektowi Komisji Międzysojuszniczej przyznania Niemcom prawie całego obszaru plebiscytowego. Trwało ono do lipca a 20 października 1921 r. Rada Ambasadorów podjęła decyzję o korzystniejszym dla Polski podziale Górnego Śląska (przy Niemcach pozostała jedynie Opolszczyzna).

    W ten oto sposób 76 lat temu społeczność Pałuk popierała dążenia Ślązaków o przyłączenie do macierzy. Zapewne moralne i duchowe wsparcie udzielone powstańcom śląskim przez naszych potomków było małą cząstką udziału Pałuczan w odzyskanie Górnego Śląska.

Józef Marosz

Pałuki nr 280 (27/1997)