Podczas konferencji naukowej badacze udowodnili, że kcyńska ziemia jest pełna skarbów

Wydarzenie odbyło się pod szyldem Dźwiękowego Archiwum Kcyni, a to oznacza, że jego główną organizatorką była Justyna Makarewicz. To na jej zaproszenie do miasta zjechali wybitni historycy, antropolożka i archeolog, którzy odkryli przed zainteresowanymi tajemnice głęboko skrywane przez kcyńską ziemię.

W tym roku Kcynia z przytupem świętuje 760. rocznicę nadania jej praw miejskich. Jedną z inicjatyw, która odbyła się w ramach obchodów tego zacnego jubileuszu była konferencja naukowa pod hasłem "Skarby ziemi kcyńskiej". O tym, że warto eksplorować zakamarki miasta i okolic 19 września przekonywały cenione osobistości świata nauki.

Otwarcie obrad i powitanie gości należało do przewodniczącego Rady Miejskiej w Kcyni Jana Kuranta fot. Justyna Kulpińska

Jako pierwszy o swoich odkryciach opowiadał archeolog Robert Grochowski, którego nazwisko jest powszechnie znane w Kcyni, w związku z badaniami prowadzonymi przez niego przy farze w roku bieżącym i ubiegłym. Ich rozpoczęcie było spowodowane planowaną przez parafię pw. św. Michała Archanioła inwestycją. Proboszcz Zbigniew Grzegorzewski dąży bowiem do doprowadzenia do zakrystii wody i kanalizacji.

Archeolog podkreślił, że w trakcie badań na przykościelnym cmentarzu parafialnym (funkcjonował już od czasów wczesnego średniowiecza) eksplorowano 5 wykopów, zlokalizowanych w linii projektowanego przyłącza. We wszystkich badaczom udało się odsłonić groby. W sumie zadokumentowano 93 groby, z czego 91 indywidualne i tylko dwa grupowe. U trakcie prac ustalono, że w swoim pierwotnym kształcie nekropolia była mniejsza niż obecnie. Jej poszerzenie w kierunku ulicy Dworcowej i Ogrodowej nastąpiło dopiero w pierwszej poł. XVII wieku, a więc po budowie obecnej, murowanej bryły kcyńskiej fary (ok. 1634 r.). Kolejnym odkryciem, którego dokonali archeolodzy jest fakt, że najstarsze zadokumentowane przez nich pochówki sięgają początków XIII wieku, a więc czasów, gdy funkcjonowała tu pierwsza, drewniana jeszcze kcyńska fara. W czasie wykładu Robert Grochowski zauważył, że w strukturze grobów dominują pochówki beztrumienne (ok. 70%), zaś szkielety były orientowane w osi wschód - zachód, z głową zwróconą w kierunku zachodnim, w taki sposób, aby oczy patrzyły w kierunku Ziemi Świętej i Jeruzalem, gdzie nastąpi zmartwychwstanie ciał i zapowiadana przez proroków Paruzja (powrót Chrystusa na świat).

Wśród publiczności znalazła się także młodzież fot. Justyna Kulpińska

W trakcie prac przy farze archeolodzy pozyskali też ogromną ilość materiału zabytkowego - głównie ceramiki naczyniowej, elementów metalowych, okuć trumien, gwoździ, monet z okresu nowożytnego, elementów szklanych oraz skórzanych. To jednak nie wszystko. Kilka miesięcy temu archeolodzy odkryli skarb 24 monet z XVII wieku. Zdaniem Roberta Grochowskiego, wyglądają one na miedziane szelągi króla Jana Kazimierza, zwane popularnie boratynkami. - Skarb, jak na ówczesne warunki był bardzo skromny. To raptem 8 ówczesnych groszy. W XVII wieku można było za to kupić 15 litrów piwa - zobrazował żartobliwie archeolog. Spod skarbu, w pogłębionym wykopie, wyłoniła się natomiast warstwa grobowa z okresu wczesnego i późnego średniowiecza, a w niej 9 beztrumiennych grobów szkieletowych. Co istotne, przy zachodniej ścianie zakrystii archeolodzy odkryli jeszcze oryginalną, ceglaną posadzkę.

Na zakończenie swojej prelekcji Robert Grochowski wyraził nadzieję, że w niedalekiej przyszłości wszystkie znaleziska trafią z powrotem do Kcyni. - Bardzo był chciał, żeby powstała tutaj Izba Regionalna, gdzie mógłbym te zabytki przekazać - mówił.

Dr Alicja Drozd-Lipińska pracuje na wydział nauk biologicznych i weterynaryjnych UMK w Toruniu fot. Justyna Kulpińska

W pierwszej części konferencji głos zabrała również antropolożka, dr Alicja Drozd-Lipińska, która podjęła się analizy antropologicznej całości odnalezionego w Kcyni materiału kostnego. Z tym regionem związała się jednak wcześniej, za sprawą pałacu Mieczkowskich w Siernikach i niezwykłego odkrycia. W tracie prac renowacyjnych w mauzoleum dr Alicja Drozd-Lipińska została poproszona przez konserwatorów o współpracę. Jej zadaniem miało być przesunięcie trumien w grobowcu. Okazało się, że w jednej z nich spoczywa zmumifikowane, ale też z nieznanych przyczyn sprofanowane ciało młodej dziewczyny. Badaczka ustaliła, że najprawdopodobniej należy ono do zmarłej Ewy Mieczkowskiej. Dr Alicja Drozd-Lipińska skupiła się także na podsumowaniu dotychczasowych analiz szkieletów wydobytych spod fary. Do tej pory przebadała około 80 z nich. Zwracała uwagę na ich płeć, stan społeczny czy też przebyte choroby.

W drugiej części zorganizowanej przez Justynę Makarewicz konferencji wypowiadał się jeszcze historyk prof. dr hab. Michał Zwierzykowski, który umieścił Kcynię na mapie wielkopolskiego życia politycznego w XVII I XVIII w., a także historyk dr Sławomir Łaniecki, który za sprawą swojego wykładu odkrywał skarby historii i kultury materialnej ziemi kcyńskiej na przykładzie dawnego majątku ziemskiego w Turzynie.

Dodajmy, że wydarzeniem towarzyszącym był wspólny spacer po Kcyni.

Justyna Kulpińska, 20 IX 2022