Prezentacje - oszustwa i manipulacja?

Prezentacje, akwizytorzy, sprzedaż bezpośrednia, zakupy, prawo konsumenta
     Prezentacje - oszustwa i manipulacja?1
     Czy są osoby, do których drzwi nie zapukał kiedykolwiek przedstawiciel firmy zajmującej się sprzedażą bezpośrednią, lub które nie zostały zaproszone na pokaz do restauracji lub sali domu kultury? Pewnie nie. Ilu z nas skorzystało z tego zaproszenia? O czym warto pamiętać kupując poza stałymi punktami sprzedaży detalicznej, czyli zawierając umowę poza lokalem przedsiębiorstwa.

     Kupując poza stałymi punktami sprzedaży detalicznej konsumentowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni (wystarczy wysłać oświadczenie o odstąpieniu pocztą). Natomiast do obowiązków przedsiębiorcy należy m.in. poinformowanie o tym prawie konsumenta i wręczenie mu formularza ułatwiającego rezygnację z transakcji.
     Na prezentacjach akwizytorzy stosują wyrafinowane techniki zmierzające do przekonania odbiorców, że oferują wyjątkowy i niepowtarzalny towar. Okoliczności towarzyszące tym zakupom sprawiają, że nieprzygotowani, zaskoczeni,  a często nawet zauroczeni niezwykłymi funkcjami  zwykłego odkurzacza, zwykłych garnków itp. podejmujemy pochopne decyzje. Warto więc wiedzieć na czym  polega manipulacja. Pozwoli to nam uchronić się przed jej działaniem i podjęciem złej decyzji.
     Oto najczęstsze techniki wywierania wpływu na konsumentów, które wykorzystują handlowcy2 :
     1) Reguła wzajemności - konsument, który zostanie poczęstowany kawą lub otrzyma bezpłatną próbkę, czuje potrzebę odwzajemnienia poprzez zakup oferowanego towaru.
     2) Reguła niedostępności - sprzedawcy wykorzystują przekonanie, że najbardziej cenione są rzeczy niedostępne. Kupujący jest manipulowany za pomocą informacji takich jak „końcówka kolekcji”, „ostatnia okazja”, „oferta ważna do…”.
     3) Społeczny dowód słuszności - przy podejmowaniu decyzji kierujemy się często przykładem innych osób. Dlatego handlowcy wykorzystują argumenty takie jak „towar sprzedaje się jak świeże bułeczki”.
     4) Autorytet - manipulacja polega na wykorzystaniu atrybutów osób, które są fachowcami w danej dziedzinie np. osoba w fartuchu lekarskim jest przekonująca jako sprzedawca produktów paramedycznych.
     5) Lubienie, sympatia - ulegamy tym, których lubimy. Dlatego akwizytorami są zwykle osoby atrakcyjne fizycznie, potrafiące prawić komplementy oraz zachowywać się i wyglądać jak potencjalny kupujący. W rozmowie używają porównań, takich jak „ze mną było dokładnie tak samo”.
     6) Zaangażowanie - sprzedawcy informują, że na pokazie można będzie otrzymać atrakcyjny prezent np. dla wnucząt. Konsumenci są stopniowo przekonywani o jego wyjątkowości i konsekwentnie dążą do jego posiadania nawet jeżeli w rezultacie kupią niepotrzebny produkt.   
     O czym należy pamiętać:
     * Jeśli otrzymujesz zaproszenie na spotkanie, ustal czy będą na nim oferowane towary lub usługi. Można o to zapytać dzwoniącą do nas osobę albo skontaktować się z instytucją kierującą do nas zaproszenie pisemne. Ukrywanie handlowego celu takich zaproszeń to jedna z nieuczciwych praktyk, na które skarżą się konsumenci.
     * Nie podejmuj decyzji pod wpływem impulsu. Większe jest wtedy ryzyko dokonania nieracjonalnych wyborów co do warunków, na jakich zostaje zawarta umowa.
     * Poczekaj z zakupem, daj sobie więcej czasu na zastanowienie. Zanim skorzystasz z oferty skonsultuj się z rodziną lub kimś bliskim.  
     * Ostateczną decyzję podejmij po sprawdzeniu towaru i porównaniu cen np. w Internecie lub w sklepie, pamiętaj: jeżeli towar jest dostępny dziś, będzie dostępny także jutro.
     * Jeżeli rozmyślisz się po nabyciu produktu, masz prawo odstąpić od umowy w ciągu 14 dni, wystarczy wysłać oświadczenie pocztą.
     * 800-889-866 - pod tym bezpłatnym numerem telefonu udzielane są porady prawne. Wiele informacji o zakupach od akwizytora można znaleźć na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w serwicie dotyczacym praw konsumenta.
     * Możesz uzyskać poradę u powiatowego rzecznika konsumentów.  
Informacji szukaj też na stronach internetowych:
     * Gdy doszło do oszustwa - Prokuratura Generalna.
     * Jak bronić się przed nieuczciwymi praktykami na rynku telekomunikacyjnym - Urząd Komunikacji Elektronicznej.
     * Techniki wywierania wpływu stosowane przez handlowców - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
     * Umowy sprzedaży energii - Urząd Regulacji Energetyki.
     * Sprzedaż usług medycznych - Federacja Konsumentów.
     * Umowy poza lokalem przedsiębiorcy - Stowarzyszenie Konsumentów Polskich.

Izabela Gronet
Powiatowy Rzecznik Konsumentów
Żnin, ul. Potockiego 1
Pałuki nr 1242 (48/2015)

_____ _____ _____ _____ _____ _____

1 Opracowano na podstawie informacji prasowej UOKiK z 16.10.2015 r.
2 Opracowano na podstawie książki Roberta Cialdiniego ”Wywieranie wpływu na ludzi”

Przejdź do forum.