Temu nowotworowi nietrudno zapobiec

W Skandynawii kobiety nie umierają na raka szyjki macicy
    Temu nowotworowi nietrudno zapobiec
    Rak szyjki macicy jest uleczalny, pod warunkiem wczesnego wykrycia, a warunkiem wczesnego wykrycia jest wizyta u ginekologa, której nie należy odkładać tłumacząc się brakiem czasu lub wstydem. 

    W Polsce każdego roku 4000 kobiet dowiaduje się, że są chore na raka szyjki macicy. Połowa z nich umiera tylko dlatego, że za późno zgłosiły się do lekarza. Polska zajmuje jedno z pierwszych miejsc w Europie pod względem zachorowalności i umieralności  z powodu raka szyjki macicy. Statystyki są przerażające - w naszym kraju codziennie 5 kobiet umiera z powodu raka szyjki - rak ten jest drugim co do częstości - po raku piersi - nowotworem występującym u kobiet, a wyniki leczenia są złe z uwagi na wykrywanie choroby w zaawansowanym stadium.
    Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w krajach skandynawskich, gdzie jest bardzo niska zachorowalność na raka szyjki i prawie nie ma umieralności z tego powodu, dlatego, że od lat są tam prowadzone badania profilaktyczne i chorobę wykrywa się w bardzo wczesnym stadium, kiedy jest całkowicie uleczalna.
    Rak szyjki macicy może dotknąć kobietę w każdym wieku, nawet zupełnie młodą, choć szczyt zachorowań na ten typ nowotworu notuje się u pań między 45 a 59 rokiem życia. Do czynników ryzyka zachorowania należą: wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego, wielokrotne zmiany partnerów oraz duża liczba porodów (od trzech wzwyż). 
    Choroba rozwija się długo - 12-15 lat; na szczęście można ją rozpoznać na kilka lat przed wystąpieniem objawów klinicznych, takich jak: krwawienia, bóle czy upławy, które świadczą już o zaawansowanym stadium choroby nowotworowej. Niestety, w swojej wieloletniej praktyce lekarskiej spotykałam się z przypadkami nowotworu w zaawansowanym stadium, gdy kobieta przez kilkanaście lat nie odwiedzała ginekologa i dopiero przychodziła na wizytę zaniepokojona krwotokiem z dróg rodnych - w takiej sytuacji niewiele można już było pacjentce pomóc.  
    Rak w stopniu 0 - jest całkowicie wyleczalny; w stopniu I - szanse na wyleczenie obniżają się o 25%; w stopniu IV mamy do czynienia jedynie z 5% wyleczeń.
    Rak szyjki macicy jest jednym z nielicznych nowotworów, któremu można zapobiec. Jest to możliwe z kilku powodów; po pierwsze - szyjka macicy jest organem, który nie potrzebuje skomplikowanej aparatury medycznej, aby go uwidocznić; jest ona widoczna we wzierniku używanym do zwykłego badania ginekologicznego.
    Po drugie - od wielu lat istnieje metoda wczesnego wykrywania stanów przedrakowych i raka szyjki macicy, w stadium, kiedy nie ma jeszcze objawów klinicznych.
    Metoda ta to badanie cytologiczne - metoda prosta, niewymagająca specjalnej aparatury - w trakcie badania ginekologicznego szczoteczką pobiera się wymaz z szyjki macicy i po właściwej obróbce preparatu ogląda się go pod mikroskopem.
    Jest to bardzo cenna metoda, gdyż wykrywa zmiany w komórkach, gdy nie ma jeszcze objawów klinicznych, a więc rak jest wykrywany we wczesnym stadium, kiedy jest całkowicie uleczalny. Badanie cytologiczne w poradni, która podpisała kontrakt z NFZ, wykonywane jest nieodpłatnie.
Kolejnym orężem medycyny pozwalającym skutecznie zapobiegać rozwojowi raka szyjki są szczepienia.
    Udowodniono, że rak szyjki macicy jest inicjowany onkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (wirus HPV), który to wirus przenoszony jest drogą płciową. To odkrycie wywołało rewolucję w profilaktyce raka szyjki macicy, ponieważ w ostatnich latach naukowcom udało się opracować skuteczne szczepionki przeciwko najczęściej występującym typom wirusa HPV.
Obecnie na naszym rynku dostępne są dwie szczepionki: CERVARIX i SILGARD.
    Szczepienia zaleca się kobietom oraz dziewczętom powyżej 10 roku życia. Warunkiem niezbędnym, by kobieta mogła zostać zaszczepiona, jest prawidłowy wynik cytologii; w przypadku dziewczynek i dziewcząt, które nie rozpoczęły jeszcze życia seksualnego, szczepionkę podaje się bez uprzedniego badania cytologicznego. Cały cykl szczepienia obejmuje trzy szczepionki, drugą z nich podaje się w odstępie dwóch miesięcy od pierwszej, trzecią - po kolejnych czterech miesiącach. Szczepionki są dostępne w aptekach na receptę, niestety, jak na razie, są one drogie - jedna kosztuje ok. 450-500 złotych. Zainteresowanie szczepieniami wśród kobiet wzrasta, ja sama zaszczepiłam już kilkadziesiąt osób, wśród nich lekarki i pielęgniarki.
    Podsumowując dotychczasowe rozważania, optymalna profilaktyka raka szyjki macicy wygląda następująco:
    1. Co najmniej jedna wizyta u ginekologa w roku.
    2. Raz do roku badanie cytologiczne.
    3. Przy prawidłowym wyniku cytologii konsultacja z ginekologiem co do możliwości szczepienia przeciwko wirusowi HPV. (Matki nastoletnich córek w sprawie szczepienia dziecka powinny zwrócić się do pediatry lub ginekologa).

I rena Kolesińska
dr nauk medycznych
specjalista ginekolog-położnik
Pałuki Wkładka Magazynowa nr 301 (27/2008)