Trójkąt rad nadzorczych: Żnin, Białe Błota i Mrocza

Burmistrz Robert Luchowski pracuje w radach nadzorczych spółek komunalnych gmin: Białe Błota i Mrocza. Wójt Białych Błot Dariusz Fundator i sekretarz gminy Mrocza Renata Jesionowska-Zawieja zatrudnieni są z kolei w Radzie Nadzorczej jednej ze spółek komunalnych gminy Żnin.

MROCZA

Natalia Wrzesińska, Henryk Klich i Igor Wilczek - to skład Rady Nadzorczej spółki Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych PUK w Żninie. Jest to spółka komunalna należąca do gminy Żnin. Zgromadzenie wspólników w tej spółce stanowi jednoosobowo burmistrz Żnina.

Teraz przenieśmy się do Mroczy w powiecie nakielskim. Na podstawie Uchwały nr 3/10/2022 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Zakładu Gospodarki Komunalnej w Mroczy Sp. z o.o. z dnia 14 października 2022 roku odwołano Igora Wilczka z funkcji członka Rady Nadzorczej spółki. Na podstawie Uchwały nr 4/10/2022 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Zakładu Gospodarki Komunalnej w Mroczy Sp. z o.o. z dnia 14 października 2022 roku powołano Roberta Luchowskiego na członka Rady Nadzorczej spółki.

Skład Rady Nadzorczej Zakładu Gospodarki Komunalnej w Mroczy przedstawia się po tej zmianie następująco: przewodniczący - Maciej Dalka, członkini - Joanna Katarzyna Cajtel, członek - Robert Luchowski. Zgromadzenie wspólników, które odwołuje i powołuje członków Rady Nadzorczej tej spółki komunalnej to burmistrz Mroczy. Obecnie jednak burmistrz Mroczy Leszek K. jest zawieszony w czynnościach, choć tytularnie nadal pełni tę funkcję. W grudniu 2021 r. referendum w gminie Mrocza w sprawie jego odwołania okazało się bowiem nieważne ze względu na zbyt małą frekwencję. Faktycznie zarządzającym gminą Mrocza jest zastępca burmistrza, Waldemar Chudzik.

Wyjaśnijmy, że powyżej użyliśmy inicjału Leszek K., a nie nazwiska burmistrza w pełnym brzmieniu z tego względu, że na włodarzu Mroczy ciąży nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Nakle. Takowy zapadł 24 listopada ub.r. z art. 231 par. 2 kodeksu karnego, który dotyczy nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. Nie miało to nic wspólnego ze wspomnianym odwołaniem poprzedniego i powołaniem nowego - Roberta Luchowskiego - członka Rady Nadzorczej spółki gminnej. Sprawa sądowa miała swoją genezę wiele miesięcy wcześniej. Chodziło tam o wypłacanie zawyżonych premii pracownikom w Urzędzie w Mroczy, kierowanym przez Leszka K. Część z tych kwot z nagród trafiała potem do burmistrza Mroczy. W tym samym procesie na ławie oskarżonych zasiadała Małgorzata K.-G., była skarbniczka gminy Mrocza. Nie wchodząc w szczegóły sprawy, poinformujmy jedynie, że sąd w Nakle skazał burmistrza Mroczy m.in. na karę bezwzględnego pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat i 10 miesięcy (z czego około kwartał burmistrz ma już zaliczone jako karę odbytą, gdy był zastosowany wobec niego areszt tymczasowy). Wyrok nie jest prawomocny.

BIAŁE BŁOTA

Na stronie internetowej Zakładu Wodociągów i Usług Komunalnych spółka z o.o. w Białych Błotach w składzie Rady Nadzorczej tej spółki widnieją trzy nazwiska. Przewodniczącym jest Piotr Konieczny, wiceprzewodniczącym Maciej Dalka, a sekretarzem Robert Luchowski. Burmistrz Żnina został powołany do Rady Nadzorczej spółki komunalnej gminy Białe Błota w październiku 2022 r. przez Dariusza Fundatora, wójta gminy Białe Błota. Rzeczona spółka należy do gminy Białe Błota.

ŻNIN

Robert Luchowski jako burmistrz Żnina stanowi zgromadzenie wspólników spółki Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Żninie. A w tej żnińskiej spółce Radę Nadzorczą tworzą obecnie: Maciej Dalka - przewodniczący, Dariusz Fundator i Renata Jesionowska-Zawieja - członkowie.

Wyjaśnijmy, że Robert Luchowski, jak i Dariusz Fundator nie mogliby pracować w radach nadzorczych spółek komunalnych należących do gmin, w których są włodarzami. Nie ma jednak prawnych przeszkód, by dorabiali sobie w radach nadzorczych spółek komunalnych w innej gminie.

Renata Jesionowska-Zawieja sprawuje funkcję sekretarza gminy Mrocza.

KOMENTARZE

W Żninie informacje o tych wymianach personalnych w tych radach nadzorczych komentowane są jednoznacznie: kolesiostwo, ręka rękę myje, układy. Podnosi się też wątpliwości co do sensowności takiego nadzoru. Tego typu krzyżowa kontrola może nie być skuteczna, gdyż żaden z burmistrzów nie jest zainteresowany w zrobieniu „krzywdy” drugiemu, który ma kontrolę nad jego spółką.

WOJEWODA

Sytuację przedstawiliśmy i o komentarz w tej sprawie poprosiliśmy Tomasza Wiśniewskiego, rzecznika Mikołaja Bogdanowicza, wojewody kujawsko-pomorskiego. W końcu wojewoda jest organem nadzoru dla samorządów. Czy takie dorabianie - na zasadzie krzyżowej wymiany - przez włodarzy i innych, wysokich urzędników gminy w spółkach komunalnych innej gminy jest w porządku?

 Tomasz Wiśniewski przekazał nam kilka dni później stanowisko, które opracował Jarosław Jakubowski, doradca wojewody. Przypomniał w nim najpierw uregulowania prawne. W aktualnie obowiązujących przepisach zasiadanie wójta, burmistrza, prezydenta w spółkach komunalnych określają przepisy art. 24f ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 poz.40) oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (ustawa antykorupcyjna) (Dz.U. z 2022 poz.1110).

Zgodnie z obecną treścią art. 24f ust. 2 u.s.g. m.in. wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie może być członkiem władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikiem spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie wójta, burmistrza, prezydenta na wymienione wyżej funkcje są z mocy prawa nieważne.

Z kolei w ustawie antykorupcyjnej zapisy art. 4 mówią, że prezydenci miast, burmistrzowie, wójtowie w okresie zajmowania stanowisk lub pełnienia funkcji nie mogą:

1) być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego;

2) być zatrudnione lub wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego, które mogłyby wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność;

3) być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółdzielni, z wyjątkiem rad nadzorczych spółdzielni mieszkaniowych;

4) być członkami zarządów fundacji prowadzących działalność gospodarczą;

5) posiadać w spółkach prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziały przedstawiające więcej niż 10% kapitału zakładowego - w każdej z tych spółek;

6) prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także (…).

Jednakże art. 6 ustawy antykorupcyjnej przewiduje wyjątki od zakazu zajmowania stanowisk w spółkach. Zgodnie z ust. 1.

powyższego przepisu zakaz zajmowania stanowisk w organach spółek, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy antykorupcyjnej, nie dotyczy osób wymienionych w art. 2. pkt 1, 2, 3a, 3c i 6-10, o ile zostały zgłoszone do objęcia takich stanowisk w spółce prawa handlowego przez: Skarb Państwa, inne państwowe osoby prawne, spółki, w których udział Skarbu Państwa przekracza 50% kapitału zakładowego lub 50% liczby akcji, jednostki samorządu terytorialnego, ich związki lub inne osoby prawne jednostek samorządu terytorialnego lub związek metropolitarny; osoby te nie mogą jednakowoż zostać wskazane do więcej niż dwóch spółek prawa handlowego z udziałem podmiotów wskazujących te osoby.

- Jeżeli w opisanej przez Pana Redaktora sprawie Burmistrzowie zostali powołani do pracy w organach spółek prawa handlowego w sposób opisany powyżej przepisy prawa nie zostały naruszone. Natomiast ocena zakresu wykonywanej pracy i miejsca zatrudnienia radcy prawnego nie leżą w kompetencji przyznanej Wojewodzie w obowiązującym stanie prawnym - przedstawił swój wniosek końcowy doradca wojewody.

Tak więc, póki burmistrz Luchowski zasiada jedynie w dwóch spółkach komunalnych - jest to zgodne z prawem.

Karol Gapiński
Pałuki nr 1615 (4/2023)