Uzupełnienie do przewodnika po Żninie

Żnin, przewodnik, sąd, prokuratura, budynek, elewacja, facjatka, traktat wersalski

    Uzupełnienie do przewodnika po Żninie
     Jako były prezes Sądu Wojewódzkiego znam  kilkanaście budynków sądowych w całym województwie bydgoskim. I proszę mi wierzyć, równie ładny sąd trudno znaleźć. A jeżeli uwzględnić jego położenie – planty, Jezioro Czaple, zieleń na dziedzińcu itd., to naprawdę ciśnie się pytanie, dlaczego milczy o nim wydany pół roku temu przewodnik po Żninie? Jeśli więc milczy przewodnik – niech odezwie się prezes tego Sądu, nawet jeśli jest on z importu.

     Budynek sądu w Żninie zbudowano w latach 1893-1905 w stylu eklektycznym, na rzucie nieregularnego wieloboku z cegły licówki. Jest nietynkowany, dwukondygnacyjny. Posiada dwuspadowy dach naczółkowy, kryty dachówką. Elewacja frontowa szczytowa, trójosiowa z wysokim cokołem. Okna zamknięte odcinkowo. Na pierwszym piętrze nad oknami ślepe rozety z maswerkami. Wejście główne nieco cofnięte w głąb elewacji. W dachu – facjatki z oknami prostokątnymi. Układ wnętrza trójtraktowy. Na parterze sklepienie krzyżowe, w piwnicach sklepienie odcinkowe.
     W budynku tym mieszczą się trzy sale rozpraw, w tym jedna duża o oryginalnym belkowym suficie, pokoje sędziów oraz Wydział Karny, Cywilny, Rodzinny, Nieletnich i Kolegium do spraw Wykroczeń.
     Budynek dawnego więzienia usytuowany został kalenicowo do ulicy Sądowej. Wybudowano go około 1905 r. na rzucie prostokąta. Murowany z cegły, również nietynkowany. Posiada trzy kondygnacje z dachem dwuspadowym naczółkowym, krytym dachówką. Elewacja frontowa ośmioosiowa, z oknami zakończonymi odcinkowo i z bocznym ryzalitem zakończonym szczytem w dachu facjatki. Elewacje budynku o skromnym wystroju architektonicznym.
     W budynku tym znajduje się obecnie Wydział Ksiąg Wieczystych oraz Biuro Komornika i Wydział Zamiejscowy Prokuratury Rejonowej w Szubinie – pracujący w bardzo ciężkich warunkach lokalowych (czyżby ojcom miasta nie zależało na pełnej Prokuraturze, tj. usamodzielnieniu się tej jednostki od macierzystej w Szubinie? Skąd ten kompleks niższości – Sąd Pracy w Szubinie, Prokuratura Rejonowa w Szubinie, a może w przyszłości w ogóle Sąd Rejonowy – znów w Szubinie i o zgrozo – powiat w Szubinie?).
Oba obiekty decyzją z 20 maja 1992 roku Państwowej Służby Ochrony Zabytków Oddział w Bydgoszczy zostały wpisane do rejestru zabytków.
     Ciekawostką będzie także fakt, że jeszcze do niedawna jako właściciel obiektu figurował w księdze wieczystej – Skarb Państwa – Ministerstwo byłej dzielnicy pruskiej – Departament Sprawiedliwości. Obok jedynie figurowała wzmianka: „na podstawie wersalskiego traktatu pokojowego z dnia 28 czerwca 1919 roku i ustawy z 14 lipca 1920 r. z urzędu wpisano dnia 2 listopada 1921 roku”.

Wojciech Jarzembski
Pałuki nr 231 (30/1996)