Zasady zmniejszania lub zawieszania świadczeń pracujących zarobkowo emerytów i rencistów

Ostatni dyżur telefoniczny pracownika ZUS w redakcji tygodnika „Pałuki" dotyczył zasad zmniejszania i zawieszania świadczeń pracujących emerytów i rencistów. W związku z tym dzisiejszy artykuł poświęcony jest właśnie tej tematyce.

    Emeryt lub rencista, który podjął zatrudnienie, rozpoczął służbę lub prowadzenie własnej firmy albo wykonuje inną pracę zarobkową zobowiązany jest zawiadomić o tym fakcie ZUS. Natomiast po upływie roku kalendarzowego powinien powiadomić Zakład o wysokości przychodu uzyskanego z wyżej wymienionych źródeł. Informację o przychodach za poprzedni rok kalendarzowy w formie zaświadczenia od pracodawcy lub własnego oświadczenia emeryt lub rencista powinien dostarczyć bądź przesłać do ZUS w terminie do 28 lutego danego roku.
    Przychód uzyskany przez emeryta lub rencistę ma wpływ na wysokość przyznanego świadczenia, bowiem w zależności od wysokości tego przychodu emerytura lub renta może ulec zmniejszeniu lub nawet zawieszeniu. Są jednak pewne wyjątki od tej reguły.
    Bez względu na wysokość osiąganego przychodu nie podlega zawieszeniu ani zmniejszeniu renta inwalidy wojennego oraz renta inwalidy wojskowego, którego niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową, a także renta rodzinna przysługująca po osobach uprawnionych do wymienionych świadczeń, której śmierć nastąpiła w związku ze służbą wojskową, ponadto emerytura kobiety, która ukończyła wiek 60 lat i mężczyzny, który ukończył 65 lat oraz emerytura lub renta osoby osiągającej honoraria z tytułu działalności twórczej i artystycznej.
    Na zmniejszenie wysokości emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba wpływa przychód w wysokości przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, nie wyższej jednak niż 130% tego wynagrodzenia. Wysokość tego zmniejszenia uzależniona jest od kwoty osiąganego przychodu.
    Osiąganie przychodu mniejszego niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia nie powoduje zmniejszenia świadczeń emerytów i rencistów.
    Natomiast osiąganie przychodu w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia powoduje zawieszenie prawa do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.
    Prawo do emerytury ulega zawieszeniu także bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu, gdy emeryt bez rozwiązania stosunku pracy kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy na rzecz którego wykonywał pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Przepis ten dotyczy wyłącznie osób pobierających emeryturę (w tym również do emerytów, którzy ukończyli wiek wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) i zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Zawieszenie prawa do emerytury z powodu nie rozwiązania z pracodawcą stosunku pracy dotyczy wszystkich emerytur, niezależnie od daty ich przyznania.
Na zawieszenie lub zmniejszenie emerytur i rent wpływa przychód uzyskany przez emerytów lub rencistów będących jednocześnie:
    * pracownikami,
    * pracownikami wykonującymi jednocześnie umowę zlecenia, umowę agencyjną lub umowę o dzieło na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy,
    * osobami wykonującymi pracę nakładczą,
    * członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
    * osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osobami z nimi współpracującymi,
    * osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi,
    * osobami wykonującymi odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
    * żołnierzami zawodowymi,
    * funkcjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej i Służby Więziennej.
    Przy ustalaniu wysokości przychodu mającego wpływ na wysokość świadczenia uwzględnia się także kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego oraz wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z powodu choroby wypłacone na podstawie przepisów Kodeksu pracy.
    Do przychodów mających wpływ na zmniejszanie lub zawieszanie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych nie wlicza się natomiast przychodów uzyskiwanych z tytułu wykonywania pracy zarobkowej nie objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznym np. darowizn i zapomóg, umowy o dzieło, praw autorskich i patentowych, wynajmu lub dzierżawy nieruchomości albo lokali (chyba, że wynajem lub dzierżawa stanowią przedmiot działalności gospodarczej).