Lodowce - kluczowy element ekosystemów lądowych i morskich

Studenci Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Kcyni, mieli okazję uczestniczyć w niezwykle ciekawym wykładzie dr inż. Jacka Cieścińskiego pn. Życie lodowców. Z ogromnym zainteresowaniem wysłuchali, jak powstają lodowce, jak pękają i przemieszczają się tworząc urokliwe krajobrazy.

Lodowce są niezwykle ważnym elementem kształtującym funkcjonowanie ekosystemów lądowych i  morskich w regionach górskich i polarnych. Wpływają na budżet węgla czy cykle biogeochemiczne, które są ważne dla całej planety. Z punktu widzenia mieszkańców Europy Środkowej wydawać może się, że oddalone o setki kilometrów lodowce w górach, nie mają dla nas większego znaczenia. Prawda jest jednak zupełnie inna. Lodowce odgrywają bowiem ważną rolę w przechowywaniu rezerw słodkiej wody, zapewniając miliardom ludzi wodę do picia i produkcji żywności, jak również i energii.

Ponadto pokrywa śnieżna i lodowa to swoisty bufor klimatyczny planety, chroniący nas wszystkich przed przegrzewaniem. Lodowce i czapy lodowe pokrywają około 10% powierzchni lądów. Odbijają nadmiar ciepła i  utrzymują tym samym niższą temperaturę na powierzchni globu. Niestety topniejące lądolody coraz częściej odsłaniają powierzchnie skał, które absorbują większe ilości ciepła słonecznego, a to z kolei wpływa na i wzmacnia globalne ocieplenie.

- Tempo topienia się lodowców zatrważa już nie tylko naukowców, ale również zwykłych ludzi. 2/3 wody słodkiej powinna być w lodowcach, jeśli chcemy, by nasza planeta funkcjonowała w równowadze – mówił dr Cieścieński - Współcześnie w Polsce lodowców nie ma. Podkreślam współcześnie, ale jak spojrzymy za okno, zawsze jestem pod wrażeniem położenia Kcyni na morenowym wzgórzu, nie bez powodu prawdopodobnie, gdzie okiem sięgnąć to nasz krajobraz kształtował lodowiec. Kcynia leży w zasięgu oddziaływania ostatniego zlodowacenia. Północna Polska została ukształtowana jeśli chodzi o krajobraz i zasoby wodne przez ostatnie zlodowacenie właśnie – dodał.

Słuchacze dowiedzieli się dlaczego lodowce żyją.

- Lodowce znajdują się w stałym ruch, żaden z lodowców na ziemi nie jest statyczny. Każdy lodowiec żyje. Dlaczego tak się dzieje? Otóż na podłożu skalnym gromadzą się warstwy śniegu z różnym udziałem powietrza. W sprzyjających niskich temperaturach i dużej wilgotności powietrza, gromadzący się śnieg nie ulega topnieniu a nadległe nowe warstwy śniegu zwiększają siłę nacisku, dzięki czemu śnieg znajdujący się w dolnych warstwach zostaje sprasowany i staje się białym lodem firnowym.

Nieustanny proces topnienia i zamarzania prowadzi do usunięcia pęcherzyków powietrza tworząc lód lodowcowy, który następnie dzięki krystalizacji i ogromnemu ciśnieniu skumulowanych warstw śniegu, lodu i lodu firnowego tworzy charakterystyczny niebieski lód lodowcowy.

Lodowce poruszają się, ponieważ istnieje wiele warstw lodowca, a gdy stały lód zostanie wystarczająco skompresowany, staje się płynnym ciałem stałym. Ta płynna bryła  powoduje poślizg lodowca. Lodowce, choć są wielkie i ciężkie, to dynamicznie pracują, nieustannie przemieszczają się i rzeźbią pod sobą grunt. Im większy lodowiec, tym więcej ziemi jest w stanie poruszyć podczas wędrówki. Zrozumienie znaczenia lodowców oraz wpływu działań człowieka na te fascynujące formacje przyrodnicze, jest kluczowe w kontekście życia całej naszej planety i przyszłych pokoleń jej mieszkańców.

Kolejny wykład w ramach UTW już za 2 tygodnie. O polskich okrętach podwodnych na Morzu Śródziemnym podczas II wojny światowej,  opowiadać będzie dr Sławomir Łaniecki.

Przypomnijmy - 52 słuchaczy UTW w Kcyni ma możliwość uczestniczenia w cyklu specjalnie dobranych wykładów, dzięki porozumieniu, które 6 marca 2012 roku zawarte zostało  pomiędzy Wyższą Szkołą Gospodarki w Bydgoszczy a Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Kultury im. Klary Prillowej w Kcyni. Jego efektem było utworzenie Kcyńskiej Filii Uniwersytetu Trzeciego Wieku Wyższej Szkoły Gospodarki. Filia Uniwersytetu zlokalizowana została w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury im. Klary Prillowej przy ulicy Libelta 27, w Kcyni.

Celem działalności takiego wyjątkowego uniwersytetu jest aktywizacja osób starszych, a także wykorzystanie ich wielkiego potencjału wiedzy, umiejętności i doświadczenia życiowego. Wielu seniorów jest wciąż sprawnych zarówno fizycznie, jak i intelektualnie i nie znosi bezczynnego siedzenia w czterech ścianach domu. Jedną z form aktywizacji osób starszych, a zarazem pretekstem do wyjścia z domu i ciekawego spędzenia czasu wolnego są właśnie UTW.  To także platforma do spotkań towarzyskich, kształcenia, poszerzania wiedzy i umiejętności. 

Ewa Hałas (foto: Ewa Hałas)