Folklor pałucko-kujawski z góralską nutą

Gawędziarz ludowy z Gorzyc Ksawery Miszczak śpiewał i grał na harmonijce ustnej
        fot. Arkadiusz Majszak

36. Jesień na Pałukach
     Folklor pałucko-kujawski z góralską nutą
        W niedzielę przez ulicę Śniadeckich w Żninie trudno było przejść. Na całym odcinku od rynku aż po kościół mariacki z obydwu stron ulicy stoiska, a pomiędzy nimi tłumy żninian i mieszkańców regionu. Jesień na Pałukach od lat cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem.

    Ulica Śniadeckich po raz pierwszy posłużyła jako miejsce Jesieni na Pałukach w Żninie. Wcześniej impreza odbywała się na rynku. W tym roku uniemożliwiła to rewitalizacja placu Wolności. Jak się okazało, ulica Śniadeckich jako miejsce Jarmarku Sztuki Ludowej zdała test, a część mieszkańców, z którymi rozmawialiśmy uważa, że ulica ma odpowiednie parametry i architekturę, by jarmark przenieść tutaj na stałe.

Biżuteria, czyli to co kobiety lubią najbardziej

fot. Arkadiusz Majszak

     Tegoroczna Jesień na Pałukach po raz pierwszy w swej ponadtrzydziestoletniej historii trwała dwa dni. Dyrektor Żnińskiego Domu Kultury Tomasz Gronet postanowił rozdzielić jedną nocą Zjazd Twórców Ludowych i Jarmark Sztuki Ludowej. Dlatego twórcy ludowi przyjechali do grodu Śniadeckich już w sobotę, a nie jak poprzednio w niedzielę. Organizatorzy zabrali ich najpierw w podróż żnińską kolejką na Festyn Archeologiczny do Biskupina. Po powrocie w Żnińskim Domu Kultury odbył się Zjazd Twórców Ludowych, podczas którego wicewojewoda kujawsko-pomorski Zbigniew Ostrowski wręczył Złote Krzyże Zasługi przyznane przez prezydenta RP: hafciarce kaszubskiej Melanii Teszce, wykonawcy frywolitek Tadeuszowi Jankowskiemu z Torunia i rzeźbiarzowi z Pomorza Ryszardowi Rabesce. Wicemarszałek województwa kujawsko-pomorskiego Edward Hartwich oraz radna Sejmiku Województwa Iwona Kozłowska wręczyli 160 artystom i rękodzielnikom nagrody marszałka przyznane w ramach konkursu aktywności artystycznej twórców ludowych oraz za całokształt twórczości. Podczas zjazdu jubileusz 80-lecia obchodziła Wanda Szkulmowska. Cała sala biła gromkie brawa i zaśpiewała na cześć jubilatki 100 lat. Poza tym 31 twórców obchodziło jubileusz pracy twórczej. 63-lecie pracy świętowała Zofia Szmajda-Mierzwicka z Kowala. Jubileusze działalności obchodziły też zespoły folklorystyczne.

Mieszkańcom Żnina przypadł do gustu repertuar zespołu „Hora”
        fot. Arkadiusz Majszak

     W niedzielne przedpołudnie ulica Śniadeckich tętniła życiem. Stoiska twórców ludowych i rękodzielników zalane były rzeszą mieszkańców Żnina i regionu. Wzrok przechodniów przyciągały kolorowe ozdóbki, wyroby rzeźbiarskie, tkaniny, wiklina, frywolitki, wyroby hafciarskie, biżuteria oraz wyroby z drewna, w tym drewniane łyżki i ptaszki. Stowarzyszenia wiejskie i koła gospodyń wiejskich z gminy Żnin prezentowały specjały kulinarne kuchni pałuckiej. Można było zjeść chleb ze smalcem i kiszonym ogórkiem, kupić dojrzewającą polską kiełbasę oraz szynkę, również degustować domowe wina i nalewki. Dużym zainteresowaniem cieszyły się przedmioty z masy solnej i wosku. Oblegane były stoiska z miodem i obrazami. Mieszkańcy Żnina i okolic nie odstępowali stoiska, przy którym można było kupić książkę Ruta - najlepsze ziółko, zawierającą wspomnienia i anegdoty księdza Edmunda Ruty. Podczas jarmarku sprzedano ponad 450 egzemplarzy książki. (Kto nie miał okazji jej nabyć podczas Jarmarku, może ją kupić w Żnińskim Domu Kultury).
     Jarmarkowi towarzyszył Przegląd Kapel i Zespołów Ludowych. Koncert prowadził i publiczność zabawiał Kabaret Rodzina Kapałów, czyli Mirosław Kalka jako Szczepon i Wiesław Klawiter jako Antuni, którzy rewelacyjnie spełnili swą funkcję. W przeglądzie wystąpili: Nadgoplański Zespół Folklorystyczny z Kruszwicy, Pałuczanie z Sarbinowa Drugiego, Jaśmin ze Żnińskiego Domu Kultury, Jesienny Kwiat z Szubina, Ksawery Miszczak z Gorzyc, Sadkowianie z Sadek, Kujawy Bachorne Nowe z Osięcin, Gniewkowianie z Gniewkowa, Kruszynioki z Kruszyna i Pałuczanki z Białożewina. Gwiazdą tegorocznego przeglądu była Folk Kapela Hora. Hora znaczy tyle co góra. Zespół zagrał w składzie: Klaudia Białożyt (wokal), Szczepan Karwowski (skrzypce, śpiew), Jakub Hulbój (altówka węgierska) i Dominik Karwowski (kontrabas). Kapela zaprezentowała utwory z różnych stron Karpat, regionu Beskidu Żywieckiego, Śląskiego i Podhala, a także inspirowane muzyką słowacką, węgierską i cygańską. Publiczność doskonale bawiła się m.in. przy utworach W murowanej piwnicy, Hej bystra woda, Ked som na torise i Góralu, czy ci nie żal. Zespół kilkakrotnie bisował, głównie dzięki Szczeponowi Kapale, który przekonywał swojego imiennika Szczepana Karwowskiego z kapeli Hora, by zagrał z zespołem kolejne utwory. Koncert góralskiej kapeli z okolic Beskidu Żywieckiego był doskonałym zwieńczeniem tegorocznej Jesieni na Pałukach i dowodem na to, że impreza organizowana od 36 lat w Żninie pozwala ocalić od zapomnienia i promuje folklor i kulturę ludową z różnych zakątków naszego kraju.

 

Twórcy biorący udział w 36. Jesieni na Pałukach
Tadeusz Adamski z Adamowa - rzeźba ludowa w drewnie, Wiesława Baczyńska z Torunia - frywolitki, szydełko, Teodora Balas z Torunia - frywolitki, Irena Baranowska z Tucholi - haft kaszubski, Robert Baranowski z Tucholi - ptaszki z drewna, Teresa Barcińska z Kruszwicy - haft kujawski, Krystyna Barczykowska ze Strzelna - haft kujawski, Małgorzata Barnat z Łubianki - haft, Katarzyna Bauza ze Żnina - malowanie na szkle, Krzysztof Becia ze Świątek - rzeźba, Zofia Bielecka ze Szczytna - haft kujawski, Tomasz Bohdanowicz ze Szczytna - rzeźba, Małgorzata Boksa z Ziębic - ceramika artystyczna, rzeźba w drewnie, Genowefa Bonk z Tucholi - haft kaszubsko-borowiacki, Józef Bonk - Tuchola - rzeźba w drewnie, ptaki, Wojciech Borowiec ze Słupska - obrazy olejne ręcznie malowane, Katarzyna Brysiak z Warszawy - biżuteria, Teresa Buczyńska z Torunia - koronka frywolitkowa, Jacek Bykowski z Bydgoszczy - rzeźba w drewnie, Henryk Cecerski z Szaflar - haft ręczny, Krzysztof Choruta z Sokołowa Podlaskiego - rzeźba w drewnie ręcznie malowana, figurki zwierząt i kwiatów, gwizdki ludowe, Roman Ciesielski z Kościelca - wyroby z wikliny i brzozy, Iwetta Cybulska z Nakła - własnoręcznie wykonane dekoracje do domu, Lidia Czaplewska z Ogorzelin - serwetki, Klara Czerwińska z Dubienki - koronki szydełkowe, Irena Czyżewska z Torunia - koronka czółenkowa, frywolitki, Lech Dąbrowski z Torunia - rzeźba w drewnie, malarstwo na szkle, Janusz Drapała z Lubicza - rzeźba w drewnie, ptaszki i aniołki, Lidia Dryjańska z Torunia - koronki, frywolitki, Józef Dzieciątkowski z Grodźca - wyroby z gliny, Paweł Frąckowiak z Inowrocławia - malarstwo olejne, Irena Gawrońska z Torunia - koronka czółenkowa, frywolitka, Janina Gibowicz z Reszela - ceramika, malarstwo, Lilla Gierszewska z Chojnic - malowanie na szkle i drewnie, Irena Glon z Torunia - koronka czółenkowa, Anna Gołębiewska-Jaworska z Olsztyna - biżuteria, Olga Hanowska z Mielna - wyroby miedziane, bransolety, wisiory, kolczyki, Bogdan Harasim, Ula Surowiec z Dobkowa i Świerzawy - ceramika, Urszula Izdebska-Choruta z Sokołowa Podlaskiego - rzeźba ręcznie malowana, gwizdki ludowe, Eugeniusz Izdebski ze Żnina - rzeźba ludowa, Dariusz Jagodziński ze Słupska - malarstwo na szkle i drewnie, Józefa Jankowiak z Bydgoszczy - lalki ludowe, serwety szydełkowe, Tadeusz Jankowski z Torunia - koronka frywolitkowa, Joanna Jerks z Piły - anioły z tkanin, lalki szmaciane i inne rzeczy szmaciane, Aleksandra Jeszka z Piły - drewniane świeczniki, Żaneta Jędral z Warszawy - ceramika ręcznie malowana, Władysława Kaczanowska z Bydgoszczy - wyroby szydełkowe, Zofia Kalisz - frywolitki, Marek Kałuża z Iławy - rzeźba w drewnie, kwiaty w drewnie, Lech Karwat z Inowrocławia - sztuka ludowa w drewnie, Karolina Kaźmierczak z Bydgoszczy - rzeźba, Zygmunt Kędzierski z Kęsewa - rzeźba, malarstwo na szkle, Roman Kiełb z Janikowa - rzeźba w drewnie, Teresa Kiernozek ze Żnina - obrazy, Zbigniew Kiszka z Bronisławia - rzeźba, Irena Kocikowska z Występu - świeczniki z dekoracją kwiatową, ręcznie zdobione, Grażyna Koczela ze Żnina - biżuteria, Agnieszka Kogut z Ludomek - świece ręcznie zdobione w cieniu, Mieczysław Kogut z Ludomek - rzeźba w drewnie, Kryspina Kogutek z Kłodawy - wyroby z soli kamiennej, Dominika Kotlarek - ręcznie wykonana biżuteria, Elżbieta Kozłowska z Janowca - haft krzyżykowy, frywolitki, Joanna Krupińska - Chraplewo - kwiaty z liści, słomy, stroiki, Jakub Kubiak - Jarantowice - rzeźba, Bogumiła Kucaj z Barcina - haft Toledo, Jan Kudrewicz z Czarnej Wsi Kościelnej - garncarz, Mirosław Kufel z Bydgoszczy - rzeźba ludowa ogrodowa, Teodor Kupś z Trzemeszna - rzeźba, Teresa Kurto z Zamku Zbierzgłowskiego - koronka czółenkowa, Wiesław Kurzeja z Unisławia - wyroby w kamieniu, Aleksandra Kustosz z Wałcza - hafty, wyroby szydełkowe, Teresa i Waldemar Kwiatkowscy z Inowrocławia - drewniane zabawki, Maria Lewicka - Jankowo Dolne - rękodzieło artystyczne w skórze, Ilona Libera z Paterka - przedmioty zdobione techniką serwetkową, Beata Linette z Kościerzyny - wyroby ceramiczne, Renata Lubomska z Bydgoszczy - wyroby artystyczne ze skóry, papieru, siana, Andrzej Łuczak ze Żnina - obrazy olejne na płótnie, Roman Łuczak z Witkowa - rzeźba w drewnie, Krystyna Ługiewicz z Bożejewiczek - haft, Irena Maciaszek z Jerzykowa - ręcznie malowane ceramiczne zwierzęta, Dorota Maciejewska z Izbicy Kujawskiej - wyroby z masy solnej, Edward Maciejewski z Gąsawy - rzeźba, malarstwo, Ewa Marynowicz z Dzikowa - ozdoby z liści, maskotki, Wojciech Maszner z Poznania - rękodzieła z drewna, rzeźby, zegary, Barbara Masztalerz - obrazy i ozdoby wykonane haftem krzyżykowym, Marian Marczyk, Mariusz Markiewicz - rzeźba, Bogdan Miazga z Ciechocinka - wyroby z drewna, Anna Mikołajczuk-Lorek z Kościerzyny - szkło artystyczne, Lucyna Miszczak z Marcinkowa Górnego - bombki wstążkowe, karczochy, Ewelina Młodzik z Leszczyny - biżuteria artystyczna, obrazy olejne, Maria Nagórska z Torunia - frywolitki, Mariusz Niewolski ze Żnina - rzeźba, Mirosław Nitecki z DPS Podobowice - malarstwo, Adam Nogalski ze Żnina - makrama i galanteria gipsowa, Anna i Władysław Ogórek ze Śmiardowa Krajeńskiego - frywolitki, Wanda Okupska z Dobrzelewic - wyroby ze słomy, Włodzimierz Ostoja-Lniski z Czerska - malarstwo na szkle i rzeźba, Alicja i Adam Ożog z Kozielca - kartki z roślin, Elżbieta Pastuch z Saska Wielkiego - haft kujawski, Barbara Peplińska-Mazepa z Dąbrowy - koronki czółenkowe, frywolitki, Jan Plewa z Inowrocławia - rzeźba w drewnie, Iwona Płokarz z Bydgoszczy - przedmioty szydełkowe, Maria Rakoczy z Posługowa - wyroby karczochowe i szydełkowe, Barbara Rapczyńska z Janowca - obrazki wyszywane krzyżykiem, kwiaty z krepy, maskotki z wełny, Stanisław Rosiejewski z Brzeźna - wyroby z wikliny niekorowej, Helena Różek z Chojnic - haft, Stanisław Sakowski z Włocławka - wyroby z wikliny, Florian Sępski z Tonowa - kompozycje z suchych roślin, Włodzimierz Skuza z Sępólna Krajeńskiego - kwiaty z drewna, Irena i Jan Smoktunowicz z Hajnówki - wyroby z drewna, słomy i siana, Małgorzata Sobota z Inowrocławia - haft kujawski, Jolanta i Piotr Surma ze Złotowa - tkaniny i rzemiosło artystyczne, wyroby ręcznie plecione ze sznurka i nici, Mirosława Suska ze Sztutowa - haft kaszubski, Stanisław Suska ze Sztutowa - rzeźba w drewnie, Małgorzata Szulc z Kościerzyny - ceramika artystyczna, Marta Szymańska z Szubina - ręcznie zdobione kartki okolicznościowe, Dorota Ścibut z Malic - pisanki artystyczne, Barbara Świerska z Torunia - frywolitki, haft, Jadwiga Turkowska z Kruszwicy - haft kujawski, Józef Walczak z Więcborka - rzeźba ludowa, Zdzisław Węglewski z Lubca - wyroby ludowe z siana, Beata Wichłacz z Nakła - hafty, witraż, Jacek Wierski ze Żnina - rzeźba w drewnie, Zbigniew Wiktorski z DPS Podobowice - intaarsje, szkatułki, rzeźba, Piotr Woliński z Kcyni - rzeźba, Arkadiusz Wójcik ze Świętej Lipki - ceramika, malarstwo, garncarstwo, Joanna Wróblewska z Bydgoszczy - obrazy, Stanisław Wróblewski z Bydgoszczy - obrazy ręcznie malowane, Małgorzata Wybrańska z Nakła - własnoręcznie wykonane ozdoby do włosów, Jolanta Zantorska z Torunia - frywolitki, Aleksandra Zawacka - kwiaty, bukiety, pacynki z wełny, Krzysztof Zawacki z Wichrowic - rzeźba w drewnie i korze, Bożena Ziaja, Joanna Znaniecka - Orłowo, Inowrocław - haft krzyżykowy, stroiki florystyczne, szydełkowanie, Maria Zielińska z Torunia - koronki czółenkowe. (am)

 

Arkadiusz Majszak
Pałuki nr 1024 (39/2011)