Powrót kcyńskiej musztardy

Musztarda „Kcyńska“ wytwarzana jest przez rodzinną firmę. Nad produkcją czuwa w sumie kilka osób. Na zdjęciu rodzeństwo Adam Grewling i Ewa Grewling z wyróżnieniem otrzymanym na Toruńskim Festiwalu Smaków za musztardę „Kcyńską Pełnoziarnistą“. fot. Remigiusz Konieczka

Kcynia, musztarda, wyróżnienie, Adam, Ewa, Grewling
     Powrót kcyńskiej musztardy
     Co jakiś czas można spotkać osoby, które z rozrzewnieniem wspominają smak kcyńskiej musztardy. Sentyment jest tym większy, bo myślą, że ta musztarda i ten smak odszedł bezpowrotnie. Otóż nie. Od trzech lat znowu wytwarzana jest kcyńska musztarda. Z powodzeniem, bo na ostatnim Toruńskim Festiwalu Smaków kcyński produkt otrzymał wyróżnienie.

     Musztarda w Kcyni produkowana była od lat 50. XX wieku aż do lat 90., w których wraz z upadkiem komuny ustała jej produkcja. Produkcja podlegała pod kcyński GS, którego wiceprezesem był Ignacy Grewling. Kiedy zakład upadał, Ignacy wraz z synem Markiem Grewlingiem wykupili budynek wraz z maszynami, które służyły do produkcji musztardy. Jednak nie od razu wznowiona została produkcja musztardy. Z tym trzeba było poczekać ponad dwadzieścia lat.
     Obecna produkcja bazuje na tej, jaka była prowadzona ponad dwadzieścia lat temu. Została wznowiona na przełomie 2012 i 2013 roku. Powrotowi do dawnych receptur pomogło zatrudnienie technologa Marka Paszkiewicza, który czuwał nad produkcją musztardy. Zanim to jednak nastąpiło, właściciele musieli przezwyciężyć kilka trudności technicznych. Jak powiedział Adam Grewling, przygotowania do uruchomienia produkcji musztardy zaczęły się już w 2012 roku. Najstarsza maszyna pochodzi z 1929 roku. Pierwsze poważne problemy zaczęły się w momencie uruchamiania maszyn. Znalezienie jakichkolwiek części zamiennych dla ponad 90-letnich maszyn graniczyło z cudem, więc było je trzeba zamawiać bezpośrednio u producentów, co w znaczny sposób wydłużyło czas oraz podniosło koszty produkcji. Uruchomienie linii produkcyjnej zajęło ponad 11 miesięcy, a ustawienie maszyn w odpowiedni sposób - kolejne 3 miesiące. Chodziło o to, by w wyniku produkcji uzyskać produkt o powtarzalnej konsystencji i smaku. Drugi problem polegał na znalezieniu firmy, która zajmuje się wytwarzaniem beczek dębowych, w których leżakuje zacier. Kiedy i ten problem został pokonany, można było przystąpić do działania. Jak przyznaje Adam Grewling, nie od razu udało się uzyskać zamierzony efekt. Pierwsze sztuki musztardy trafiały do znajomych, a właściciele zbierali opinie dotyczące tego, czy musztarda jest zbyt ostra, czy zbyt rzadka albo czy jest po prostu smaczna. W końcu udało się uzyskać produkt finalny.
     Nasz rozmówca wyjaśnia, iż smak może się delikatnie różnić od tego zapamiętanego, sprzed dwóch dekad, a to dlatego, że same składniki są dziś inne, mimo iż sposób wytwarzania się nie zmienił. Ale to właśnie dzięki niemu kcyńska musztarda wtedy i dziś jest wyjątkowa w smaku. Jest ostrzejsza od tych, jakie można kupić w sklepach. Dlaczego? W procesie jej wytwarzania stosuje się całe ziarna gorczycy. Olejek gorczycowy, jaki uzyskuje się w procesie produkcji, wzbogaca smak musztardy dając jej nieco bardziej ostrego i pikantnego, w porównaniu z masową produkcją, smaku.
     Do produkcji musztardy wykorzystuje się przede wszystkim nasiona gorczycy, ocet, cukier i przyprawy. Rzecz jasna szczegółowa receptura jest tajemnicą. Na początku procesu produkcyjnego każdej musztardy zacier z nasion gorczycy leżakuje w dębowych beczkach. Po powolnym mieszaniu w kadziach dębowych następuje ucieranie zacieru przy użyciu kamiennych młynów żarnowych zwanych cewami. Na około 1 tys. słoików zacier przeciera się w młynach żarnowych około ośmiu godzin.
     Później musztarda jest schładzana i odpowietrzana, a na końcu pakowana do słoików.
     Wytwórnia Musztardy Kcyńskiej oferuje siedem smaków musztardy: sarepską, ostrą, korzenną, pełnoziarnistą, kremową, miodową i pałucką. Musztardę z Kcyni wyróżnia nie tylko produkcja oparta o dawne receptury, ale też ekologiczne surowce. Ten wyjątkowy produkt można nabyć w sklepach na terenie Pałuk: w Kcyni, Żninie (m.in. w Euromarkecie), Szubinie (Benn Market), Wągrowcu, Janowcu, Rogowie i w Nakle, a także w miastach wojewódzkich: Bydgoszczy, Toruniu, Warszawie, Krakowie i w Poznaniu. Producentom musztardy Kcyńskiej czasem łatwiej jest dotrzeć i namówić na współpracę sklepy w dużych miastach niż handlowców z naszego regionu, którzy obawiają się ceny. Jest ona co prawda wyższa od ceny produktów oferowanych przez dużych wytwórców, ale wynika to ze specyfiki produkcji. W zamian za cenę klient otrzymuje musztardę nie tylko bardzo dobrej jakości, ale też o niespotykanym smaku. Musztarda dostarczana jest do odbiorców w zależności od potrzeb. - To, co wyprodukujemy w ciągu tygodnia, zaraz jest sprzedane - mówi Ewa Grewling.
     Podczas odbywającego się w sobotę i niedzielę Toruńskiego Festiwalu Smaków Wytwórnia Musztardy Kcyńskiej otrzymała wyróżnienie. Komisja w składzie: Marek Szczygielski, wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, Jan Oleksy, dziennikarz Nowości i Magdalena Bławat-Lewandowska z Kujawsko-Pomorskiej Organizacji Turystycznej przyznała wyróżnienie za musztardę Kcyńską Pełnoziarnistą. Wyróżnienie (dyplom i statuetkę anioła) z rąk Karola Okrasy odebrała Ewa Grewling. Jak przyznała Ewa Grewling, jest to pierwsze tak znaczące wyróżnienie dla firmy. Było ono miłym zaskoczeniem, niespodzianką, ale jednocześnie mobilizuje do dalszej pracy.
     Właściciele mają różne pomysły na przyszłość. Jednak przede wszystkim chcą specjalizować się tylko w produkcji musztardy, którą zamierzają oferować w coraz różniejszych smakach.

Remigiusz Konieczka
Pałuki nr 1261 (15/2016)

Przejdź do forum.