Uproszczony system wsparcia dla niewielkich gospodarstw

2015-2020, system wsparcia, niewielkie gospodarstwa
     Uproszczony system wsparcia dla niewielkich gospodarstw
     Zasady przyznawania wsparcia w ramach jednolitej płatności obszarowej (JPO) nie zmieniły się w stosunku do obowiązujących wcześniej. Płatność ta przysługiwać będzie zatem tym rolnikom, którzy prowadzą działalność rolniczą na co najmniej 1 hektarze gruntów. Wyjątek stanowią rolnicy, którzy mają mniej niż 1 ha użytków rolnych, lecz posiadają bydło, krowy, owce czy kozy, a więc przysługuje im płatność związana z produkcją. Przy czym warunkiem jej otrzymania będzie to, że w danym roku należna im łączna kwota płatności wyniesie co najmniej 200 euro.

     Przed tygodniem podaliśmy harmonogram szkoleń dla rolników w sprawie najnowszych wytycznych dotyczących jednolitych płatności obszarowych, płatności za zazielenienie, płatności związanych z produkcją i płatności redystrybucyjnych dla młodych rolników. Dziś szerzej piszemy o zasadach przyznawania tychże dopłat bezpośrednich w latach 2015-2020, które będą omawiane na szkoleniach.
     Zgodnie z założeniami co roku na realizację JPO będzie przeznaczane ponad 1,5 mld euro, a stawka na 1 ha wyniesie ok. 110 euro.
     Specjalne rozwiązania w systemie płatności bezpośrednich przygotowano dla rolników gospodarujących na niewielkich areałach. Od 2015 roku będą oni mieli możliwość skorzystania z uproszczonego systemu wsparcia. Decydując się na ten system rolnicy będą zwolnieni z kontroli norm i wymogów wzajemnej zgodności (Cross Compliance) oraz wypełniania praktyk zazielenienia. Nie będą również objęci publikowaniem ich nazwisk w wykazach beneficjentów dopłat. Do systemu płatności dla małych gospodarstw będą włączeni automatycznie rolnicy w przypadku, gdy łączna kwota wsparcia bezpośredniego obliczona dla całego gospodarstwa nie przekroczy 1.250 euro, chyba że nie wyrażą na to zgody. Do uproszczonego systemu rolnicy mogą przystąpić tylko w 2015 roku, gdyż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym w kolejnych latach nie będzie to już możliwe. Wysokość płatności w ramach tego systemu będzie obliczana jako suma poszczególnych rodzajów płatności należnych rolnikowi, z tym, że maksymalnie nie może być to więcej niż równowartość 1.250 euro na gospodarstwo. Rolnicy, którzy kwalifikują się do objęcia systemem płatności dla małych gospodarstw i zdecydują się na przekazanie swojego gospodarstwa innemu rolnikowi, będą mogli ubiegać się, na warunkach określonych w PROW 2014-2020, o specjalną, roczną premię w wysokości 120% rocznej płatności, do otrzymania której rolnik byłby uprawniony pozostając w systemie dla małych gospodarstw. Łączna kwota przewidziana na takie wsparcie wynosi blisko 130 mln euro.
     Z kolei na realizację płatności z tytułu zazieleniania zaplanowano około 1 mld euro, a szacowana stawka wyniesie ok. 74 euro na 1 hektar. Wsparcie takowe otrzymają rolnicy, którzy w swoich gospodarstwach stosują dywersyfikację upraw, utrzymują trwałe użytki zielone (TUZ) oraz zachowują obszary proekologiczne (EFA). Obowiązek dywersyfikacji upraw nie będzie dotyczył gospodarstw o powierzchni gruntów ornych poniżej 10 ha, co oznacza, że ok. 83% rolników nie musi go realizować. Rolnicy posiadający gospodarstwa o powierzchni od 10 ha do 30 ha muszą na tych gruntach prowadzić co najmniej dwie uprawy, przy czym uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów. Natomiast w gospodarstwach o powierzchni powyżej 30 ha gruntów ornych należy prowadzić minimum trzy uprawy. W tym przypadku uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów, a dwie uprawy łącznie nie mogą zajmować więcej niż 95% powierzchni. Jeżeli rolnik wdraża w swoim gospodarstwie pakiet rolnictwo zrównoważone lub pakiet ochrona gleb i wód w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 może nie realizować praktyki dywersyfikacji upraw.
Warunek różnicowania upraw będzie również spełniony, gdy rolnik realizuje w swoim gospodarstwie pakiet ochrona gleb i wód wdrażany w ramach działania rolnośrodowiskowego z PROW 2007-2013. Praktyka dywersyfikacji upraw stanowi element płatności na zazielenienie, która będzie realizowana od 2015 r., co oznacza, że planując w tym roku strukturę zasiewów jesiennych w gospodarstwie dla upraw ozimych rolnik powinien ocenić, czy w roku 2015 spełni kryteria dywersyfikacji. Utrzymanie trwałych użytków zielonych (TUZ) będzie obowiązkowe niezależnie od wielkości gruntów rolnych. I tak, jeżeli rolnik posiada cenne przyrodniczo trwałe użytki zielone na obszarach Natura 2000, a informację o tym otrzyma wraz z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 rok, nie może tam wprowadzić innych upraw lub wykonywać prac agrotechnicznych, które je zniszczą. Trwałe użytki zielone znajdujące się poza obszarami Natura 2000 nie mogą być również, co do zasady, przekształcane w inne użytkowanie. Istnieje jednak możliwość niewielkiego zmniejszenia takich powierzchni, ponieważ przewidziano, że powierzchnia TUZ na poziomie krajowym może ulec, w danym roku, pewnemu zmniejszeniu, ale nie więcej niż o 5% w stosunku do powierzchni trwałych użytków zielonych w 2015 roku.
     Do utrzymania obszarów proekologicznych (EFA) zobowiązani są rolnicy posiadający gospodarstwa, w których powierzchnia gruntów ornych wynosi powyżej 15 ha. Gospodarstwa takie muszą przeznaczyć co najmniej 5% swoich gruntów ornych na obszary proekologiczne. Z analizy wielkości powierzchni gospodarstw rolnych w Polsce wynika, że ok. 91% z nich jest zwolnionych z realizacji tego zobowiązania. Aby ułatwić rolnikom wywiązanie się z tego warunku, możliwe będzie wspólne rozliczenia tego zobowiązania przez nie więcej niż 10 rolników. Wspólną realizację tej praktyki mogą realizować rolnicy, których gospodarstwa położone są w bliskiej odległości, tj. w okręgu o średnicy 30 km. Wspólnie rozliczane mogą być jedynie przylegające obszary proekologiczne.
     Dodatkowe wsparcie dotyczące płatności dla młodych rolników będzie przysługiwało maksymalnie przez pięć lat tym rolnikom, którzy nie mają więcej niż 40 lat. Okres przysługiwania tej płatności będzie pomniejszony o różnicę pomiędzy datą rozpoczęcia działalności rolniczej a datą złożenia pierwszego wniosku o płatność dla młodych rolników. Jeżeli rolnik nie przekroczył 40 lat i rozpoczął działalność rolniczą w 2012 roku, a pierwszy wniosek o przyznanie płatności dla młodych rolników złoży w 2015 roku, wówczas płatność ta będzie mu przysługiwała przez 2 lata. Szacowana wysokość dodatkowej płatności wyniesie około 62 euro na hektar i będzie ona przyznawana maksymalnie do 50 hektarów.
     Na realizację płatności związanych z produkcją przeznaczone będzie co roku blisko 500 mln euro. Płatności te będą przysługiwały rolnikom, którzy hodują młode bydło, krowy, owce, kozy, prowadzą uprawę chmielu, roślin wysokobiałkowych, buraków cukrowych, ziemniaków skrobiowych, pomidorów, lnu, konopi włóknistych czy owoców miękkich (truskawek i malin). Wysokość wsparcia uzależniona jest od rodzaju prowadzonej produkcji.
     Rolnicy, uprawnieni do jednolitej płatności obszarowej (JPO), otrzymają dodatkową płatność (tzw. płatność redystrybucyjną) do każdego uprawianego przez nich hektara ziemi mieszczącego się w przedziale od 3,01 do 30 ha. Oznacza to, że na przykład gospodarstwo o powierzchni 35 ha kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej otrzyma dodatkową płatność do 27 hektarów powierzchni, a gospodarstwo o powierzchni 20 hektarów kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej otrzyma dodatkową płatność do 17 hektarów powierzchni. Rocznie przewidziano na jej realizację prawie 280 mln euro, a szacowana stawka tej dopłaty wyniesie około 41 euro na hektar.

Arkadiusz Majszak
Pałuki nr 1179 (38/2014)