Wykopaliska pod herbem Żnina

    Wykopaliska pod herbem Żnina

    Wykopy pod kolektor, przebiegające wzdłuż ulicy Parkowej i Lewandowskiego odsłoniły kamienne (granit), ceglane i drewniane konstrukcje. Część z nich pochodzi z okresu średniowiecza, a niewykluczone, że odkryto fundamenty bramy Toruńskiej, będącej pierwowzorem herbu Żnina.

    Gdy spojrzeć z mostku na ul. 700-lecia w dół - nie ma Gąsawki. Zwały ziemi zatarasowały koryto rzeki, które - po jednej stronie zupełnie suche - po drugiej zaczyna się wypełniać samymi ściekami (co za zapach!!!). Za tamą zbiera sie klasyczny "syf" - "berbelówa".
    "Hydrobudowa-5" z Poznania pracuje w pocie czoła. Po wschodniej stronie rowu wykopanego wzdłuż ul. Lewandowskiego widać arkady (na zdjęciu), coś jakby sklepienia piwnic. Nie są to jednak piwnice, to fundament punktowy - budowany tam, gdzie ciężka konstrukcja musiała utrzymywać się na grząskim gruncie. Wielkość świadczyłaby o tym, że stało na nim coś poważnego. Mogą to być fundamenty pod wieże bramy Toruńskiej, jednak dziś jeszcze archeolodzy nie chcą odpowiedać na żadne konkretne pytania. Zmierzą, pogawędzą ze sobą, skonsultują, wtedy coś powiedzą.
    Pierwsze hipotezy są już jednak formułowane. Janusz Ostoja-Zagórski, kierownik naukowy ekspedycji archeologicznej, zorganizowanej przez Muzeum Ziemi Pałuckiej powiedział nam przy lustracji wykopu:
    - "I tu od razu widać, że w Żninie nie było murów miejskich, tylko przyczółek z bramą. Nie ma śladu murów, więc trzeba zweryfikować źródła - głównie opracowanie Zygmunta Schmidta z monografii. Tu była tylko brama do pobierania myta, ale ani śladu murów! Trzeba ściągnąć specjalistę od XVI-XVII wieku, już jestem umówiony z dyrektorem Muzeum w Gnieźnie, przyjedzie, popatrzy, to będzie coś więcej wiadomo".
    Odcinek kolektora biegnący pod ul. Kościuszki (budowa z wiosny 1990) również odsłonił ongiś drewniane bale, ostrokoły i gliniane skorupy, nie zainteresowali się wtedy tym jednakże żadni archeolodzy. Przekrój i to, co było widać, opisane i odrysowane zostały jedynie po amatorsku przez Mariana Kawkę (patrz "Wulkan", 26/90, s. 1 - tekst Jędrzeja Dobaczewskiego i 35/90, s. 1, 3, 6-7 - artykuł Mariana Kawki).
    Tym razem nie czekaliśmy, aż wykopy zostaną zasypane. Zatelefonowaliśmy z redakcji do pracowni Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i okazało się, że o pracach w centrum zabytkowej infrastruktury Starego Miasta dowiedziano się tam dopiero od nas.
- "Nie należy traktować archeologii jako przeszkody w działaniu inwestycyjnym" - mówi Wojewódzki Konserwator Zabytków, Maciej Obremski. - "Mogą one czasami spowodować pewne poślizgi, niemniej są to jedyne okazje, aby uszczknąć rąbka tajemnicy dziejów, które swe ślady zostawiły pod ziemią.
    Niezgłoszenie zamiaru kopania było niedopatrzeniem Urzędu Miejskiego w Żninie i naruszeniem ustawy o ochronie dóbr kultury. Spowodowało straty badawcze i kłopoty finansowe. W przypadku wcześniejszego (wiedziano przecież o tym pół roku, rok temu) zaplanowania przez archologów odkrywek można było przeznaczyć odpowiednie fundusze na badania.
Teraz trzeba się było zrzucać. 10 milionów dał Burmistrz, 5 - Muzeum Ziemi Pałuckiej, 5 - Wojewódzki Konserwator Zabytków.
    Jak zapewniają archeolodzy - ich prace nie spowodują zatrzymania inwestycji, do końca lipca wszystkie badania dokumentacyjne zostaną wykonane. Rysowanie już się rozpoczęło: Tomasz Sawicki, archeolog z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie oraz jego żona (również archeolog) wykonali już pierwsze dokumentacje (pracując nawet w Boże Ciało). Wszystkie szczegóły wykopu uwiecznione zostaną na taśmie video, Andrzej Rosiak, dyrektor Muzeum Ziemi Pałukiej wykonał liczne zdjęcia.
    Badania ograniczą się wyłącznie do dokumentacji, choć, jak uważa Maciej Obremski - mogą stanowić początek regularnych badań archeologicznych Żnina, któremu bardzo przydałyby się.