15 maja 2026 w Szubinie otwarcie wyjątkowego muzeum pamięci alianckich jeńców wojennych

15 maja w Szubinie zostanie otwarte muzeum poświęcone jeńcom wojennym z okresu II wojny światowej. Tin Store – Muzeum Jeńców Wojennych w Szubinie to przedsięwzięcie o unikatowym charakterze, zarówno ze względu na tematykę, jak i realizację. Całość inwestycji została sfinansowana w 100 procentach z prywatnych darowizn, przekazanych przez potomków amerykańskich jeńców wojennych. Łączny koszt przedsięwzięcia wyniósł blisko milion złotych.

Powstanie szubińskiego Muzeum Jeńców Wojennych jest efektem wieloletniej współpracy rodzin byłych jeńców z USA oraz badaczy i pasjonatów historii z Polski, działających wspólnie w ramach założonej w 2018 roku Polsko-Amerykańskiej Fundacji Upamiętnienia Obozów Jenieckich w Szubinie. To przykład zaangażowania, które połączyło pamięć rodzinną z naukowym podejściem.

Muzeum powstało w jednym z oryginalnych budynków dawnego obozu jenieckiego. W czasie wojny obiekt pełnił funkcję magazynu żywności przesyłanej w paczkach przez narodowe organizacje Czerwonego Krzyża. Jeńcy nazywali to miejsce tin store (skład puszek). Nazwa ta została przyjęta jako oficjalne określenie muzeum oraz jego stałej ekspozycji Tin Store: Jeńcy wojenni w Szubinie 1939-1945.

Obóz w Szubinie został utworzony pod koniec września 1939 roku na terenie zakładu wychowawczego przy obecnej ul. Kcyńskiej. W czasie okupacji zmieniały się jego nazwy i status, jednak lokalizacja pozostała niezmienna. Początkowo funkcjonował jako stalag, przeznaczony dla szeregowców i podoficerów, a następnie jako oflag dla oficerów. W latach 1943-1945 działał jako Oflag 64 Altburgund – obóz przeznaczony dla oficerów amerykańskich wojsk lądowych.

W latach II wojny światowej przez obozy w Szubinie przewinęło się blisko 10 tysięcy jeńców. Najliczniejszą grupę stanowili Brytyjczycy, następnie Francuzi, Polacy oraz Amerykanie. Pomimo warunków niewoli, jeńcy prowadzili intensywną działalność kulturalną, religijną i sportową. Wydawali własną gazetę, organizowali życie wspólnotowe, budowali podziemne tunele oraz słuchali nielegalnego radia.

Oflag 64 Altburgund odegrał również szczególną rolę historyczną, bo był źródłem zakodowanych informacji przekazywanych do Stanów Zjednoczonych, które miały znaczenie dla potwierdzenia odpowiedzialności ZSRR za zbrodnię katyńską.

Ekspozycja: kameralna przestrzeń, szeroki wymiar

Stała wystawa zajmuje 60 metrów kwadratowych i prezentuje 85 obiektów – zarówno oryginały, jak i kopie konserwatorskie. Większość eksponatów pochodzi z darowizn przekazanych przez potomków jeńców. Mają one wartość nie tylko sentymentalną, ale także naukową i muzealną.

Autorką koncepcji wystawy jest Małgorzata Gliwińska-Radwańska, a jej realizację powierzono doświadczonemu zespołowi specjalizującemu się w projektach muzealnych Littera Iwona Pecko z Gdańska. Ekspozycja została przygotowana w językach polskim i angielskim.

Otwarcie: 15 maja o 11:00

Ceremonia otwarcia muzeum odbędzie się w piątek 15 maja o 11:00 na terenie Okręgowego Ośrodka Wychowawczego w Szubinie. W uroczystości weźmie udział prawie 100 potomków amerykańskich jeńców z USA, a także potomkowie i badacze jeńców brytyjskich i francuskich oraz przedstawiciele instytucji kultury, nauki i władz samorządowych. Wydarzenie ma charakter zamknięty.

Maciej Tyrakowski