Jak przychodziła "wolność"

Kcynia, II wojna światowa, okupacja
    Jak przychodziła "wolność"
     O pierwszych dniach wolności po latach okupacji niemieckiej mówi 13-letnia wówczas Halina Nosek.

  Urodziłam się i wychowałam na kilka lat przed rozpoczęciem II wojny światowej w jednym z małych miasteczek położonych na malowniczym wzgórzu Pałuk, w Kcyni. Po koszmarnych przeżyciach okupacji hitlerowskiej 21 stycznia 1945 r. nasze miasteczko zostało wyzwolone przez wojska radzieckie. Co to była za radość, że nareszcie będziemy żyli spokojnie i bezpiecznie w wolnej Polsce!
    Rodzice moi byli właścicielami dwóch domów jednorodzinnych - musieli więc przyjąć na kwaterę kilku żołnierzy radzieckich. Moja mama częstowała ich kawą, herbatą i nie raz dzieliła się posiłkiem. Po miesiącu żołnierze ci opuszczając nasz dom zagrabili złoty zegarek, złotą bransoletę i jeszcze kilka innych cennych drobiazgów. Ostrzegli rodziców, że jeżeli zawiadomią o tym ich oficera lub kogokolwiek innego - przyjdą w nocy i całą rodzinę wystrzelają. Przerażeni rodzice milczeli.  
    W kwietniu 1945 r. moja mama wybrała się pociągiem osobowym do Szubina, by w Wydziale Przemysłu i Handlu zgłosić rozpoczęcie działalności rzemieślniczej. Do wagonu pociągu, w którym siedziała mama (miała wtedy 42 lata) i młoda 18-letnia dziewczyna, kiedy już pociąg ruszył wskoczyło trzech uzbrojonych w karabiny żołnierzy radzieckich. Wtedy, przestraszone, moja mama i ta młoda dziewczyna przeszły do przedziału obok. Nie spodobało się to żołnierzom, bo po chwili padły dwa strzały i obie zostały bardzo ciężko ranne. Wkrótce zmarły w szpitalu w Szubinie. Za popełnione morderstwo żołnierze ci nie ponieśli żadnej kary, nie było nawet dochodzenia.
    Jest to jedno z najsmutniejszych wspomnień mego dzieciństwa. Pozostał chory ojciec z trójką dzieci w wieku od 10 do 18 lat.
    Nie zdążyliśmy jeszcze otrząsnąć się po tragicznej stracie matki, a już nasz dom zaczęli nachodzić funkcjonariusze urzędu bezpieczeństwa. Czegoś szukali w całym domu, wypytywali ojca i starszą siostrę, wmawiali różne kłamstwa i szykanowali.  
    Po pewnym czasie znów do naszego domu wtargnęło dwóch uzbrojonych ubowców z nakazem aresztowania ojca. Pamiętam jak cała nasza trójka dzieci z płaczem błagała, by nie zabierali nam ojca. Był chory, nie zajmował się polityką i nie wyrządził nikomu krzywdy. A kiedy nie pomogły nasze prośby i łzy, wtedy starsza siostra wykrzyknęła: - "Ruski zamordowali nam matkę, a wy zabieracie nam niewinnego, chorego ojca - aresztujcie nas wszystkich". Wtedy jeden z tych brutalnych ubowców uderzył i popchnął siostrę z całej siły. Upadła i potłukła się. Drugi ubowiec wyprowadził ojca. Kiedy zobaczyłam, że z pistoletem w ręku ubowiec pilnuje siostry - wykorzystałam moment nieuwagi i wybiegłam z domu.  
    Miałam wówczas 13 lat - niewiele, ale wystarczająco, by te ponure przeżycia głęboko wryły się w me serce. Pamiętam jeszcze dziś, pełna goryczy i żalu, jak ten ubowiec - wielki drab ubrany po cywilnemu - z pistoletem u boku i łapami trzymanymi z tyłu prowadził chorego, chwiejącego się ojca jak zbrodniarza. Szedł za nim trzy kroki z tyłu przez całe miasteczko około jednego kilometra do dworca kolejowego, a ja biegłam po drugiej stronie ulicy. W pewnym momencie ubowiec zauważył mnie, przystanął i kazał ojcu mnie zawołać. Kiedy podeszłam i spojrzałam w wykrzywioną grymasem nienawiści twarz ubowca przelękłam się, a on krzyknął: "Ty cholerny szczeniaku, jak nie pójdziesz do chaty, to zabiję cię jak psa". Ojciec prosił bym wróciła do domu, że wszystko się wyjaśni, i że do nas wróci.  
    Pomimo, że bardzo się bałam, postanowiłam jechać za ojcem. Udawałam, że wracam do domu, ale pobiegłam inną ulicą do dworca kolejowego i w biegu wskoczyłam do wagonu. A kiedy byliśmy już w Szubinie, chowałam się w bramach i patrzyłam gdzie ojca zaprowadzą. Oczywiście wprowadzono do gmachu Urzędu Bezpieczeństwa.
    Po kilkunastu dniach, kiedy ojciec jeszcze był więziony, siostra poszła ze mną do ówczesnego przewodniczącego Urzędu Miasta z prośbą, by pomógł nam uwolnić ojca. Przewodniczący, przedwojenny komunista, okazał się dla nas łaskawy, bo zaraz zatelefonował do Urzędu Bezpieczeństwa i powiedział: "Szefie, zabraliście mi najspokojniejszego i najporządniejszego obywatela miasta. Trójka dzieci została bez środków do życia". Po tym telefonie na drugi dzień ojca zwolniono. O torturach, jakie tam przeszedł trudno mi nawet dziś pisać.
    Tak wolność przyniosła mi najboleśniejsze przeżycia, jakich doświadczyłam.