Między Jackiem Kaczmarskim a Wespazjanem Kochowskim

Anka Księska-Kowalska rozmawia z Jackiem Kowalskim.

    Anka Księska-Kowalska: - Jacku powiedz, - kim właściwie jesteś?  
    - No, na pewno jestem człowiekiem i chrześcijaninem.
    - A poza tym?
    - Historykiem sztuki - mediewistą, autorem piosenek i tłumaczem średniowiecznej literatury francuskiej.
    - Jak uwierzyłeś w Boga?
    - Może miałem pecha, bo wiarę odziedziczyłem po rodzicach i jakoś nigdy nie musiałem "uwierzyć", a więc pozbawiony zostałem tego niewątpliwie silnego przeżycia, jakim jest - zapewne - nawrócenie. Przeżyłem natomiast moment, w którym zrozumiałem, że wiara jest podstawą wszystkiego.
    - Co z tego wynikło?
    - Wiele i niewiele, pozostałem takim jakim byłem ogólnym niedorajdą, choć myślałem, że będzie inaczej.
    - Z tym się nie zgadzam. Co ma słowo niedorajda do wiary?
    - Wiara powinna mobilizować do twórczego i porządnego życia.
    - Jak twoje dzieciństwo wpłynęło na to, kim jesteś teraz?
    - Na to pytanie trochę już odpowiedziałem. Moje dzieciństwo to chłonięcie historii własnej rodziny, ale i komunistyczna szkoła, zakończona przełomem w 80 roku. Z jednego i drugiego jestem bardzo zadowolony. Rodzina dała mi poczucie przyzwoitości i bezpieczeństwa - a przeżycie Komuny w czasie, w którym nie była już tak groźna, ale istniała, dało bardzo dużo - choćby świadomość tego, kim jest Kwaśniewski i Wałęsa - mimo wad tego ostatniego i powierzchowności pierwszego. Jak się dziś okazuje, to bardzo ważna świadomość, chroniąca przed głupotą. I to jest zaleta dzieciństwa w latach siedemdziesiątych. Dzięki temu Ty i ja, choć należymy jeszcze do tak zwanej młodzieży, mamy przywilej posiadania pewnego ważnego doświadczenia.

Jacek Kowalski fot. Magdalena Kruszka

    - Jak zacząłeś pisać, jak zacząłeś śpiewać?
    - Jak opowiadano mi bajki, to zawsze fascynowały mnie postaci śpiewaków - trubadurów, truwerów etc. Zawsze marzyłem o tym, żeby na ich wzór śpiewać własne piosenki. Ale nie słuchałem radia, nie znałem jazzu, rocka i współczesnych piosenkarzy. Nawet Grechuty.  
    Nagle Kaczmarski stał się dla mnie wielkim objawieniem, wydawało mi się, że to właśnie on udowodnił, że można śpiewając przekazywać serio ważne przesłania i że to trafia do słuchaczy. A ponieważ zaczytywałem się w poetach barokowych, "sarmackich", to moje piosenki były wypadkową tzw. "piosenki studenckiej", Horacego i Kochowskiego.  
    Ale śpiewać zacząłem właściwie dzięki temu, że znalazłem kilku przyjaciół o podobnych gustach. Spotkaliśmy się w Duszpasterstwie Akademickim u dominikanów w Poznaniu, gdzie wspólnie usiłowaliśmy organizować masowe spotkania przy gitarze. Ponieważ jednak nasze zamiłowania były zbyt historyczne, spotkania masowe przerodziły się bardzo szybko w kilkuosobowe prywatki wielbicieli staropolszczyzny. Potem poznaliśmy Janusza Kotarbę z Krakowa, który stwierdził, że to co śpiewam nadaje się na Festiwal Piosenki Studenckiej, zorganizował zespół, no i - zdobyliśmy na Festiwalu pierwsze miejsce.
    - Czemu to robisz i dla kogo?
    - Cóż za pytanie. Wszystko, co się robi nie z przymusu i z chęcią, robi się dla siebie, bo się to lubi. Ale pisanie i śpiewanie to z założenia przekazywanie jakiejś treści, błahej czy poważnej - obojętnie; chciałbym, żeby ta treść, błaha czy poważna, miała pozytywny sens, była takim małym plusem na moim koncie w wieczności: żeby łączyła przyjemne z pożytecznym.
    - Co najbardziej lubisz robić?
    - Nie uda ci się zmusić mnie do oświadczenia, że najbardziej lubię jeść. Najbardziej lubię być zadowolonym, mieć czyste sumienie i poczucie, że jeszcze coś pozostało do zrobienia.
    - Co byś chciał w życiu zrobić?
    - Marzenie każdego trubadura i kronikarza - choćby jedne pół wersu, które przetrwałoby w ustnym przekazie. I żeby te pół wersu miało jakiś pozytywny sens.
    - Dziękuję za rozmowę.

 z Jackiem Kowalskim
rozmawiała Anka Księska-Kowalska
Pałuki nr 210 (dodatek specjalny do numeru) (9/1996)