Czy zmian w sieci szkół da się uniknąć, czy są nieuniknione? Odpowiedzi z Szubina, Kcyni i Barcina oraz podsumowanie

Według wszystkich możliwych prognoz zmiana liczby ludności nie będzie taka sama wszędzie, lecz znacznie bardziej dotknie mniejsze miasta i gminy. Dziś prezentujemy ostatni odcinek z odpowiedziami gmin na nasz artykuł polemiczny oraz prezentujemy niewielkie podsumowanie.

Na temat tego, jak gminy zamierzają reagować na załamanie demograficzne w naszym regionie, otrzymaliśmy już wypowiedzi z urzędów wszystkich gmin, o których piszemy. Wypowiedzi z Kcyni i Szubina prezentujemy poniżej. Burmistrz Barcina Michał Pęziak w rozmowie telefonicznej odpowiedział nam, że nie otrzymał naszego maila, nie czyta naszych artykułów i nie będzie odpowiadał na nasze pytania. Wysłaliśmy maila na urzędowy adres, ale nie będziemy go osobiście dostarczać - jak nie to nie. Przypominamy zatem to, co opublikowaliśmy w ubiegłym tygodniu na temat zmian demograficznych w gminie Barcin: 

Problem pojawi się już za cztery lata. Oczywiście dla samorządowców to nie jest "już", bo wiedzą, że problem będzie rozwiązywany w następnej kadencji. Po co się przed wyborami narażać? Ale myślę, że dla wszystkich mieszkańców, pracowników szkół, rodziców - to jest mimo wszystko - "już".

Dzieci z rocznika 2022 jest 86, a więc nastąpi w stosunku do roku 2018 spadek o 35% i w następnych latach nieco się pogłębi.

Szkoły w gminie są cztery: Dwie w Barcinie, po jednej w Piechcinie i Mamliczu. Moje zdanie na ten temat? Jako gorący zwolennik szkół wiejskich jestem zdania, że powinna się zacząć dyskusja na temat, która z dwóch barcińskich szkół powinna być zamknięta i kiedy.

W ubiegłym tygodniu pisałem: "Za siedem lat w całej gminie Kcynia będzie istnieć jedna szkoła, może dwie (myślę także o Laskownicy) - i od bolesnych decyzji odwrotu nie ma. 63 dzieci z rocznika 2024 starczy na dwie, trzy klasy, 55 dzieci z rocznika 2025 – podobnie."

Od burmistrza Kcyni Mateusza Stachowiaka otrzymaliśmy następujący komentarz: "W odpowiedzi na Pana pytania zawarte w wiadomości mailowej z dnia 22 czerwca 2026 r. informuję, że Gmina Kcynia realizuje proces reorganizacji oświaty od początku obecnej kadencji organów gminy. W roku 2025 zostały zlikwidowane dwie szkoły: Szkoła Podstawowa im. Orła Białego w Palmierowie i Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Korka w Rozstrzębowie. Kierunki podejmowanych przez organy gminy działań zależy od szeregu czynnik6w (nie tylko demograficznych), które aktualnie nie zawsze są możliwe do przewidzenia. Przypominam, że Burmistrz Kcyni jest organem wykonawczym Gminy Kcynia realizującym swoje ustawowe kompetencje w oparciu o współpracę i uchwały Rady Miejskiej w Kcyni. Kontynuacja procesu reorganizacji oświaty w Gminie Kcynia poprzedzona będzie szeroka dyskusja społeczna."

Burmistrz Szubina, Mariusz Piotrkowski: "W związku ze zmianami demograficznymi jakie są udziałem wszystkich gmin w Polsce, w tym Gminy Szubin, dyskusja nad funkcjonowaniem oświaty w tym sieci szkół jest nieunikniona. Jeszcze kilka lat temu w Gminie Szubin rodziło się około 280-300 dzieci, a w ostatnich latach około 150. Do tych zmian trzeba się przygotować.

W bieżącym roku zaproponowałem pierwsze rozwiązania, mające na celu w miarę „łagodne”, prowadzone w dłuższej perspektywie czasu dostosowanie się do istniejącego stanu rzeczy. Propozycja dotyczyła szkoły w Kołaczkowie (klasy 1 i oddziału „0”). Nie została ona zaakceptowana, zatem funkcjonowanie oświaty w Gminie Szubin, w roku szkolnym 2026/2027 pozostaje bez zmian. Jednocześnie wraz z radnymi Rady Miejskiej (Komisja Oświaty) zgodziliśmy się, że konieczne jest dokonanie szczegółowej analizy, a co za tym idzie będziemy pracować nad koncepcją funkcjonowania gminnej oświaty w przyszłości. Czekam na propozycje ze strony Komisji, aby wypracować wspólne stanowisko w tej sprawie. W związku z tym, na dzień dzisiejszy trudno mówić o konkretach, zwłaszcza o likwidacji jakiejkolwiek ze szkół."

 Na nasze pytania odpowiedział także dyrektor Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Kowalewie Robert Zdrałek, który jako jeden z nielicznych dyrektorów zabrał głos (większość odsyłała nas do gmin): "Według statystyk które posiadamy (liczba urodzeń w latach 2020-2023 z Wydziału Spraw Obywatelskich w Szubinie) nie możemy mówić o niżu demograficznym. W naszym rejonie liczba urodzeń jest zdecydowanie dobra."

Wyczułem po reakcjach na mój artykuł pewną niechęć - do faktów, do gazety, do mnie - posłańca przynoszącego złe wieści.

Wyłuskajmy z ostrożnych wypowiedzi najistotniejsze informacje. Gąsawa i Łabiszyn uznają reformę sieci szkół za zakończoną i nawet w świetle przedstawionych danych nie widzą konieczności zmian - zresztą podobnie, jak ja. Bardzo zachowawczo odpowiedział burmistrz Żnina, burmistrz Barcina schował głowę w piasek. 

Od burmistrza gminy Szubina, w której rodzi się najwięcej dzieci, jeśli weźmiemy pod uwagę osiem naszych gmin, usłyszeliśmy, że dyskusja jest nieunikniona, od burmistrza Kcyni - że "nastąpi kontynuacja procesu reorganizacji". Janowiec Wlkp: "Zmiany są nieuniknione". Rogowo: "...konieczne będzie rozważenie różnych rozwiązań organizacyjnych mających na celu zapewnienie wysokiej jakości edukacji przy racjonalnym gospodarowaniu środkami publicznymi."

Ważne słowa. Dyskusja nad tym, czy Żnin stać będzie na trzy szkoły, a w każdej z nich będzie jedna klasa, nie jest tylko dyskusją o uczuciach, o tradycji, ale tak naprawdę jest to dyskusja o tym, jak wysokie będą w Żninie podatki! 

A propos niechęci wobec faktów, gazety, posłańca - rolą prasy jest także mówić rzeczy niepopularne! Jak stwierdził ongiś poeta:

"Rozumiecie, jak tuszę - to niełatwa rola,

Ale czego nie powie Polakowi Polak,

Tego nikt mu nie powie".

Niepopularne, a więc takie, których samorządowcy boją się powiedzieć swym wyborcom, aby im się nie narazić i nie zyskać łatki zabójcy gminnych szkół. Jeśli przyjąć ten punkt widzenia, to cykl naszych artykułów na ten temat powinien być dla samorządów pomocą i wsparciem - tak zresztą został pomyślany.  

Akurat w dniu, w którym przygotowywałem do druku ostatnie wypowiedzi, jakie napłynęły do nas z samorządów, otrzymaliśmy agencyjne omówienie raport BGK „Demografia a przyszłość finansów samorządów lokalnych w Polsce" oraz komentarze do niego. Warto już teraz usłyszeć, co nas czeka: 

– Populacja Polski będzie się zmniejszać. Według wszystkich możliwych prognoz zmiana liczby ludności nie będzie taka sama wszędzie. Będzie znacznie bardziej dotkliwa w mniejszych miastach i gminach, znacznie mniej dotkliwa w średnich i większych miastach, co może mieć poważny wpływ na przyszłość struktury samorządowej w Polsce – ocenił w rozmowie z agencją Newseria Mateusz Walewski, główny ekonomista BGK.

A Marcin Wojdat, dyrektor ds. badań i analiz w Unii Metropolii Polskich tak przedstawia konieczną zmianę myślenia w samorządach lokalnych: - Jednym z obecnych zadań samorządu terytorialnego jest przygotowanie go do tego, jak będzie za 20–30 lat, czyli trochę planowanie np. miasta z perspektywy tego, kto będzie w nim mieszkał za 20 lat. – dodaje. – W kontekście poprzednich 20 lat byliśmy nastawieni na rozwój, potrzebowaliśmy więcej szkół, przedszkoli. Mieliśmy dostęp do środków unijnych, które pozwoliły nam na to, żeby gonić miasta zachodnie. Teraz bardzo trudno nam będzie przejść na ten drugi sposób zarządzania, który dzisiaj będzie najpotrzebniejszy w samorządach, to znaczy myślenia o tym, że zarządzamy procesem kurczenia się miast oraz dostosowujemy funkcje miejskie i realizację zadań publicznych do zmniejszającej się populacji. 

Jedną z tych zmian w zarządzaniu na pewno będzie kwestia szkół. Zwracam uwagę na słowa "obecnych". Czyli dyrektor Wojdat nie myśli o następnej kadencji samorządowej, ale już o tej. 

opracował Dominik Księski