18 sklepów na starym mieście zamkniętych, podwójne daniny do budżetu Żnina zabijają handel

Stare miasto w Żninie kiedyś było głównym ośrodkiem handlu. Na ul. Kościuszki, Śniadeckich, 700-lecia i na rynku były zlokalizowane dziesiątki punktów handlowych i usługowych. Teraz handel tutaj ginie. Obecnie pustkami świeci osiemnaście witryn sklepowych w tym rejonie miasta. Przedsiębiorcy uważają, że mogą się zamykać kolejne, a przyczyną nie jest tylko brak możliwości dojazdu klientów i konkurencja centrów handlowych, ale również polityka władz Żnina, które za możliwość choćby wystawienia wystawki przez sklep każą sobie podwójnie płacić: za zajęcie pasa drogowego i za opłatę targową. Nawet w przypadkach, gdy handel w rzeczywistości odbywa się wyłącznie w sklepie, nie na chodniku, zaś wystawki, czy potykacze reklamowe są ustawiane wyłącznie w celach marketingowych. Co na to władze Żnina?

Przedsiębiorcy prowadzący drobny handel w Żninie są coraz bardziej zniechęceni. jeden z nich pokusił się o podliczenie w obrębie  śródmieścia punktów handlowych, które zostały zamknięte w ostatnim czasie i na których witrynach widnieją kartki z informacją, że lokal jest do wynajęcia. Chętnych jednak na ten wynajem szczególnie nie widać. Jak podkreślali w rozmowie z nami żnińscy przedsiębiorcy, przyczyn jest kilka. Główne to konkurencja w postaci dużych centrów handlowych. Kolejny zaś, to zdaniem przedsiębiorców, bardzo wysokie daniny, które muszą płacić na rzecz gminy Żnin.

Oczywiście to, że trzeba płacić za możliwość handlowania jest dla nich zupełnie zrozumiałe, ale w tym roku opłaty są wyższe, niż w latach poprzednich. Po drugie płacą oni podwójnie, jeśli chcą handlować na stoiskach zewnętrznych. Jest to opłata targowa oraz opłata za zajęcie pasa drogowego. Płacą podwójnie nie tylko ci, którzy na zajętym pasie drogowym mają stoisko z towarem i kasą i to w tym miejscu prowadzona jest sprzedaż. Również podwójnie płacą ci handlowcy, którzy mają np. sklep z odzieżą w lokalu w budynku, a w celach marketingowych robią wystawki towaru na chodnikach. Np. z ubraniami na wieszakach w przypadku sklepów z odzieżą, albo kwiatów w przypadku kwiaciarni itd. Za taką możliwość płacą oni  również i opłatę targową i opłatę za zajęcie pasa. Choć - jak podkreślają - sama sprzedaż dokonywana jest w sklepie, a nie na chodniku. Dlaczego więc mają płacić podwójnie i za to? Co więcej, za  zajęcie pasa płacą również wtedy, gdy wystawiają na chodniku zaledwie tylko potykacze reklamowe.

Przedsiębiorcy podkreślają, że np. wtedy, gdy zimą jest śnieg, czy gołoledź, to niejednokrotnie sami odśnieżają chodnik przed sklepem. Raz dlatego, że mogliby ponieść konsekwencje w przypadku nieszczęśliwego zdarzenia, dwa - nie chcą, aby klienci omijali ich sklepy z tej przyczyny, że jest ślisko na chodniku. Zatem zimą oni dbają o ten chodnik, jak o swój, a gdy przychodzi do zrobienia wystawki, to inkasent od razu się pojawia, by ściągnąć opłatę.

Dlaczego więc w Gminie Żnin handlowcy płacą podwójnie, czyli opłatę targową i opłatę za zajęcie pasa drogowego? Dlaczego również płacą opłatę targową za wystawki przed sklepem, mimo, że sama sprzedaż odbywa się w sklepie, nie zaś przy wieszakach na takiej wystawce? O wyjaśnienia poprosiliśmy zastępczynię burmistrza Żnina, Olgę Berdysz 

Czym jest zajęcie pasa drogowego? Otóż - jak wyjaśnia zastępczyni Łukasza Kwiatkowskiego -  zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, pasem drogowym jest określany wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym została lub będzie usytuowana droga. Zasady naliczania opłat za zajęcie pasa drogowego wynikają z przepisów ustawy o drogach publicznych. Szczegółowe stawki opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych zostały określone w Uchwale Nr XV/174/2025 Rady Miejskiej w Żninie z dnia 19 grudnia 2025 r. w sprawie ustalenia opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych publicznych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem i ochroną dróg, dla których zarządcą jest Burmistrz Żnina. Opłaty za zajęcie pasa drogowego naliczane są zgodnie ze stawkami określonymi w tej uchwale i uzależnione są od rodzaju zajęcia pasa drogowego, powierzchni zajętego terenu oraz okresu zajęcia. Aktualnie obowiązująca na terenie Gminy Żnin stawka w przypadku np. lokalizacji stoiska lub obiektu handlowego to 4,00 zł za 1 m² pasa drogowego – za każdy dzień zajęcia, a umieszczenia reklamy to 7,00 zł za 1 m² pasa drogowego – za każdy dzień zajęcia. Oczywiście są pewne wyjątki, w których opłat się nie pobiera, co dotyczy prowadzenia robót związanych z utrzymaniem i zarządzaniem drogami. Warto tez wiedzieć, że w razie nieuprawnionego zajęcie pasa drogowego trzeba liczyć się z poniesieniem kary finansowej. Niemniej sama kwestia poboru opłat za zajęcie pasa drogowego jest ważnym elementem zarządzania przestrzenią publiczną oraz infrastrukturą drogową. W Gminie Żnin zostały też uregulowane zasady udostępniania nieruchomości zajętych pod drogi wewnętrzne oraz pobierania opłat za ich czasowe zajęcie, wynika to z Zarządzeniem Nr 3/2026 Burmistrza Żnina z dnia 8 stycznia 2026 r. Stawki za czasowe zajęcie dróg wewnętrznych są takie same jak w przypadku dróg publicznych. Odmiennie uregulowano natomiast opłaty za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej.

- Bywa tak, że osoba np. przedsiębiorca prowadzący własną działalność gospodarcza (np. warzywniak) musi jednocześnie ponieść 2 opłaty za zajecie pasa drogowego i opłatę targową. Kiedy taka sytuacja może mieć miejsce? Otóż załóżmy, że przedsiębiorca prowadzący ww. warzywniak w wynajmowanym lokalu organizuje ekspozycję warzyw przed lokalem/budynkiem, na chodniku… W takiej sytuacji jest właśnie zobowiązany do poniesienia 2 opłat. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z targowisk i niezależnie od opłaty za zajęcie pasa drogowego ( w tym przypadku części chodnika), ponieważ nie wyłączają tego same przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ani ustawy o drogach publicznych. Opłata za zajęcie pasa drogowego w tym względzie pełni dodatkową funkcję „stymulacyjną” i ma zachęcać do podejmowania działalności handlowej w miejscach bardziej przystosowanych do handlu, czyli tam, gdzie handel nie będzie zakłócał ruchu pojazdów lub pieszych - tłumaczy Olga Berdysz.

Stanowisko ratusza jest takie, że opłacie targowej nie podlega wyłącznie sprzedaż w budynkach lub ich częściach. Sama natomiast „ekspozycja/wystawka towarów” będzie także zwolniona z opłaty targowej, jeżeli osoba dokonująca sprzedaży będzie podatnikiem podatku od nieruchomości od gruntu, na którym zlokalizowane jest stoisko. A zatem, każdy kto myśli o dokonywaniu sprzedaży w granicach pasa drogowego powinien wziąć pod uwagę dodatkowe obciążenia przewidziane w ustawie o drogach publicznych w koszty takiej działalności. Na pewno tańsze będzie korzystanie z miejsc innych niż pas drogowy. Z czego wynika możliwość jej ponoszenia? Z ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych zgodnie z którą Rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Na terenie Gminy Żnin opłata targowa została wprowadzona Uchwałą Nr XCIX/681/2023 Rady Miejskiej w Żninie z dnia 7 grudnia2023 r.

I co to oznacza? Ustalono mianowicie, że dzienna stawka opłaty targowej za jedno stanowisko handlowe na targowisku zlokalizowanym na Placu Zamkowym w Żninie oraz we wszystkich innych miejscach na terenie Gminy Żnin, gdzie prowadzony jest handel wynosi:

1. dla handlu obnośnego - 13,50 zł,

2. dla pozostałego handlu, w tym handlu obwoźnego:

a) w dniach od 1 stycznia do 31 marca - 16,80 zł,

b) w dniach od 1 kwietnia do 31 grudnia - 33,60 zł.

Taką opłatę pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych, w tym spółek, nieposiadających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowisku. I w tym miejscu należy zaznaczyć, że targowiskami są wszelkie miejsca, na których prowadzona jest sprzedaż (handel). Chodzi o miejsca, w których lokalizację wyznacza gmina ( targowisko-Plac Zamkowy w Żninie) , jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko. W takim rozumieniu targowiskiem jest m.in. hala targowa, dom handlowy, plac, chodnik, pas przydrożny, byleby na tych miejscach prowadzono sprzedaż(handel). Z uwagi na to, jak definiujemy targowisko , a także szerokie rozumienie „prowadzenia sprzedaży(handlu)” obejmujące także oferowanie i eksponowanie towarów, wystawienie towarów poza budynkiem jest objęte opłatą targową (bez znaczenia pozostaje tu wyłączenie z opłaty targowej sprzedaży prowadzonej w budynkach).

Zgodnie z ww. uchwałą terminem płatności opłaty targowej jest dzień, w którym dokonywana jest sprzedaż. Na żądanie inkasenta należy niezwłocznie uiścić opłatę z tytułu opłaty targowej do rąk inkasenta bądź okazać dowód jej zapłaty na rachunek budżetu Gminy Żnin.

Sprawami dotyczącymi inkasowania ww. opłaty zajmuje się Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych PUK Sp. z o.o.

Handlowcy nie rozumieją takiego podejścia do sprawy. Większość z nich nie jest właścicielami kamienic, w których znajdują się prowadzone przez nich sklepy. Podatki od nieruchomości płacą właściciele kamienic, więc i tak budżet gminy ma z tego tytułu wpływy. Handlowcy natomiast i tak  płacą właścicielom za możliwość wynajmu, zatem daniny na rzecz gminy to nie są ich jedyne koszta z tytułu możliwości prowadzenia działalności w danym miejscu.

Zdaniem przedsiębiorców polityka władz Żnina w tym zakresie to jest podcinanie gałęzi, na której się siedzi. Jeden z przedsiębiorców naliczył w ostatnim czasie na ul. Kościuszki, ul. Śniadeckich, Placu Wolności i ul. 700-lecia zamkniętych w ostatnim czasie łącznie 18 punktów. Na ul. Kościuszki przedsiębiorcy w ostatnich latach i tak otrzymali dodatkowy cios, jeśli chodzi o obroty, bo ulica była w przebudowie i handel zamarł. Niektóre punkty przeniosły się w inne lokalizacje, niektóre zaś zaprzestały w ogóle działalności. Kiedyś śródmieście było miejscem, w którym kwitł żniński handel, a teraz po prostu zamiera. Uważają, że opłaty powinny być zdecydowanie niższe. Chyba lepiej dla gminy - tłumaczą handlowcy- mieć niższe, ale zawsze jakieś wpływy do budżetu z opłat za handel, niż nie mieć ich w ogóle. Tak zaś może się skończyć taka, a nie inna polityka burmistrza i głosującej jego propozycje Rady Miejskiej. 

Karol Gapiński