Śladami Skórzewskich. Wojenne losy potomków Witolda i Marii

Do 1939 roku dobra łabiszyńskie i czerniejewskie stanowiły własność najstarszego syna Zygmunta Skórzewskiego, najstarszego syna Witolda Skórzewskiego (zginął on tragicznie podczas polowania 30 grudnia 1912 r.) i jego żony księżniczki Marii (z Radziwiłłów). Dziś przedstawiamy wojenne losy tej rodziny.

    Księżniczka Maria
    Maria Skórzewska w pierwszych dniach września 1939 roku przebywała w Lubostroniu. Wkrótce otrzymała od niemieckiego administratora polecenie opuszczenia pałacu. Z Teklą Antkowiak pojechała do Czerniejewa. Nie mogła zamieszkać u nikogo z administracji czerniejewskiej, więc wynajęła pokój u piekarza, mieszkającego na skraju miasteczka. W niedługim czasie Niemcy kazali się jej przesiedlić. Wyjechała do syna Karola do Rogowa, jednak nie przebywała tam długo.  
     Przeniosła się do Krakowa i z wierną panią Teklą zamieszkała przy ulicy Szlak. Chorowała na "anginę pectoris". Zmarła 10 stycznia 1943 roku i została pochowana przez syna w grobowcu Radziwiłłów w Morawicy.
    Zygmunt i Leontyna Skórzewscy

Majętność łabiszyńską z Lubostroniem w 1763 roku kupił hrabia generał Franciszek Skórzewski. Następnie dobra jego odziedziczyli jego syn Fryderyk, wnuk Arnold i prawnuk Leon, który zmarł bezpotomnie w 1903 r. W wyniku zapisu testamentowego majętność otrzymał daleki krewny Leona - Witold Skórzewski z Komorza. 

    Zygmunt Skórzewski, spadkobierca dóbr łabiszyńskich i czerniejewskich, urodził się 3 maja 1894 roku. W 1927 roku w Paryżu poślubił księżniczkę Leontynę z Radziwiłłów, córkę Michała Radziwiłła z Przygodzic.  
    We wrześniu 1939 roku z rodziną samochodem wyjechał z Czerniejewa. Udał się do księcia Janusza Radziwiłła, brata matki, do Ołyki. Uważał, że na wschodzie będzie bezpiecznie.  
    17 września skierował się do Lwowa, gdzie kilkutygodniowej gościny udzielił mu profesor Aleksander Kozikowski. Potem przez Rumunię i Szwajcarię dotarł do Rzymu. Rozpoczął pracę w bibliotece watykańskiej. W 1943 roku został z żoną aresztowany i osadzony w więzieniu w Berlinie, gdzie przebywali kilkanaście miesięcy. W Rzymie prowadzili działalność patriotyczną, związaną z rządem londyńskim. Za konspiracyjną działalność Leontyna Skórzewska została odznaczona przez prezydenta RP na wychodźstwie Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.  
    Zygmunt do kraju nigdy nie wrócił. Na Korsyce kupił kawałek ziemi i zajął się uprawą drzew kauczukowych.  
    Zygmunt przez Londyn przesyłał drobne kwoty na budowę pomników w Bukowcu i Górnej Grupie. Był rezerwistą 16/2 Pułku Ułanów Wielkopolskich i utrzymywał kontakt z oficerami tego pułku. Zmarł 10 maja 1974 roku na Korsyce. Pochowany został w grobowcu gubernatora Giacobbi na cmentarzu w Cervione. Jego żona Leontyna zmarła 10 stycznia 1995 roku.  
    Mieli troje dzieci: Marię, Jadwigę, Leona. Leon ukończył szkołę hotelarską w Szwajcarii i mieszka w Australii.
    Maria Bnińska
    Zygmunt miał dwoje rodzeństwa: Marię i Karola.  
    Maria poślubiła 27 stycznia 1914r. Adolfa Bnińskiego. Zamieszkała w jego posiadłości Gułtowy. Adolf w latach 1922-28 piastował godność wojewody poznańskiego. Był czołowym reprezentantem obozu konserwatywnego w Polsce i zwolennikiem monarchii. Aby zrealizować głoszone poglądy w 1938 roku założył Stronnictwo Zachowawcze. Aktywnie uczestniczył w pracach Towarzystwa Ziemian.  
    W 1939 roku wywłaszczony przez Niemców zamieszkał w Poznaniu na Jeżycach. Włączył się do pracy konspiracyjnej. W grudniu 1940 roku został zatwierdzony przez premiera Władysława Sikorskiego delegatem rządu dla ziem zachodnich. 26 lipca 1941 roku został aresztowany i osadzony w Forcie VII. Rok później wywieziony w głąb Rzeszy stracił życie.  
    Maria i Emilia Bnińskie
    Ich córki Maria Emilia i Emilia Jadwiga były podczas wojny siostrami Czerwonego Krzyża. Żona Adolfa Maria okupację spędziła u państwa Grabowskich w Dąbrówce pod Warszawą. Po wojnie wyjechała do starszej córki, która poślubiła pochodzącego z lubelskiego Księżyckiego i mieszkała w Stanach Zjednoczonych. Tam zmarła.
    Karol Skórzewski
    Młodszy syn Witolda Karol w 1927 roku poślubił w Poznaniu księżniczkę Janinę Drucką-Lubecką z Teresina. Został adoptowany przez ciotkę Marię Ogińską, od której otrzymał majątek Rogów w okolicach Tarnowa. W czasie okupacji przebywał w Rogowie i w Krakowie. Utrzymywał kontakt z Radą Główną Opiekuńczą, pomagał wysiedlonym. Po II wojnie czynił starania o odzyskanie części majątku lubostrońskiego, m.in. młynów. Pod koniec 1946 roku razem z ok. 300 osobami z okolic Krakowa wyjechał z kraju. Dalszych jego losów nie udało się ustalić.  
    Z Janiną Drucką-Lubecką miał dwie córki Marię i Krystynę.

Ryszard Nowicki
Pałuki nr 201 (52/1995)