Feliks Malinowski - nauczyciel, przewodnik, legenda Pałuk | życiorys

Ileż faktów z jego życiorysu wydaje się niemożliwe, jakby z bajki wyjete... Polski był trzecim językiem (po kaszubskim i niemieckim), jaki poznał. Angielskiego nauczył się z płyt. Jako dyrektor LO przyjął w stanie wojennym na nauczycielski etat przewodniczącego żnińskiej Solidarności Andrzeja Wybrańskiego. Jako pierwszy żniniak objechał świat dookoła. 50 lat był wiceprzewodniczącym żnińskiego PTTK. W czasie matur urywał się, by podlać rośliny na działce. I przed 1989 rokiem i po 1989 roku był wiceprzewodniczącym żnińskiego samorządu. W wieku 91 lat napisał i wydał książkę. A to przecież nie wszystko.

Urodził się 23 lipca 1932 roku w Grzybnie w pow. kartuskim na Kaszubach, w wielodzietnej rodzinie małorolnego chłopa gospodarującego na ośmiu hektarach gruntu.

W 1939 r. pod okupacją niemiecką rozpoczął, prowadzoną w języku kaszubskim i niemieckim, naukę w szkole podstawowej w Grzybnie. Po wyzwoleniu kontynuował edukację w Kartuzach. Po maturze w 1951 r. podjął pracę nauczyciela w szkole podstawowej w Miechucinie, a rok później rozpoczął studia na Uniwersytecie Poznańskim, na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi. Studia magisterskie o specjalności geografia fizyczna ukończył w 1956 r., a szkolenie wojskowe w stopniu podporucznika.  

Z nakazu pracy uczył dwa lata w szkole podstawowej w Kościanie. Po ślubie przeniósł się do Żnina. Od 1958 r. był nauczycielem w Szkole Podstawowej nr 1. Piastując funkcję instruktora nauczania geografii w powiecie żnińskim doskonalił metodykę i dydaktykę tego przedmiotu. Utworzył w szkole pracownię i ogródek geograficzny, a doświadczenia w nauczaniu geografii czterokrotnie publikował w czasopiśmie branżowym „Geografia w Szkole”. W żnińskiej „jedynce” prowadził także Powiatowy Ośrodek Krajoznawczo-Turystyczny. W ramach jego działalności w 1961 r. opracował „Opis krajoznawczy powiatu żnińskiego" z mapą turystyczną dla użytku szkół. Na rowerze objechał wszystkie drogi na Pałukach, prowadził wycieczki i obozy rowerowe, a jego doświadczenia wykorzystywali redaktorzy poradnika o organizowaniu młodzieżowych obozów wędrownych na rowerach. Na zlecenie władz powiatu wytyczył i oznakował na Pałukach dwa szlaki turystyczne: niebieski i zielony.

W 1965 r. przeniósł się do nowo powstałego Technikum Ekonomicznego w Żninie, gdzie powierzono mu nauczanie geografii, języka niemieckiego (egzamin zdany w Ośrodku Metodycznym w Toruniu) i przysposobienia obronnego. W tym czasie pracował także w oświacie dla dorosłych oraz jako prelegent Wiedzy Powszechnej.

Feliks Malinowski w swoim mieszkaniu w kwietniu 2023 roku, fot. Dominik Księski

Zdobył uprawnienia instruktora fotografii i w ekonomiku w ramach zajęć pozalekcyjnych prowadził kółko fotograficzne. Razem z uczniami nakręciłem kolorowy film: „Na szlakach turystycznych Pałuk” oraz kilka odcinków „Żnińskiej kroniki filmowej”. Brał udział w wielu konkursach fotograficznych, zdobywając nagrody i wyróżnienia. Jego zdjęcia krajobrazów Pałuk były publikowane jako widokówki z serii krajobrazów Polski. Prof. Maria Czekańska, autorka podręcznika „Geografia Polski” dla klasy szóstej szkoły podstawowej, w 1965 r. wykorzystała kilka zdjęć Feliksa Malinowskiego do ilustracji opisywanych w nim tematów. W ramach zajęć kółka fotograficznego w Żnińskim Domu Kultury powstały fotografie krajobrazów i zabytków Pałuk w formacie 40 x 60 cm, które ozdabiały przez lata sale i korytarze żnińskich szkół i urzędów.

W latach 1971-75 organizował pierwsze w województwie młodzieżowe obozy turystyczne za zagranicą. Współpracował ze szkołami w Berlinie wschodnim, każdego roku, przez 10 dni żniniacy gościli młodzież niemiecką, a młodzież z Berlina - naszą.

Jako geograf i turysta współpracował z czasopismem „Poznaj Swój Kraj” i „Jantarowe Szlaki”, pisząc o atrakcjach turystycznych i publikując na ich łamach legendy pałuckie. Zbiór zebranych i opracowanych legend wydano drukiem po raz pierwszy w 1981 roku. W 2014 roku ukazało się zbiorowe XIX wydanie tego zbioru (34 legendy), a w 2023 - drugi tom, zawierający 11 tekstów.

W 1980 roku został mianowany dyrektorem LO w Zninie. Wkrótce potem w stanie wojennym był szykanowany za ochronę nauczycieli LO - działaczy „Solidarności”. Pracujący w czasie jego kadencji (1980-1985) nauczyciele podkreślają do dziś jego charakter i styl kierowania szkołą. W 1984 roku uzyskał II stopień specjalności zawodowej. 31 sierpnia 1985 odszedł na emeryturę. Do 2001 roku (w którym przypadało 50 lat jego pracy pedagogicznej) uczył jeszcze geografii, języka niemieckiego lub angielskiego w różnych żnińskich szkołach.  

 Od 1963 do 1989 r. był przewodniczącym Powiatowego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego. Z tego tytułu brał udział w dwóch kongresach SD w Warszawie. Ewenementem w skali Polski było to, ze we wrześniu 1980 roku to w biurze Stronnictwa Demokratycznego przy Rynku (miedzy policją i muzeum) organizowała się żnińska Solidarność. Także w maju i czerwcu 1989 roku tam właśnie działał żniński Komitet Obywatelski. 

Był radnym Miejsko-Gminnej Rady Narodowej, a później - Rady Miejskiej w Żninie przez trzy kadencje (1984-94). Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Rady w ostatniej kadencji przed reformą samorządową i w pierwszej kadencji - po tej reformie.  

Od 1960 roku był członkiem PTTK, gdzie pełnił różne funkcje, był przez 50 lat wiceprezesem żnińskiego oddziału. Jako przewodnik turystyczny oprowadzał po Pałukach wycieczki w języku niemieckim, angielskim i esperanto. Od lat sześćdziesiątych był członkiem Żnińskiego Towarzystwa Kultury wspomagając go swoimi pracami i publikacjami. 

Ukończył kurs pilotów wycieczek zagranicznych przy biurze podróży Orbis, współpracował z Orbisem, Juventurem i Esperantoturem. W tym ostatnim biurze podróży, znając język esperanto, pilotował drugą w historii tego biura wycieczkę dookoła świata w 1994 r. Był pierwszym żniniakiem, któy objechał świat dookoła. Wykładał na Międzynarodowym Forum Turystyki i Kultury w Bydgoszczy.

Uczył esperanto w Tanzanii w styczniu i lutym 1988 r. na zlecenie światowego centrum Esperanto w Hadze. Na światowe kongresy miłośników tego ruchu, w których brał udział, opracował w języku esperanto informacje o Biskupinie i Wenecji i na tym forum propagował nasz region. Propagując turystykę i Pałuki wielokrotnie występował w TV i radiu oraz udzielał wywiadów w prasie na temat wypraw turystycznych do ponad sześćdziesięciu krajów świata.

Jako radny i pozaetatowy nauczyciel ekonomika razem z dyrektorem Franciszkiem Szafrańskim organizował partnerstwo miast i wymianę młodzieży z Ommen w Holandii oraz Mettmann w Niemczech. 

Jest członkiem-założycielem utworzonej z inicjatywy jego żony Haliny fundacji Dar Serca, powstałej dla upamiętnienia zmarłego w wieku 28 lat jego syna Piotra Malinowskiego, która pomaga finansowo uzdolnionym uczniom.

W ciągu swojej pracy zawodowej i społecznej uhonorowano go odznaczeniami państwowymi i resortowymi, wśród których należy wymienić: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1986 r.), dwa Złote Krzyże Zasługi (1975 i 77), złotą odznakę Zasłużony Działacz PTTK (1976), Zasłużony Działacz Kultury (1982), Zasłużony Dla Turystyki (2014), honorową odznakę za szczególne zasługi dla woj. bydgoskiego (1988), oraz tytuły: Zasłużony dla Gminy Żnin (2006), Zasłużony dla Powiatu Żnińskiego (2009), Zasłużony Pałucki Krajoznawca i Przewodnik (1994), a także srebrną odznakę Zasłużony Działkowiec (1991).

Był człowiekiem twardym, zdecydowanie przeprowadzającym to, co zamierzał; pracowitym, traktujących ludzi z szacunkiem. Miał duże poczucie humoru. Jak mówił w ostatnich miesiącach - ugania się za nim jedna kobieta: kostucha, ale cały czas przed nią ucieka. Zmarł 17 lipca 2023 roku, sześć dni przed ukończeniem 91. roku życia.

22 lipca 2023 roku w ostatnią drogę odprowadził Feliksa Malinowskiego ksiądz proboszcz Sławomir Rydz. Trumnie towarzyszyły cztery sztandary: miasta Żnina, powiatu żnińskiego, Liceum Ogólnokształcącego i PTTK. Starostwo reprezentował starosta i wicestarosta oraz przewodnicząca Rady Powiatu, gminę Żnin - sekretarz gminy. Przemawiała przewodnicząca Rady Powiatu Józefa Błajet, poseł Andrzej Wybrański oraz przedstawicielka rodziny z Kartuz.

Dominik Księski, Pałuki 29/2023

DN2023

1XI2023